(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Sean dain, agus orain Ghaidhealach,"






vw^; 






mm 






'^W^ 



^V^ . vy*/ 







mm:-M 



V avvr-;/\i;.^M 



VV^ < .^v 



^^''^^'^>aÌ5i?iÌSl^ 



■j^rt^^^ ^t-^i 









f^1/|^M.^.^^ 









y^u^. ?^ .^1»^ . ^ ^- ^^ ^^ 









dottir orciuiik. clkactit iLccisl^ 



n^ 1 



■^^^V■.: 



;f 






j^^ GRAIN C^A|J>HEAUC/| 

ciVi Air aw TABft AI KT e OlfAfi/w jA's^t 



ARA/P AN 
6AEITAC'HI) At-6A 

3>o»j T«fAR THeiU-Si^HiATyh 

EOTM G/LL/tS. 

Aow (<o»F*REA<!vARR A(!« T>oK 

^r SEAM C+IUIP^A(LHP-A1-6AWA(» 

ACiOS 



da^BflOAlLT' Ati "PEA I RT 



.j^ WH'^>^.^ 




^ 


5< 


C Ò L L 'f ; c. 


'I' 


I G 


X'-'i 




A^'ciEMT AND mod;--,; 

GAELIC pgEMS 

^ ANT' 

S O N G S, 

TRANSrvIITTED FROM GENTLEI^JEN IN 
THE HIGHLANDS OF SCOTLAND • 

i: D I T O R,, 



PERTH." 

PRINTED FOR JOHN GILLIES, BOOKSELl. 



M,DCC,LXXXVI. 



'-'l^l^xy^tyy^'^ 



(^^. 



'Ua^vny ^-^ 










THE RIGHT HONOURABLE 

DAVID STEWART ERSKINE^ 

EARL OF BUCK A.N, 
LORD CARDROSS, 

FOUNDER ANO VICE PRESIDENT of the SOCL 

ETY OF THE ANTIQUARiES of SCOTLAND, 

AT EDINBURGH, 

PRESIDENT OF THE ANTIQlÌARrAN avd LITE- 

RAPIY SOCIETY at PERTH, ^c. ^,. 

THE FOLLOW IIv;G 

COLLECTION 



G A E L I C -P O E M S, 

IS IN'SCRIBED TO HIS LORDSHIP, 

AS THE ZEALOUS PATRON, and SUCCESSFUL 
PROMOTER OF LEARNING in SCOTLAND^ 

WITH THE PROFOUNDEST RESPECT, 

BY HIS lordship's 

MOST OBEDIENT, 

AND MOST HUMBLE SERVANT, 

The Editor, JOHN GILLIES 



'^ 



\ D A I N 

A G U S 

O R A 'I N 

G H A • I D H E A L A C H. 



MORDUBH*. 



i')"" 



AM bheil thufa air fgiathan do kfatKas,, 
A gliaoth, gu triall led' uile nfeart ? 
Thig le cairdeas a dh'ionnfuidh m'aoisj 
Thoir fgrìòlp eutrom thar mo chraig. 
Comh-aolg:.m'òige ghlac an t-eug. 
'S uaigneach m'aigne 'n uaimh mo bhroin. 
'S mòr mo leon fo laimh na h-aois : 
Ofaig tha 'g aftar o thuath, na dean tuafaid rium 's mi lag 
Bha mi uair gu'n robh mo cheum 
Clio eutrom riutfa, a ghaoth. 
Mo neart mar chraig a' Chruaidh-mliill ? 
'S iomadh cath 'fna bhuait mi beam. 
'S trie taibhfe mo naimhdean ag aftar*. 
Le ceum lag o bheinn gu beinn. 
Ach thig am do bhroin-fa, a ghaoth, 

A 'Kai.ir 

* This beautiful fragnrfent is' part of the original of the poem vvh:;L 
^r Clark has tranflated into Engliih, in ixh Caleb 3>iiAN S^"; s, un- 
^r the title of Mqrouxh, 



ìV . ■ . ( ^ > 

S *NuaIr a dhircas tu'ii t-aonac!i gu mail. 
Cha'n imrich thu neoTl thar coill, 
'S cha lub a' choiUe fod' làimh, 
'S cha ghèill ain fraoch anfhanu feiii, 
Ach togaidh gach geng a cednn. ||^ 
Bi bàigheil riunifa, aghaoth, 
Oir tha 'n aois ort fcin ro-theann. 

Cuir lafair re geug do'n ghallan, 
A fliealgair coire a's aillidh iiiìomh. 
Tha'n oidhche a' fiubhal o'n ear, 
Tlia ghrian a critheadh 'fan iar. 
Dh'fhofgail eilean Flaitheas ia* chuan 
Tri uairean dorfan nan nial, 
A' glaodhaich, " Dean cabhag thar a' chuan 
* Led' cliuach-fhalt ìiluinn, a Ghrian." 
Tha neoil dubh fhiubhlacli na h-oidhche 
Gun aoibhneas air chul nan tonn. 
'S trie iad ag amharc do thriall, 
A ghnùis àluinn tha 'g aftar o'n ear. 
Ach èiribh le'r fgiathan o'n chuan, 
A neoil dhorcha nan ioniadh gruaini. 
Tha fgàilean nan fonn o fhean 
Tabhairt cuire do'n Ghrèin gu Flaithcas, 

Beannachd le rìbhinn chiuin do rùin ! 
Buaidh le d' fliaighid air gach beinn, 
A (healgair, tha tabhairt dhomh treoir^^ 
'S mi leònta fo làimh na h-aois ! 
Ach fuidh thufa ann am uaimh. 
Is eifd re tuafaid ghaoth is chrag. 
Innfidh mi dhuit fgeul a's mòr brìgli 
Air fuinn a tha fmre fo'n lie. 
'S taitneach na Imuaintean a thriall, 
'S miannach dreach nam bliadhn' a dh' fhalbh. 
Pill thufa, m'òige. le t'uile ghniomh. 
Is feuch do m'anam bliadhn mo neart. 

Fcruc| 



ho 



( 3 ; 1r^'^ 

Feuch gach'cath 'fna bhuail mi bcuirij 
Is airm nan laoch bha treubhach borb. 
Thugaibh full o neoil 'nar fuain, 
Fhcara, bha cruaidh anns gach cath : 
Cluinnidh bhur clann HHMm bhùr cliu, 
'S thig fileadh an ful gu Ykw 
Tha m'anam a' foillieachadli le gniomh 
Nam bliadhn' a dh' fhalbh' is nach pill. 

Dh' fhaliMch a' ghealach a ceann. 
Bha codal reultan air chiil neoil. 
Cabhag ghaoth is chuan o chian : 
Bu gharbh an cath bha eadar ftuaidh 
Is fileadh ghailbheach nan fpeur, 
'Nuair a dh'èirich co'-fliamhladh Shailmhoir 
() 'leabaidh fhuair fa' gharbh chuan, 
A' fiubhal air bharraibh nan ftuadh 
'S a' ghaoth cur meanbh chath mu'n cuairt. 
Dh'eirich mac an aoig air*fgiath 
Na h-ofaig gu gruaidh Chraig-mhoir, 
'S bha anail fhiadhaich nan neul 
Ag eirigh ni'a fhleagh gun ghuin. 
Ag amharc a nuas o 'leabaidh fhuair 
'S mor a' bhrigh a bh;;i 'na ghuth : 
" Dùifgibh, chlann Alba nam buadh, 
*' 'S garbh colg bhur naimhde o thuath. 
" Ag gluafad air bharraibh nan tonn, 
*' Tha clann Lochlain nan lomadh long, 
" Eiribh, chlann Alba nam buadh, 
** 'S mor neart bhur naimhde o thuath." 

Air fgiath na h-ofaig fhuair 
Dh'fhalbh mac na h-oidhche gu luath. 
Lùb an darach garbh fo chofan, 
'S chrith gach gallan roimh fheirg. 
*' Tionailibh, mo fhuinn, o'n t-fealg," 
Thubhairt Ceann-fine na h-Alba. 
|à A 2 « 0Q:it£<±:li_ 



?L^ 



t/ 



( 4 } 

" Soillfìchibh frad air Druim-feinne, 

" 'S thig mo laoich o ghruaidh gach belnne.". 

LabhaÌF Mordubh righ nan frath, 
'S lionmhar crag tha 'g innfeadh ù^'ìL 
Chuala clann a' chath' am fonn, 
Is leum iomadh lann ghlas a mach. 
Dh' eirich a' mhadainn fan ear, 
'S dh'iarr i air fian gailbheach gluafad. 
B' aluinn maifeach fiamh na greine 
A' tighinn a mach gu ciuin o'n chuan : 
Boilfge a gathan air airm 
Nan laoch mor-bhuadhach anns ga(;Ji cath. 

Air adhart dh' eirich Ciabh-ghlas treun 
Is iomadh fleagh' air chul Ceann-aird. 
Tha Tom-mor ag tional a fliluaigh ; 
'Sc'uime bhiodh Mordal air deireadh. 
Labhair Ciabh-^hlas bu mhòr aois, 
*' Co chunnaic Sunar o thuath ? 
" Am bheil e togail iomadh fleagh ? 
^•' Thug mi fein a'm' oig' air buaidh. 
^' Ge h:\n mi 'n diugh anns a' chath, 
*' Bha mi 'n fin gu neartmhor cruaidh." 

*' Ni 'm bheil a'd' neart no d' chruadal feum," 
Thuirt mac Chordhuidh bu bheag cliu. 
*' 'S treun raeanmnach Sunar o thuath. 
" Tha gathan na greine ag leum 
" Mu'n cuairt a dh'eiuigh an t-feoid. 
" Tha fuinn gharbh nearcmhor r'a thaobh, 
" Is ?.rd a choille lubadh fo chofan. 
•* Tha cragau Thirmhòir beag fo cheum. 
" 'S trom rolgar gaiibheacli righ Lochlain, 
" 'S cha toir mac Alba air buaidh. 

ClABH-GHLAS 



( s ) 



ClAEH-GHLAS. 

** Imlcli thus', a ghealtolre chlaoin, 

Gu aifeirigh fliàmhacli nam ban. 

Tha d'anam air crith mar dhuill' ualne 

A ghluaifeas roimn anail nan fpeur. 

Mar a thuiteas i rounh fhuachd a' gheamhraldi: 

Teich thufa o na naimhdean borba. 

Ach is iomadh craobh gharbh air a' bheinn fo 

A fhcafas 'nuair is ghailbheach fian. 

Is trie a thàinig p^iimhdean o thuath, 

Ach buannachd cha d'thug iad riamh tiainn, 

Imich thufa, a mhic gun chliu, 

Gu aifeirigh chuil nan daoine crion. 

Mur biodh aige-fan tha gun chliu 

Naimhdean nach bu mho na thu, 

B' aobhar eagail nach b' fhiu dha 

Airm a rùfgadh anns a' chath. 

A' feith' aii; cloinn Lochlain o thuath 

Bi'dh *n cruaidh lann fhuilteach o' d' thaobh. 

Chualas d' fhocail gu beag tla. 

A mhic an ardain, tog do ghath." 

Dh'eirich da fhleagh gu h-ard ; 
Bha rufgadh lann air gach taobh. 
Dhùifg a nis neart na h-Alba 
Chum garbh chath thabhairt dhi fein : 
Ach thainig fgiath laidir ant-fluaigh, 
Righ aluin Albainn a nuas. 
Le corruich mhoir 's le trom ghruaim, 
Dh'amhairc e air na fuinn Ian fuath. 
Tha fhùil gu iiadhaich a' iiubhal 
Gu dubhach o fhear gu fear, 
Air eagal gu'n tuiteadh an fluagh. 
Borb, luath aig imeachd'tha a ghuth, 
«' Na rùifgibh lann, a cloinn na fairge j 
'^^ Na canaibh gu'n leag fibh finn. 



\^ 



( ('■' ) 

'•' Is trie a dh'eirich flcagh bhur n-Athalrc ; 
" Is liontnhar an cill air an traigh : 
«' Ach is aoibhinn dhuibhfL', chloina Lochiain, 
*' Leagai- Alba le h-airm fein." 

L^n tnailaidh o fhe-jrg an Righ 
Shiabhail na laoich a dliuifg an ftri, 
Mnr dha neul ta fiubhal air earn 
'Nuair a fliiubhlas a' ghi Ian air niin dhruchd : 
Dubhach tba na glinn roimh 'n ceuin, 
A5 amharc tighinn 'an dcoir nan fpei^. 
Cha'n fhiu leo an cnocan crion, 
Tha triall chum gruaidh ard cliraig. 
Mnr fin a fliiubhlas na fuimi 
'An coinneamh an naimhdean borb. 
Air adhart tha ceum Righ Alba 
Mzr gharbh chraig 'an aghaidh tuinn mhoir, 
'Nuair a chruinnicheas r.cart nan ftuadh, 
A' tabhairt garbh chath do thuilte. • 

Mar ghnoth oidiiche fliiubhlas air fpeur 
Thainig clann Lochlain nan fleagh. 
Cha fiubhail ofag 'na h-aonar, 
"S^ ann coiiihluath tha dubh ghruaim nan fian. 
Dh'eirich airra Albainn gu h-ard. 
Mar thairreanach tha gairm nan cnoc. 
Ma;- thuitcas da chloith o Bheinn-ard, 
"S iad a' tachairt air urlur a' ghlinn. 
Mar fin blia toire?ich a' gharbh chath. 
Is icmadh namhaid a thuit leinn. 
Bha uamhann a' bhlair air an fhraoch. 
ELia tniltc fola mu flileagh Clieann-aird. 
BloiTudh crenbhag a lot Dalmor. 
r>n chruaidlii boib, flathail gach fear ; 
A:h CO b' i'rrr.inn feafanih roimh cheud ì 
Chuunaic an Righ ar ccurn air ais. 
Ijs 3nam a' gluifgich le fearg, 



5\ 



Allt 



.cMlt dearg a' leantuinn a {hieagha, 

Bha taibhieai a naimhdean mu'n cuaii t, 

Ach fada o feln bha na laoich. 

Thàinig e mu dheireadh 'nan deigh. 

Mar thonn a' tuiteam o'n chraig ; 

'S trie a dh'iarr an fhairge air direadh^, 

'S trie a thilg an ftuadh e o bhonn. 

Cuin^e tha thu gruamach fan iar, 
A Ghrian aluinn ag aftar nan nial? 
Cha b' anfhann na fuinn. 
Cha do theich linn roimh 'n mheata. 
Is trie a chuir neoil dhorch ort fsin fmal, 
'An aimfir ghailbheach nan fian. - 
Ach 'nuair a thtid fògradh air a' ghaoth, 
'Sa theid caonnag nan fpeiir gu taobh ; 
'Nuair a bheir thu fmachd air na neoil, 
'Sa ghlacas a' ghaoth air do làimh ; 
'Nuair a fheallas tu oirne a nuas, 
'S do chuach fhalt aluinn a' fniomh j 
'Nuair a bhios fiamh ghair air do ghnùis j ^ 
'S mòr aoibhneas eidigh gach cnuic : 
'S aithearrach leinn do bhuaidh iha fpeuran. 
Is beannaichidh finn do ghathan, a Ghrian. 
Imich gud' leaba le cecl, 
Thufa^ tha meaig nan reultan mòr ; 
Bheir linn buaidh fathaft, 
Ge do tha finn an nochd fo Icon. 

# * # * ^i^ * 



l^o 



111, 



An dara Leabhar do Mhor-dubh. 

TRI uairin chrath an oi'che 
A fgiath dubh-cheo'ach fan ear, 
Tri uairin a fheall na reultan 
Thair neoil ghruamach na'n fpeur-. 
Bha ofna thamailte na'n Lacch. 



( 8 ) 

'Sz ghaoìth ag aftar, na'n earn 
Bha co-iamhla iia'n fonn o fhean 
Le corruich ag fiubhal na'm beann. 
Chualas trom ofna na'm marbh ; 
'S b* anbhan an guth 'fna neoil ; 
Chuimhnich iinn gaifge an lamh 
Is ghabli llnn tamailte mhor. 

Air Ard-chraig dh' amhairc an Right, 
S' lionmhor gaiigeach bha foi ghruaim, 
Bha 'n fmuaintin foileir dho fein 
Ts labhctir e le briathraibh. borb. 

Air cuis 'nuair a luidheas gruaim 
Theid fuadach an cridhe crion, 
S' theid fir fhann gu luath foi dhion, 
Togaidh 'n calma chean roimh ghaiUin 
S' cha bhi fiamh taifeach'd na ghnuis. 
Tha ceimine na'n fion 'fan daire, 
'S cha lùb an darach a ghlùin. 

Abraibh lìbhfe Cheinn na Felnne, 
An d' thainic finn o dhaoinibh crion ? 
An ann do gheugaibh f;inn ar fleagh ? 
O dharach Albain na'm mor ghniomh. 

'S Trie thainig naimhdin o Thuath . 
'S cuin a theich ar fino'ridh gun bhuaidh? ; . 
An geiU fxbhfe do Chlainn na fairge ? 
Far am b* abhaift taibhfe na'n naimhdin ' ^ 

Leitn o ofaig gu.ofaig, 
Le trom ofna bhroin nii'm marbh ? 
Tha chloch ud, le mointich* liath, 
Ag cumbhail cuimhne air treunlaoich 
Ag radlij ' Cha do theicli bhar n aithreach riamh, 
Fheara;, leannaibh dian an lorg, 

i ^'2 



Ag eifteachd re briatliraibli an Righ 
Bu dubhach bha na luinn mu'n cuairt 
Ag amharc cloidheamh, fgiath is fiei^gh, 
'S le focail gu n bhrigh ann a chluais. 

Shealamh Morchean, Triath Alt-duibh, 
Tri uairin chrath e chiabh, 
Tri uairin bhuail e 'n darach ; 
Ainmic bha mo bhuillin fann, 
Ainmic fiiuair mo naimhdin buaidli, 
Ge d' thug blia'n' air falbh mo neart ■ 
Ni bheil feith ghealtach am ghruaidh.' 
Shaoil learn gu'n togadh mo mhac 
Mo leac 's gu'n caireadh e mo cheann ; 
Chaoidh ni n' togar fgiath no leac 
Le oig'ear flathail na'n deas lann. 
Bha cheim air adhairt fa chath, 
Ach dh' fhailig gaca caraid mu'n cuairt 
Bha ioma naimhdin na flri', 
'S tliuit an laoch roimh mhile fluagh. 
Beannachd, ars' an Righ, do'n laoch, 
Ach na aonar ni 'm fead e falbh, 
Theid Ceann d' Alba 'nocd na lorg ; 
'S dorch do choigrich tamh na'm marbh, 

Ghlac Og-bhan -mac Chorbhui a fgiath. 
An diomhain duinn gU eirigh grein ,? 
No 'n dean fibh feidh do 'n luchd mio-ruin ? 
Ann fin do labhair Ceannard treun. 

'S Trie thug Col Alb' an t flige ciuin, 
Ach cuin a thainig bas air coigrich 
Nuair a thachair iad le muirn ? 
Is treabhach maiieach linn Lochlainn, 
'è buighnidh finne fos ar cliuth . 
Ciod uim' a thuiteadhmaid mar neul 
A thig le fcleo le iinne bhuirn, 
-B 



'L 



^T 



[ 10 ; 

A rnnanihas air bkarraibh na'm bcann^ 
Nuair choidleas a ghealach f|bi fliuain, 
'S chrathas gaillinn clocha trom, 
'S fiamh cagail air rinneag na'n flon ? 
Crathaidh a mhadain a ceann fan Ear, 
'S eirigh a Ghrian le cuach-fholt ciuiii, 
Biaidh folus a gath air gach fgiath, 
'S Bas ag gearradh airm gach fuinn. 
Ag cuir air gach fgiath* Dunairm, 
Dubhairt Mor-fholt> fuir'gheadh gach laoch 
Air an tog lamh mhin-gheal leac, 
Ach luidhidh mife nochd air fraoch. 
Cha bhi deur air gruaidh am dhiaidh, 
Cha 'n eirich cloch mo chliuth, 
-, Cha 'n abair athair, n:(> mhac, 

No gruagach, mo chrea^rh, mo ruin ! 
Loit mo fliaighead uchd na Rimhin 
Bha tlachd-mhor thair mhile mnaoi, 
Tha fuil mo chairdin ag cuir fmuid 
Dhe' na h airm dhu'-ghorm na m'laimh. 

Bu nalmhdin d' Albain m' Aithrcadhf, 
Aig Righ Lochlainn b' ain-meil, iad -, 
B' aite learn fiubhal na fairge ; 
Thog lea gaifgich bhorb mo bhreid. 
Thainig gaoth le cabhaig o Thuath, 
'S thog na ftuaigh le feirg an druim ; 
Bha meanbh-chithj ag eirigh mu'n cuairt 
'S neoil ghruamach ag aftar ofcionn. 

Dh' eirich Albain air barr tuinn 
'S chrath gach dair an ciabh le failt', 
Bha Sllabhain ghorm, ceol-mhor, binn, 
Le chratha min roimh cheann ar bare. 

> 
B' e Dunairm ceann-uidhe, nan coigrich. 

It; 

"'• Gairdein. | Aithrcaca ? j Ch^tii'. 



Is fliln c-eannard gaft a lamh ; 

'S i beatha clainn Lochlainn ann Albain, 

Nuair bhios meirg fiochaidh air an laimh ; 

Is lion-mhor ar feidh, is Ian ar flioghaidh, 

'S tha cliuth is meifneach 'nar fgeul 

"6 cuim' a chlteadh gruaim air coigbreach ? 

Chaidh furd le folas air cuirm ; 
L' aoibhin leinn comhradh air fith 
'S bheannuich finn naimhdin a tir ! 

Mar gbath greine air maidin chiuin, 
Nuair chromar le drilchd gach gcig 
Bha Rlin-bhas an talla na muirn 
S' ioma laoch toirt fuil na diaidh. 



Suireadh Oifein air Eamhair alu'mn. 



?: 



Is Cuth duine far nach Fionduin * p-j . p t ^ 

Deirimfe riutfa nighean lunnfai, r> * ' ' 

Gu'n raibh mi 'm dhea' laoch air bheirt eile, •''^♦'Wa^^^ 

Ge ta mi 'm flieann laoch fan latha-s'. /"7 ^/^. 






Latha gu'n deachaidh lehin, 
Eamhair aluinn fholt-ghrinn, 
Nighean bu gheal-lamhach glac, 
Leannan coigrich Chormaig. 

Ghluais finn gn faoith Locha Leige, 
An da fhear-dheug a b' fhear foi 'n ghrein 
Ge b' e dh' fhidireadh ar run, 
Romhain bu theichmheach droch cuth. 

Bheannuich an fin Bran-j- mac Leacan 
D' an t fluaeh aluinn, ard, gheal-ghlacach, 
B 2 

* lundriun, ionnii.r.lr.r. ? t P.r.-n. 



r 



7 



( 12 ) 

Gu narach, treoireach, neo-mheata, 
Nach do phill fcannal no afcal. 

Dh' fharaid e dh' inn an gloir bhinn, 
Ciod e an taifc* mu'n d'thainig iinn ? 
Caoilte fhreagair air ar ceann, 
A dhiarraidh do nighin ortfa. 

Co dha ta fibh ga h iarraidh ? 
Do dh'Oifein uafal mac Fheinn, 
'S i mo nearac a gheabh thu. 
A Laoic h laidir long-phortaich. 

Labhp.ir Bran 's ni dubhairt breug, 
Gc do bhiodh agam da righin deug, 
Aig feabhas do chliuth fan Fheirn, 
Bhiodh a cheud nighcan aig Oifein. 

Dh' fhofgladh dhuinn an Griananf corr, 
Air a thuthadh do chlcth dhuinn. 
Lion mer.nmna ilnn uile, 
'G amharc Eamhair chas-fholt bhuidhe. 

'Nuair a chunnairc Eamhair fhial 
Oifein Mac Theinn flath na'm Fiann, 
Thug an Ribhin a b' aille dreach 
Gaol a h anma d' an dea' mhac. 



Gu'n ghluais finn gu Druim da-thorc, 
/ 'S bha cormac romhain na long-phort, 
'S e dar feitheamh gu dana, 
Le feachd catha d'an dea' mhalaidh|. 



II Sluagh Chorinr.ig gu'n do chas 

Aig ua ghabh an fliabh bla lafaiV. 

Ochd- 

* T?.iic££'ici<!h. taifjc? | A :fi:nd turret orient. \ IV'Ihai.Ililuagh ? 



{ 13 ) 
Ochd-fhear do blii aig Cormag cruinn, 
»« lonann an gniomh dh' Fhearaibh-Bolg, 
Mac Colla is Daire nan creuchd, 
Mac Tofcair' treun agus Taog. 

Freafdal baghach Mac an Righ, 
^5 Daire na'n gniomh bu mhor agh, 
Daol bu mhaith fulang f.i chuing, 
'S Meirge Chormaig Chruinn na laimh. 

^. ' Ochd-fhear bhi dig Oifein ard, 
^ . ^ lonann fa chath gharg ga dhion, 
'7 ^ Mulla Mac Scein agus Fial, 

Sgeulaiche fior fllath na Feinn'. 

Faolan agus CairioU cas, 
/j— Dubh Mac Ribhinn nior thais colg, 
Tofcar an tus flar a Chlann, 

Chaidh foi 'n chrann an' ceann na 'm Fearbolg ' 

» 

Thachair Tofcar thachair Daol, 
// Taobh re taobh an lath'r an t fluaigh, 
Bha comhrag an da churaidh chaoimh 
Mar gu 'n doirteadh gaoth a cuan. 

Bu chomhrag dha leomhainf fin 
IS 'S cha 'n iarradli e fcian d'an guin, 
/ Ge bu mhaith faoiriinneachd na'm feafj 
- Eu chco na taofgaibh am fuil. 

Chuimhnich Tofcar air an fcein, 
/C- Arm bu mhiann leis an fhear iphaithj 
Chuir e naoi guine, an taobh Dhaoi!^ 
Sealan beag mu'n chlacn an cath. 

/r ' Bha comhraig zg borbadh an t fluaigb^ 
7 Mar fhurjm uird le cearnaibh lamh. 






Ceana na 'm Bolg. 



( H ) 

Ag iarraidh gi: Oifein gach uair 

■"o an cath cruaiclh do bheir e dholbh. 

Do fcoilt Oifein air an t fliabh 
Caogàd fciath gu Cormag Cruinn, 
'S gu'n bhris Corm?.g mac Art 
Caogad lann ghlas air an druim. 

Thugas an ceann do Chonnag Cruinn 
Air an t fiiabhfa gus an nochd, 
'S gun do ghluais gu Flaith Fail, 
'S a<»ceann iin am laimh air fliolt. 

Ge b' e dh' innfeadh dhamhfa fm 
An laTOi ag cr''* a chath', 
Deireadh rlum mar tha mi nochd 
Gu 'm fai£.headh e.olc o m' laimh. 

Laoldh Dhaibhidh mhic Ceallair. 

MOLAIMAID Tighearna na gloir, 
An Ti a' s' mo na gach neach, 
Cruthai-fhear an t faogh'l gu leir 

D' an cumhai' dhuinn geilleadh air fad*. 

> tu rinn an dornhan 's na bheil ann, 
Na ci:antai dombainn is am fonn, 
li chuir thu iafg ga altru.m ann 
Is thug ciall a ghhcaidh dhuir.:;. 

.P..;nneadh Icat 'Gealach agu5 Grian, 
- Thogbhall lia'nais air do ghloir 
Cha'n aithris-mi %jm mile frian 

Do Chruthaidheachd an Dia a 'i ii;o 

;> tu rinn na li ain^il ard a^r fad, 
An t Atbherfeoif foi fmachd gu mov 



( ^s ) 

--ill- flabhral laidir aig a mhac, 

Cunbhail am-neart o theachd oirn. 

'S tu rjnn na Reulan air fad, 

Riaghlachadh gu ceart na 'n trath ; 

Gheall thu faraon fuachd is teas, 
Fogli'ar mu'n feacli agus mairt. 

Rinneadh leat an Duine ris, 

Do reir t iomhaidh chum do gliloir 

Chaill e an oighreachd dhuinn gu'n luai;hj 
Is cha 'n fhuafglar i le h òr.- 

"S tu chuir an radharc (ìigh fa cheanu 
Is folt roimh* na chlaigeanu lom. 

Is thug thu chlùas gu h eilteachd dhuinn, 
"ò glualachd a ch'uirp o na bhonn. 

Chuir thu Adhamh an codal trom, 
Chaidh Liaigh na'n gras 0£ a cheann, 

Agus do afna thaobh do rinn, 
A Bhean o'n do ghin 'gach clanu. 

A ftigh ann Garadh ciuin na'n icud, 
Far an robli aoibhneas do gliraiilh_, 

An uair a dh'ith a Ehean a;n n:eas, 
Dh' fhuiling i 's a fliochd am Eas. 



O'n Chunihijant a rinn i bhris', 
'N tra ruifgeadh an fgeadacha' ceai t, 
Bha ehuis na h eagal anois. 

Ach moladh do Ard Righ nu'ia feart; 
leis nach b' aill teachd d' ar Igrioì; 



( 16 ) . 

'Nuair chunnairc e Adhamh na aire, 
• RiiMi e Cumhnant na'n Gras ris. 

Crioft a thainig anuas le thoil, 
Is thug fiias mar iobairt fhuil, 

Mac na firinn ghloin Uan gu'n lochd, 
Mar chionntach fhuair c a ghuin. 

Cbeufadh e air a chrann ann aird, 
'S an t fleagh fait' ann a chorp, 

Crun geur na pein a bka mu cheann, 
Fhuair Mac De le naimhdibh lot. 

Tairnge gu teann ga'n cuir an fas, 
Am bofaibh a lamh le h ord, 

Is fuil a chridh' ag ruidh o thaobh, 
Ceannachd bu daeire na'n t or. 

'Nuair cliaidh Crioft gu pein a Bhais, 
A' dh' f hulang ar fon an t fluaigh, 

Sgoilt Brat an Teampuill fios gu lar, 
Dhuifg na mairbh ann aird (Pn uaigh. 

Chriothnuich an talamh trom Ic crith. 
Is air a Ghrein 'thainig fmal ; 

Lc fcirg Dhe a chrath e ann fin : 
Dh' fhuiling Crioft am Bas re fcal. 

Do adhlaic iad an t Uan foi lie. 

Thug e buaidh, fan uaigh cha d'fhan. 

As a bhas thug e a gheur ghuin, 
'3 dh eirich an treas ia gu'n fmal. 

Na fhuldPuaig De::s-laimh Athar *t;i, 

Criofta 1& Cras ps ar cionif, 
\g cuir Oifig Sagairt ann gniomh, 



Ach 



^^.^^.. ^,,,^ 



( 

Ach thig an t am an tig Mac De, 
Creidibh mi gur flor an fceul. 

Le miltibh mile d' ainglibh treun, 

Thoirt oirn breitli do reir ar gniomh. 

Seidir an Tromp ann fin gu h ard, 
Leis na h ainglibh 's aille fnuadb, 

Eirigh na mairbh ann aird o'n ùir, 
Is gabhar cuntas o 'n chuan. 

Liubhraidh an uaigh na fhuair i fein, 
Cha bhi neach d' an trend air chall, 

Nochdar iad uil' am fia'nais De, 

'S e Mhac fein a 's Breitheamh ann. 

Bjaidh iadfan foileir ann an fin, 
Mar fholus dealrach an dreach, 

Thig Crioft na'n coinne-fin le gean, 
'S biaidh fith an comunn na'n ceart* " 

Ni thu' 'n fin tearbadh air gach neach, 
Is tearmunn do. 'n ionmhuinn leat, 

IMheud 's ata air na'n dearbhadh dhuit, 
Cuirear foi dhion do chaoimh Jjheirtf 

Cuirear na gabhair air do chli, 

Traille gu priofan a bhroin, 
Druidear fos is gur cruaidh an fceul, 

Flaitheamhnas De air an froin. 

Mallaichidh 'n nighean a Mhathair, 
'S Mallaichidh mhajihair, a chiann, 

Mallaichidh an t athair am mac,. 

Nach do ghabh fmachd uaidh na am. 
C 

* Laoch. f Bhreith. 



( i8 ) 
Is ioma* fgairteachd is gul geur, 

Re cluinntin doibh fgeul a chraidh, 
Ag mallachadh cheile gu leir, 

Searachduinn re Uan a ghraidh. 

Ann teach ga milleadh cuirfear iad, 
, 'S iad foi dhio'ltas an Aird Rigli, 
Gun dull re furtachd no re bas, 
Gu brath cha 'tig iad anios. 

Fafaidh an cuirp co chruaidh re prais, 

Mar iarunn an lamh 's an cas, 
Ga'n cunbhail beo ann an fir phian, 

Teine diain gu'n fhurtachd as. 

Aon latha dhoibh mar bhlianaibli buan, 

'N lagan loifgeacri cruaidh ann fas, 
Ga'n liodairt le teas agus fuachd ; 

Sud an duais cia fhad an dail. 

M' achuinge riuts' air fcath do mhic, 

Meaduich mo ghliocas le gras, » 

Thoir fuasgladh faor dhamh anns gach cui:," 
Seal mu'n druid mo fhuil le bas. 

Comhrag Fheinn agus Mhanuis*. 

GE b' e bhiodh leinne an laoi, l/(V^c. A"^ '^" 

Air an traidh tha fiar foi dheas, 
Aig uifge Laoi're na'n fruth feamh, 
Air an Fheinn bu mhor a mheas, 

Beannachd air anam an Laoich, 
Bu gharbh fraoch anns gach treis, 
Ard Righ Lochlainn ceann na'n treun, 
'S ann air a fliloinnteadh an t eas. 



U. 



Magnus. 



( 19 ) 

. La dhuinn ag fiaghach na'n dearg 
• 'S nach d' eirich an t fealg 'nar car, 
•^ Gu faca finn mile bare 

Air an traidh ag teachd air lear. 

Sheafamh flnn uil' air an leirg, 
/ 'S thionail an Fheinn as gacli aird, 
I Dh' fhiofrachadh co iad na floigh, 
<* Rinn cruinneachadh mor air traidh. 

Thainig an cabhlacli gu tir, 
tT" Greadhuinn * nach bu mhin 'ar leinn, 
Bu Uonmhor ann pubull froil, 
Ga thogbhail leo os an ceinn. 



; 



Thog iad an gafradh o'n choill ; ' I V / 



Ghlacadh leinn' ar 'n airm ghaldh, f ! 5. 

I 



Da Ihleagh air gualainn gach fir mhoir \ '^<^ 



Agus thog fin oirn gu traidh. 

Cea a gheabhamaid na'r Feinn 
A rachadh ghabhail fceil d' an t fluagh, 
'S e radh Fionn flath gun chleith, 
Gu 'm beireadh e breath is buaidh. 

• 
Sin nuair labhair Conan a ris 
Co a Righ, b' ail leat a dhol ann, 
Ach Fearghus fior ghlic do mhac, 
O 's e chleachd a dhol na'n ceann ? 

Mallachd ort a Chonain mhaoil, 
Jiabhair Fearghus bu caoine cruth, 
Rachaln-fe ghabb W fceil 
Do 'n Fheinn 's cha b' an air do ghuth. 

C 2 Ghiuais 

* Gread^ann ? f Chaith' ? n. 



1 2-. 



( 2a ) 

Ghluals Fearghus armoil 6g, 
Air an rod an coinne na 'm fear, 
'S dh' fhiaruich e le comhradh foil, 
Co iad na floigh a thig air kar. 

Manus fuileach fear'a fial, 
Mac Righ Beatha na'n fciath dearg, 
Ard Righ Lochlainn ceann na cliar, 
Giolla bu mhor fiamh * is fearg. 

Ciod a ghluals a bhuidhean bhorb, 
O chriochaibh Lochlainn na'n colg fean, 
An ann a chuideacha na 'm Fiann 
A thainig an triath thair lear ? 

Air do laimhfe Fhearghuis fheil, 
1^ As an Fheinn ge mor do mhuirn, 
Cha ghabh finn cumha gun Bhran^ 
No a bhean a thoirt o Fhionn. 

A? do laimh ge mor do dhoigh, 
fL 'S as do fliloigh ge mor do mhuirn, 
' Mhead agaibh 's thain' thair lear, 
Cha tugadh fibh Bran air tuinn. 

Bheireadh an Fheinn comhrag cruaidh, 
/i^ Do d' fliluagh mu'm faigheadh tu Bran 
•^ 'S bheireadh Fionn comhrag treun , 
Duit fein mu 'm faigheadh tu bhean. 

Thainig Fearghus mo bhrathair fein, 
/ 1\ 'iS bu chofmhuil re grein a chruth, 
'S dh' innis e fceula d' an Fheinn, 
'S g'J 'm b' ofoaradh treun a ghuth. 

* Fraorh ? 



( 21 ) 

Mac Righ Lochlainn fud o 'n traidh, ^ 

O Ciod e 'ni fath dhamh bhi ga chleath? "' 

Cha ghabh e gun chomhrag dluth. 
No do bhean 's do chuth a bhi foi bhreath. 

* De cha d' thugainn-fe mo bhean , 

/^ Do dh' aon fhear ata foi'n ghrein, 

'S Cha mho bheirinn Bran gu brath. 
No gu'n d' theid am Bas am' bheul. 

Labhair Mac Cuthaill re Goll, 
/O Am mor an glonn duinn bhi 'nar tosd, 
/ Nach tugadhmaid cath laidir borb 

D' Ard Righ Lochlainii na'n fciath breac ? 

Seachd altrumain an lochain lain^ 
y, 'S e labhair Goll gu'n fhas-cheilg, /.C" 

Ge lionmhor acafan an fluagh, 
Deangaidh mis' am buaidh 'fan leirg. 

Thuirt an t Ofcar bu mhor brigh, 
y( Leig mife gu Righ Innfe-torc, 
// Clann a dha chomhairlich dheug 

Leig fa m' chomhair fein an cofg. 

.* Labhair e Conull a ris, 
<7<7 )^ Deangam-fa Righ Innfe-con, 
i Is ceinn a fhea-comhalta deug, 
». No biaidh mi fein ar an fon. 
f 

laria Mumhan* ge mor a ghlonn, 
^ \ Labhair Diarmad donn na'n conf, 
Caifgidh mi fud d' ar Feinn, 
No tuitidh mi fein ar a fl:ion. r 

-s 

* Mndhan, f Gun en. 



( 22 ) 

'3 e felmeas a ghabh mi fein, 
0/ Ge ta mi gu'n treine an nocht, 
'Y Rig'i Teurmann na'n comhrag teann 

Gu'n fcaruinn a cheann r'a chorp. 

Beiribh beannachd' beiribh buaidh, 
O/- Arh Mac Cuthaill, na'n gruaidh dearg, 
Manus Mac Garadh na'n fluagh, 
Coifgcar leam ge mor fhearg. 

An oiche finn duinne gu lo, 
n / B' ainmic leinn a bhi' gun cheol, 
' Fleadli gu farfuing, fion is ceir 
Gheibhte aig an Fheinn nias Icon 

Chuncas mu'n do fear an lo 
O'y Gabhafl doigh ann fa ghuirt, 
/ Meirgh' Righ Lochlainn an aigh 
'Ga togbhail o'n traigli 'nar uchd. 

Chuir finn Deo-ghreirie re crann, 
^C^ Bratach Fheinn bu ghairge treis 
I^omlan do chloch?ibh 'n or, 
'S ann leinn e * gu 'm bu mhor a meas. 

'3 iomad cloidheamh dorn-chrann oir, 
^ 'S iomad frol ga chuir re crann, 

-^ 7 Ann Cath Mhic Cuthaill na'm fleadh, 

'S bu lionmhor fleagh os ar ceann. 



O 



Iomad coJtein iomad triath, 
Iomad fciath is luireach gharbh, 
Jomad toifeach is Mac Righ, 
h ni 'n raibh fear dhiubh gu'n airm. 

* Aig an Flicinn bu. 



Ann 



( 23 ) 

lomad clogaid maifeach cruaidhj 
%l lomad tuadh is iomad gath 

Ann cath Righ Lochlainn na'm buadh, 
ì^ Bu lionmhor ann Mac Righ is flath. 

Rinneadar an urnaidh chruaidh, 
3 Z, Bhrifeadar air fluagh na'n Gall, 

Chrom gach fear a cheann fa chath, 
Is rinneadh leis gach flath mar gheall. 

Thachair Mac Cuthail na'n cuach 
J ? Is Manus na'n ruag aigh, 

R'a cheile ann tuiteam an t fluaigh, 

'S ann leinne gu 'm bu chruaidh an dail ! 

<■ Gu 'm b' e fud an tuirlin teann, 
JfAi Mar ghreann a bheireadh da ord, 
■ ly Cath fuileach an da Righ, 

V- Gu 'm bu ghuineach brigli an colg ! 

■i Air brifeadh do fciath an Deirg, 

'f^i-N-Air eirigh dhoibh fearg is fraoch, ' 

Thilg iad am buill air lar 
,1 'S thug iad fpairn an da laoch. 

'■' 'Nuair a thoifeach ftribb na'n Triath, 

-J / 'S ann leinne gu 'm bu chian an clos ! 
I Bha clochan agus talamh trom 

Mofgladh foi fpoirn an cos. 

k Leagadh Righ Lochlainn air an traidhj 

òy Am fianais chaich air an fhraoch, 
' Air-fin, ge d' nach b' onoir Righ, 
Chuireadh ceangal na'n tri chaol. 

?C^ Sin nuair thuirt Conan a ris, 
Mac Morna bha riamh re h ok, 



Cb. 



3 



( 24 ) 
Leigir mi gu Manus na'n lann, 
'S gu 'n fcarainn a cheann r'a chorp. 

Cha 'n 'eil agam cairdeas no caoin, 
/, Riuts' a Chonain mhaoil gu'n iochd. 
I O tharladh mi 'n lamhaibh Fiieinn 
' 'S ionfa learn na bhi foi d' fmachd. 

O tharladh tu m' lamhaibh fein, 
Cha 'n imir mi beud air flath, 
^ Fuafglaidh mi thufa o m' f heinn 
A Lamh threun a chuir mor-chath, 

'S gheabh thu do roghainn a ris, 
I Do chuir dhathigh do d' thir fein*, 
Cairdeas is comunn a ghnathach. 
No do lamh a chuir fa m' Fheinn. 



ii^ 



Fa t Fheinn cha chuir mi mo lamh 
An cian a mhaireas cail am chorp, 
Aon bhuille t aghaidh Fheinn 
\S aithreach leam na rinneas ort. 



Cha 'n ann ormfa rinn thu e, 
/ -7 'S ann duit fein a rinn thu 'n cron ; 
f "^ Do na thug thu fhluagh o d' thir 

'S beag a philleas ris an linn. .« ^[iaM 

M X^ Marbhadh Chonlaoich le Cuth-Ullln, atbair fcih". 

NUAIR chaidhCuth-ulIindo dh'Eirinn, dh' fhag e a 
bhean, d' an gair cuid Aoife, an Dun-fcathaich fan 
Eilein Sciathanach, torrach air Connlaoch. Nuair thainig a 
mac gu foirfeachd, chuir i dhionnfaidh athar e : acli chuir 
i foi gheaiabh e, nach innfeadh er&blia'na co e. Ann lorg 
ib a dhiultadh, bhuail athair e l^js.U: Ghath-l-htdga^ no 

* Nuair tharlas tu d' thir f-.-in. ^ 



( ^5 ) 
hhuìlg, a dh' ionnfiiich Aoife dha fein, ach a dhearmaicl 
i ionnfachadh do Chonnlaoch, agus leis ambu ghna leo 
romhrag ann uifge. Deirir gu'n tilgeadh Connlaoch na 
qathan air athair ann colnne an earra, ach nach do thiiig 
l'e e, agus mar fin gu'n do mharbh e a mhac fein. 
1 

CHUALAS air fada o fliean, 
Soi-fceul a bhuineadh re m' chuimhne, 
La bhi mi gu tuirfeach trom 
Air an taobhfa dh' Innfe-roghuill. 

\ ^ 

' Clanna Ruraibh na 'm breath mall, 

-^ O thigh * Chonchair 's o thigh Chonuill, 

Le 'a ur chlainn oig air na n^aghaibh, 

'S iad air urlar Chuige Ulunn. 






Na 'm b' e 's gu'n d'thigeadh 'nar ceann 
Fior laoch Ula, 's nior bhreath theann, 
Gar an' tigeadh oirn o aon bhall eile 
Thoirt diombuaidh do Chlanna ruraibh f. 

Tigidh chugainn am borb fhraoch 
A.ncuraidh crothanta Connlaoch, 
Do fhlos na'm fear gradhach grinn, 
O Dhun-fcathaich gu h Eirinn. 

I-abliair Conchair re each, 
Co gheabh flnn chum an og-laoicb, 
A thoirt beachd no fgeula dh'e, 
'S g,u'n teachd le h ara uaidhe ? 

Ghluais Conull nach lag lamh, 
•Do ghabhail Tceula d' an ogan. 
Mar dhearbhadh air toradh an laolch, 
C'beangiadh Conull le Connlaoch. 

D ■ ^ Gr:a<l 



^iThacbh, 



Rl!; 




// 



Grcafar chugainn ar fir laoch'or 
Gu Connlaoch fraoch'oi furanach : 
Ceud d' ar fluagh a cheangladh Icis ; 
'S iongna lln 's is buan r'a innfeadh. 

Chuaidh teachdaii-eachd gu ceann na'n conn 
O Ard Rigli iongnaidh Uluinn, 
Gu Dun-dealgunn grianach glan, 
Seann Dun ciallach na'n GaidlieaL 

An Dun fin a leaghar libh, 
O Mhai aon nighean Ni Mhorguill, 
Gu"n deach gniomh faor na'n fi:eud mear 
Gu Rigli failteach na 'm fear. 

Do fhios na h Ula uaine 
Tigidh Cuth na Graobh-ruaidhe, 
Mac deud-gheal is gruaidh mar fhugh 
Nach. d* eitich teachd 'nar comhair. 



Labhair Conchair ris a Choin, 

'S fhada bha thu gan teachd d' ar feachainn 

Is Conull fuireach na'n fi:eud mear 

Ann cuibhreach uainn is ceud d' ar fluaghaibh- 

'S oil leinn am bith uainn am bruid, 
Na fir a chabhradh air an cairdibh ; 
Ach ni 'n reidh dhol a fliineadh lann 
Ris an ti leis 'n do cheangladh Conull. 

Na fmuainich gan dol na choiune, 
Lamh na'n geur arm graine'il, 
Lamh nach Ir.gadh roimh neach 
Cuimhnich t Oide is e ^i cuibhreach. 

Cuth-Ullin an lamh nach flioni,f , 

Re cuimhneach air cuibhreach Chcnuill, 



Cuth- 



( 27 ) 

Ghluais e le treine a lann, 
Ghabhail fceula d' an ogan. 

Innis duinne, re teachd a d' dhail, 
^P Labhair an Cuth 's nior ghabh teagmhail, 

O Ihiios Righ an abhraid duinn, ;■ 

Fios do ftilainne, 's cla do dhuthaich. i 

Geafan orm air teachd o 'm theach, 
// Gu'n fceula thabhairt do dh' aoidhe, 
Na'n tugadh do dh' aon neach eile, 
Do d' dhreachfa bheh-eath gu h araldh. 

Comhrag is eigin duit, 
n No fceula thabhairt mar charaid j 
/ Gabh do roghainn a chiabh bog, 

Cha chiall toghaidh dhuit ga itì' chomhrag. 

Churn a chomhraig mar bu treun 
AL Chaldh an Cuth '& a mhac fern : 
^ A mhac fein gu'n d' f huair a ghuin, 

Le daltanaibh cruaidhe cath-bheura. 

Innis duinn, ars Cuth na'n cleas, 
/(% O tharladh tu chaoidh' foi m' ailleas 
/ Fios t' ainm no do flilainne gu lorn, 

"S na triall dol ga fholach uainn. 

'S meafa na fin mar thachair dhuit, 
Ic/ Aon Choin uir agh-mhoir, 

A ghaifgich aird air thus truid ; 
Truaidh mo lus a bhith agad an^afgaidh. 

Mife Connlaoch Mac a Choin, ^ /. 

'« Oighre diighench Duin-tigh-dealgunn, "^ 

An Run a dh' fhag thu 'm brolnn gu'n fhics, 
Ann Dun-fcàthaich ga m' fho^lam. 

D 2 S.2;.chfi- 



JjeiijA^ 



•Seachd blia"na Ian tir fin 
O'j Ag foghlam gaifge o m' mhathair. 
An cleas leis 'n do thorchradh mi 
Bu dheas damh fhoghlam uaidiic,* 



2.3 



Tholr riiufa leat mo fhleagh 

Agus buain an fciath To diomrfa, 

'S thoir Icat mo chloidheamli cruadhach^ 

Lann f huair mi air a liomhadh. 



2l 



Thoir mo mliallaclul gu mo mhathair 
O 's i chairich mi foi gheafaibb, 
7 Is chuir mi an lathair m' fhuluing, 
Cuth-ullin, b' ann le do chleafaibh. 

Cuth-uUin chaoimh chrios-ghil, 
t-^ Leis am brifear gacli beam ghaibh *, 
".i^'ach amhairc thu is mi gun aithne, 
Cia meur mu 'm bheil am faine. 



U 



'S olc a thuigeadh tufa uamfa, 
Athair uallfe ain-meinicli f , 
Gur mi thilgeadli gu fann iiar. 
An t fleagh coinne a h carlain. 



Nuair chunnairc an Cuth air dol eug 
27 A mhac air call a cb.oi-bheum, 
/ Air fmuainteach air failte an fhir, 
Cliaill e a chuimhne 's a cheutfaidh. 

Cuth-Uliin ge b' ard a chail, 
J^^ Gu'n d' iflich lud triall da onoir, 
A mhac fein a thorchradh leis 
An t faor-Hilat choranta choi-dheis. 

Na 'm niairthinns'is Connlaoch flan, 
2.Cf Act icmairt air chleas-ann comhlan, 



? 



Chuireadhuvaid 



Anniainich. 



9uc iriU duù-lta.U^ ^ A- Loyt^^%,a.dk , 

5O E guth anma mo ruin at' ann ! t*! [^us^ 

t^ O's ainmic gu alfling Mal-mhìn thu. / IC 

I Foiglaibh Talla na 'n fpeur, ']aU^ 

Athralchldh Thofcair na'n cruaidh bheum j 
^ Fofglaibh dorfaidh, na'n nial, 

Ta ceimine Mal-mhìne gu dian. 
2_ 

Chualas guth am aifling fein, 

Ta foram mo chleibh gu h ard ; 
'^ Cuim thainig an ofag am' dhiaidh, 

O dhubh-fhuibhal na linn ud thall ì 
^ Bha do fciath fhuaimneach an gallan an aonuich, 

Shiubhall aifling Mal-mhìne gu dian : 
^ Ach chunairc i a Run ag aomadh, 

'Sa cheo-earradh ag taomadh mu chliabh : 
1 Bha dearfa na Greine air thaobh ris, 

Co boifceil re òr na'n daoi. 
''Is e guth anma mo Ruin at' ann ! 

O 's ainmic gu m' aifling fein tliu. 

r . 

Is comlinuidh dhuit anam Mal-mhine, 

A mhic Oifein a's treine lamh, 
'^ Eirigh m' ofna mar re deardi o'n Ear, 
/ Thaom mo dheoir am meafg fileadh na h oichc. 
" Bu gliallan aluinn a d' fhianais mi Ofcair, 

Le m' uitle gheugaibh uaine am' thimrjuul! ; 

Ach thainig do bhaf-fa nìar ofaiiT 



.nura j^ 

. \^ 
x^airu uiti bheil thu co tuirieach am f hianais, 

A chaomh ainnir aig Luatha' na'n fruth ? 

An robh e fgiamhach mar cJhcarHi na Greine ; 

Am bu CO thlachd-mhor a fliiubhal 's a chruth ? 

'S taitneach t fhonn an cluais Oifein, 
A Nighean Luatha na'n fruth dian ; 
Thainig guth na'm Bard nach beo 
Am meaig t aifling air aomadh na'n fliabh ; 
'Nuair thuit codal air do Ihuilibh ioirbhe 
Air cluain lylor-fhruth na'n ioma fuaim. 
'Nuair phill thu flath'ail o'n t feilg, 
Is grian lo ag fcartha'-f- na beinn'. 
Chualadh tu guth na'm Bard nach beo j 
Is ghn faiteal do cheoil fein, 

Is caoin faiteal na'm fonn, a Mhal-mhme, 
Ach claoidhidh iad anam gu depir : 
Tha folas ann tuireadh le fith, 
'Nuair dh'aomas cliabh tuirfe gu bron. 
Claoidhidh fad thuirfe fiol do'ruinn, 
A thla nighean Thofcair na'n cruaidh bheum ; 
Is ainmlc an laethe o'n neoil : 
Tuitidh iad mar chuifeig foi 'n Ghrein, 
'Nuair f!ieallas_ej(io3 na {lioilfe, 

An diaidh d* an dubh cheathaich fiubhai d' an bheinn, 
'S a t"hrom cheann foi fliileadh na h oi'che, 

Braigh 

" Dniil' vsinc orm fein ' -^ Sgarta. 



( 30 

Braigh Uiige Spea. 

p O Mor mo mhulad, 's cha'n aichea'm, 
^^ Mu'n fceul ur-f tha mi claiftin, 
'8 mi tearnadh. ftigh. * braigh uifge fpea, 
'S mor mo mhulad, ^c. 

Bhuail tacaid fan taobh mi. 

Lion earrainn f do d' ghaol mi. 

Thug fud orm bhi caochladh mo neil J. 

'N rair a bhruadair mi 'm chadal 

Thu bhi eadar § mo ghlacaidh, 

Lub ur a chuil bhachlaich || dhuinn reidh. 

Thug fud togbhail fan uair orm, 

Ehi ga t fhaicinn am bruadar, 

Ge do chuir e orm fmuairein na dhiaidh. 

Thug fud togbhail ** air m' inntin, 
Gar an d' fhaod mi chach innfeadh 
Gus an d' fhag e mi dhicbhail mo cheill. 

Lub ur a chuil chleachdai. 

Fear h eagais -ff cha'n fhaic mi, 

Ge do rigeadh mi Clachajn na'n ceud. 

Tha do ghruaidh mar na fubhan. 

Mar ròs an garadh na'n ubhal, 

'S e do ghaol tha ga m' ruighinn J| gu geur. 

Ge d' bhiodh agam na buailtin, 

Chrodh druim-'ÌOTin is guail-'ionn 

Gu'n d' thugainn duit fuas iad is mi fein. 



* Le? I Stich. i Necil. § Sicr ar.r.. 

»* *r.IofgUdh. ft Aogais. t| Righinn. 



Ge d' bhiotih agam gu m' roghainn, 

Fir ura an Domhain, 

Run 's a ghaoil gur tu thoghain damh fein : 

Dheanainn fugradh'fan fhraoch leat, 

Cheart aindeoin na'n daoine, 

Corp a's gil' thu na Aoilinn * na'n fpeur. 

Cha b' e eagal an Uluidh, 
Ge do dhiolainn e dubailt, 
Thug.(dhamh) do chunbhail farf cul ach dea' bheus. 

Mi bhi fada o' m' cliairdlbh, 

Agus teifteil mu m' naire, 

Eagal icainneil ann | ait tha foi 'n Glireiu. 

\S ge d' nacli d'rinn me leat lubadh, 

\S e mo roghainn is mo runn e, 

Dea' cheile maith cliuiteach dhuit fein. 

Giod nach d' fhaod mi bhi laimh riut, 

liiaidh mi 'g ol do dheoch-flainte 

As gach fruthan an tarl mi learn § fein. 

Deir gach tea ruim gu h uallach,. . 
Nuair gheabh i ceile r'a gualuinn, 
Togli thula fear fuadain dhuit fein. 

"^a'm biodh tus mar tha mife. 
Do chrUlue bruite, tromiJ,_ brifte, 
CbA d'-duigadli tu idir dhamh beum. 

raigl^ear tlfi: a chinn chaoil damh, 

Agus anart iiiu'« qlire fo, 

\S taifgear mi arfh tigh caol filar ** gu'n lès. 



Bhs 

'3 AtharhsQrn. {! C"*)"- 



t 33 ) 
Bha mi latliair an lath a 
'N d' eug mo mhathair is m' athair, 
Cha 'n e lud rinn mo fgathadh co geur. 

Ge d' fhalbhadh mo bhrathrin, 

Chuid eile do m' chairdin 

Dheanainn fugradh re m' Ghradh as an dial'. 

An Cronan Muikach. 

GURA mife tha ga m' iathadh, 
Tha mo fhuil na burn 's na ceathaich, 
'S mi gun cheol gun pi gun aighir - 
Mu 'n dol fios air fiol an tighe. 
E lio io hu o eile, 
E ho i o hu oirin no, 
E hcio hu o eile, 
'S i riu hu o ho rq u o ho- 

Mu'n dol ilos, ^c. 
Lach'uinn a dh' fhalb mu Fheill-iain 
Mo fheachd ruin chuaidh dhuibh mu fliamhuii.a 
• \S ceann mo mhuirn ann cunnthart fadhafd ; 

Ris an deadh mhnaoi chinnidh m' ath^^r 
Mathair nam Mac ^BÌn-gheal flathail, 
Nach d' thuair beum air glileus ga' faigliear. 

•N fithin na fairge, no 'n amhainn, 

'N dohhrainn duinn fui ghairm bhur 'n abhaic, 

Bheir flbh kirn a ceile 'n aighe. 

Chain mi mo chail dh' fhalbii mo mheiii.":cxKj 
Na fir ùr an tùs am pifich, 
Comunn nan gruag 's na com flis gbcal 
O 'n tigh mhor ann cluint am bricta!, 
E 



( S4 ) 
Tailcafg air bhord clar ga phiocadh, 
Tuathach ga òl, poiteach meifgeoil. 
Beul an t fugraidh thu 's a ghliocais. 

Gura mife t' air mo ghualadh 

Mo chara na 'm fear (o'n tor) 's o'n Leath-uachdrach 

Sliochd Ailein duinn chornuich chuachaich 

O rudha ciar na h Airde-fuaire. 

Gu Caol-muile loingis luaincacli 

Ag feoladh gu Dubh-art na'n ftuadhan 

Tuir ard' am bith baird air bhuannachd. 

Leannaich, Camaronaich, Tuathaich, 
Stiuartaich o'n Ghleannan uachdrach 
'S Clann Dughail o Thur na'n cloch-uaine. 

Briathran Fhinn re Oscar. 

AMHIC mo Mhic, Te thuirt an Rigli, 
Ofcair, a righ nan og fhlath, 
Chonnaic mi dcalra do loinne, 's b'e m'uaill 
Bhi 'g amiiarc do bhuaidh fa' chath- 
Lean gu dlùth re cliu do llainnfreachd, 
'S na dibir a bhi mar iadfan. 
•'N uair bu bheo Treunmhor nan rath, 
Is TrathuU athair nan treun laoch, 
Chuir iad.gach cath ie buaidh, 
Is bhuannaich iad cliu gach teug-Bihail i 
Is mairldh an lomradh fan dan 
Air chuimhn aig na baird 'an deigh fo — 
lO ! Ofcair, elaoidh thus' an treun-armach, 
'S thoir tearmann do 'n lag-lamhach fheumach , 
Bi mar bhuinne-fliruth reothairt gcamhraidh 
Thoirt gleachd do naimhdean na Feinne, 
Ach mar fhann-ghaotli fiièimh thlà fhamhrsidh 
I5i dhoibhfin a flaireas do chobhair — 



Mar 



■: 35 ) 

r/ Mar fin bha Treunmhor nam buadh 

:• . 'S bha Trathull nan ruag 'na dheigh ann t 

'S bha Fionn 'na thaice do'n fhann, 

'Ga dhion o ainneart luchd eucoir. 

'Na aobhar fliininn mo lamh, " ■ ^^ 

Le failte rachainn 'na choinneamh, 
"^Is gheibheadh e fafgadh is càird 

Fo fgail dhrithlinneach mo loinne. 

Air GoLL Mac Morna. 

ARD aignldh Ghuill fear cogaidh Fhinn, 
Laoch leoghar-lonn, fulangach, nach tiom, 
•^,;-., Laoch fionn, fial, a's milfe glòir ; 
^P^ ■ Ni 'n faoibh a chiall, laoch aoibhidh mòr. 
; A mhèine mèin, 'fa fgèimh gun chron, 
'S e's gloine gean, oide nan igoil. 
Ni bheil righ os Goll ; ni 'n ceil ort, Fhinn : 
Treife na'n tonn, air ghaifge grinn, 
^ Leoghan air agh, crodha 'na ghniomh, 
Neartmhor a lamb, rogha nan righ : 
Cliath chomhraig bhuan do fhonas nam Fiann, 
Mordhalach fluaigh, iorghuileach dian : 
^ Buan rtiin an fhir, buaidh chomhraig air, 
Leumnach a ghoil, euchdach a flair. 
Fear deud-gheal caomh, nach treig a dhhimh ; 
\ 'An cogadh righ ni 'n lag a lamh ; 

'^ Proinnteach a ghair, conf hach a threoir •, 
Fiùranda mìn, mìleanta niòr. 

Dan na h Inghin. 

LA d'an robh finn uille an Fhiann, 
Air fliabh Sealmath nan Truth dian, 
' Choncas ag teachd fa' mhagh, 

Inshean's i 'g imeachd 'na h aonar % 

y<U.nUL Nioiulv^ Kim. ma^ S'^u^v 



^ 3^' ) 
An ingheanbu ghloine finHagh, 
^ Bu ghile 's bu deirge gruaidh : 

^ Bha da rofg àillidh 'na ceann, 

-5S i 'gamharc falachaidh m'a timchloll. 

./' 

Bha leine do'n t frol a b' ùire 
fi M'a cneas gràdhach, caoin, cùraidh, 
Is gu 'm b' aillidh na'n gath-greine 
A braghad a fuas o caomh leine. 

Chuir i comruich air Fionn, 
j 'S air Goli muirneach Mac Morna, 
7 'S air Ofcar an aigli, 

Lsmh chofgair gach teugmhail. 

An Inghean. 

" Mo chomrulch oirbh, Fhianna matha, 
y^ ** Eadar chloinn righ is ard f lilatha." 

Ceift gach aon fhir do theaglach Fhinn, 
San uair fni thugadh do'n Inghin. 

FlONN. 

DK' eirich Fionn fcin 'na comhair, 
A "A rioghainn donn bhois gheal narach, 
" Am bheil tòmchd air do lorg, 
" A gheug mhàlta nan faor cholg ?" 

An Inghean. 

" Tha fin torachd orm fein, 

?*' Fhinn uafail is rioghail Feinn, 
" lulann an airm dheirg a's aillidh, 
*• Mac òighre righ na h larfmàile." 



CairealL, 



( 37 



^H^ 



Caireall, Roidhne, Faolan, agus Feargu i!r 

Dh' èirich ceathrar mac Fhìnn gu baotJi, ' 
^ Caireall agus Roidhne ruadh, 
Faolan agus Fearguth òg ; 
'S dh'àrdaich iad 'an glòir fan uair. 

" C' àit' am bheil e 'n oir no'n iar, 
a " No ann an ceithir rannaibh an domhain, 
I " Nach fàgadh eanchainn a chinn, 

" vMum buineadh e leis thu, Inghean." 

An Inghean. 

" 'S mòr m'eagalfa, Fhianna matha, 
/^ « D'ar leadairt is d'ar mòr dhòrainn. 
" Tha 'm fear mòr, mìleanta, treun, 
** Fiùranta, mear, bras fan teugmhail.'* 

FlONN. 

'« Suidh thus' an fo air ar fgàth, 
/j " Inghean o'm màlta comhràdh, 

" 'S cha bhuin am fear mòr thu leis, 
" Ge mòr do dhòchas as f heobhas." 



Choncas am fear mòr ualnn 
/n Ag teannadh gu cal' as a' chuan, 
^ Ag tarruing a luinge gu tìr, 

Toirt gu 'r n ionnfuidh le h ain-mèin. 

Mar iUbhinn aiUbhinn -chraige, 
/^ Mar ftuadhan ainmheafach thugainn, 
'Na chaoiribh tèinntidh" o chladadv 
Gu 'm b'e iìn coflas a' mhsliUh. 



'ì 



,J-^^ ^ 38 ) 

Eha feucM do*n\ £-01 bhuidhe rau n fhear, 
A cheannbheairt chlochara nèamhain ; 
A lùireacii mhòr iurfach uallach, 
'Sa dilà fhleagh 'nan cuilg re ghualainn ; 

d^ ' -■ 

^- A chlaldheamh mòr frolfeach neimhneach, 
/ J^ Cruaidh cofgara 's e co'-dhìreach : 
/^ Sgiath innÈalt, òrbhui', le 'm brifle blagh. 
Air dorn toifgealt' a' mhìlidh. 

Thug e ruathar fir gun clieill -, 
. Cha do bheannaich e dlv Fhionn no 'n Fhèinn. 
/a Leum an t faighid le far bheachd, 
'S thorchairle a làimh, an Inghean, 
'S cheangail e ceathrar mhac Fhinn ; 
'S bha 'n t lulann gu h armach eiltrom. 



/? 



/1 



^ Thionndaidh mo mhac-s', air an leirg. 
, Vi An t Ofcar 'fe làn do throm fheirg ; 
'S thug e'n aire gu dùr, dàna, 
Air an òglaoch mhòr, a thàinig. 

B' e fìn an còmhrag creuchdach, 
. Fuileachdach, feumannach, 
'/ Bos-luath, beumannach, 

Ard-lcumannacb, gabhaidh. 

Mar abhuinn a' ruith le gleann 
• . Bha fgrios am fola cho teann ; 
Mar chaoiribh dearga o theallach 
Torran nan laoch namhadach. 

Ach thug Ofgar beum fcardha mear 
Gu h lulann ard an deud ghil, 
i/ 'S thorchair leis a' bheum ghràineil 
Mac oighre righ na h larlmaile. 

'• Conn 



( 39 



Conn Mac an Deirg. 

AIthris dhuinne, Oifiain dhanalch, 
Mhic Fhinn fliuairce fho-ghradhaich, 
Mgheulachd air Chonn feardha fearail. 
An fonn calma, caoin, ceanai]. 






Sgeulachd air Chonn mac an Deirg, 
Air a lionadh le trom fheirg, 
Dol a dhioladh Athar gun fheall ^ v ^^|v*c<fcf ^ 



Air uaiflibh *s air maithibh na Feinne. 



Cia bu mho Conn na'n Dearg m^or, 
Oifiain nam briathra binn bheoil ? 
No'm b'ionann dealbh dha is dreach 
'S do'n Dearg mhor, mhear, mheanmnach ? 



S "^ aoA^ 



clurm^ 



OlSIAN. 

Bu mho Conn gu mor, mor, 
A' teachd an garadh ar floigh, 
A' tarruing a kiinge a fteach 
'An cumhang cuain agus caolais. 

Shuldh e air an tulaich 'gaj; coir 
-Am fiuidh curanta ro-mhor, 
Mar thragha mara re treun thuinn, — 
Aig ro-mheud falachd an t-luinn. ..^^ 

Chaidh e'm frithleanaibh nan neul 
Os ar cinn fan ath-mheud ; 
Is ghabhadh e d'a chleaiaibh gairge 
Siar ann am ballcibh na h iarmailrc. 

A mhac-famhail cha'n fhacas riamh 
Ag imeachd magba no mor ihliabh > 



8' rjlui^i%cUk ^ ^ 



( 40 ) 

'S cha b'àillidli neach fo'n ghrèin 
Na Conn nan arm faobhar-gheur. 

Gruaidh chorcuir mar iubhar-chaor ; 
Rofg chorach ghorm fuklh mhala chaoil ; 
O Falt ùr, òr-bhuidh, amlach, grinn, 

Air an òg mheanmnach, fhearail, aoibliinn. 

V. Colg nimhe gu liodairt rhorp C^mmM^^ , 

yj. Aig laoch àghmhor nan trom lot : ^^Cjùt &AC'/»>/i<M 

/ Bhiodh a chlaidheamh làimh r'a fgeith, lut/ 'Vv.^J ci. C 
Air an laoch re h aimh-rèit'. 

Buaidli fgach ball an robh e riamh 

^Air ghaifge, air meud a ghniomh ; i - , / 

'S gu'm b'iomadh laoch a bha gun fgJos <; CXiMuiU <^ ^UnUù\. 
A' tabhairt da geill agus mor chis. V^ 1^^juH~ ' 0' 

^ '^ CON^N. 

'Se labhair Conan maol mac Morna, 
J I " Leigear thuige an ceud uair mi, 
• •' 'S gu'm biiin mi an ceann a mach 
" Do Chonn di-meafach uaibhreach." 



H 



Oscar. 

" Marbhaifg ort, a Chonjln mhaoil, 
'« Nack-fguir thu d' lonan a chaoidh ? 
" Cha bhuineadh tu'n ceann do Chonn," 
17o ràdh Ofcar nam mor ghloun. 

■ Gh-ia:fidh CorSan na mi-clu-ill 

.\ dh"aindeoin na Fèin.n.e gu leir 

Ah. coinneamh Chuinii bhuaJhaich bhrais 

Mo chrù'. tuaibvJ. a'nih-leis. 



'Xii2-: 



( 41 ) 

'Nuaiv a chunnaic an Conn bu chaoin dealbli* 

Conan dol 'an fealbhaidh arm, / ' , , 
Rug e le fichd air an daoidh f^^ ^ ^^^*^ <^^ ^ ^^ 
'Se teicheadh gu luath uaith. 

B'iomad fgread Is iolach chruaidh ,,.;: 

O bheul Chonain nam diom-bhuadh : . /•/iaa/ t * 

Chaidh air Conan maol gu deimhin V(^0)^. CJ-*^ ^'f 

Na cùig caoil fuidh 'n aon cheangal. V^C**m, I ^ 7»***^ 

" Beannachd aig an laimh rinn fin," CX. elM^^*Ìe^ ^^^<A4vK. 

'Se labhair Fionn a* chrutli ghil. 

Is Iheall iad an fin air a cheile ^^ , ^, lufu^ Oji^t*- 

Moran do mhaithibh na Feinne. 7/, ' .^L eiku^ 






Gur i chomhairlc chinn doibh quju^ f(Uji^ 

Sar mhac Fhinn bu chaoine gloir ' V 

Chur a ghabhail fgeul do'n fliear dhocrach : 
Gluaifidh Fearguth binn-fhoclach. 

Fearguth. 

** A Chuin mhoir, bbuadhaich, bhrals, 
*' Fhir fliùgaich, ait, aoibhinn, 
" A ghabhail fgeula thainig mi. 
" Ciod è f àth do tburuis do'n tir ?" 

Conn. 

** Innfeamfa mo fgeul dhuitfe, 
" Fhearguth, agus buin leat e- 

*' Eiric m'athar b'aill leam uaibhfe, ^^-^ _ 

" O'r maithibh is o'r mor uaillibh. ^ f"t4/VVtJ^ i>lM'dVt^ 

" Ceann Ghuill 'fa dhà mhic mlioir, '^-^'J^'WA^ 
" Ceann Fhinn fiath an t floigh ; 

F « Cxiiii 



7 



( 42 ) 
** Cinn chlanna Morna uile 
*' Fhaotainn 'an eiric aon duine : 

** An tlr uile o thuinn gu tuinn 
" A gheilleachduinn do m'aon chuing; 
*' No còmhxag cùig ceud d'ar fineadh 
** Fhaotainn air madainn am maireach." 

An fin labhair cùig ceud d'ar fineadh, 
*' Caifgidh finne a luath mhireadh." 
Cha robh fud doibh mar a ràdh 
Re dol anns an iomarbhaidh. 

Thug e mach claidheamh 'n Deirg mhòir 
Le confhadh catha h^ cheud uair. 
Thug e ruathar fir fortliuinn, 
Mar Iheobhag meafg ealta mhin eun. 

B'iomad cruth a chaochail greann, 
Is cuirp ath-chumta le cruadhas lann : 
lomad làmh ann is leth chos, 
lomad cloigeann thall 'fa bhos. 

Cuig ceud eile ged' bhiodh ann 

Gu'n tuiteadh fin air aon bhall ; 

Is Conn a' calcadh a-fgiath, 

Ag iarruidh comhraigh, 's gu*m b'an-iar. 

Thogh finn feachd fichead fear mcr 
Do mhaithibh theaghlach ar mor fhlòìgh 
A thoirt a' chinn do mhac an Deirg ; " 
Is dh'aithnich finn Feann fuidh thront fhelrg. 

Chaidh ar feachd fichead 'na dhail ; ■ 
'S ann orra thainig an diobhail : 
A' dol *an cumafgadh na buidhinn 
iJu hisiithe e na roth Gall-mhuilinn. 

Thulf 



( 43 ) 

, Thuit ar feachd fichead fear mor ; 
B'aobhar tuirs' e is do-broin : 
Gu'n do leig an Fhiann gair chruaidh 
Re diothachadh a' mhor Ihluaigh. 

FlONN. 

** A Ghuill mhic Morna nam mor ghnLomh, 
*' Fhir a chleachd ar cobhair riamh, 
** A mhiann fùile gach baile, 
*' A laoich làidir na teugmhaile, 

" Is dana leam Conn a bhagradh ort, 
*' Is air clanna Morna uile, 
*' Nach buineadh tu'n ceann dheth gu fearail 
*' Mar a rinn thu dheth athair roimhe," 

GoLL. 

" Dheanainnfe fin dhuitfe, Fhinn, 
" Fhir nam briathra blatha binn. 
*' Cuireamaid fuath is falachd air cùl, 
** Biomaid uile dh'aon run. 

*' Ged' mharbhta an Fhiann uile 
" Gu diothachadh an aon duine, 
** Bhithinn fein 's mo threuna leat, 
" A righ na Feinne, 'gad chobhanr." 

Gluaifidh Goll 'na chulaidh chruaidh 
Ann am fianuis a' mhor fliluaigh. 
Bu gheal is dearg gnuis an fiiir 
Re dol 'an tùs na h-iorghuile. 

Dh'èirich frith, is fearg, is fraoch 
Air da mhalaidh an da mhor laoich. 

F 2 Al.' 



«^-. 



3r 



( 44 ) 
An dà churaldh bu mhor cith, 
Chuir iad an tulach air bhall-chrith. 

Aon la deug agus trath 
Gu'm bu tuirfeach mic is innài, 
Gus 'na thuit le GoU n?ni beumannan 
An fonn mor air cheart ei"in. 






Gàir aoibhinn gu'n d'rinn an Fhiann 
Nacli d'rinneadh leo roimhe riamh 
Re faicinn Ghuill chrodha 'n uachdar 
Air Chonn irieanmnach, mor, uaibhreach. 

BlATAICH na FoRAlri. 

BHA aig Biataich na forais 
Dithis do mhacabh aillidh } 
A b'ionann fas agus coimeas 
Gun fhios cia 'm fear bu taire. 
Bha iad foinneamh mileanta, 
Air aon dreach bu mhath maife, 
Gu glic fuilbhir folafach, 
Dhoibh b'ionann dùchas aigneadh. 
'S air bhi do na braithribh fin 
Seal dheth 'n aimfir fhada, 
Fear aca lan-bheartach, 
Is fear gun aon dad aige ; 
Toifeach cuirm is conaltraidh, 
Labhairt is mor eifdeachd, 
Gheibheadh am fear beartach, 
•'S am fear bochd air chùl na cleithc. 
Toifeach gach mor noimhcachd 
Thigeadh as na criochalbh coigrich 
Gheibheadh am fear finbuir, 
'S cha'n fhaoineachdta fear na laige. 
jAm biàthair fin a b'eifearadh 
Ge nach c bu mher/a beufan, 



Thibt' 



( 45 ) 
Thilgt' air 'an cruth amaideachd 
Gach aon fhocal ga'n deirfte * 
Acli thàinig fgrìob do chreich dha chlaoldh 
Air an fhear bheartach, 's cha b'aobhar ghhii-e. 
Thugadh uaitli re h-aon oidhche 
A chreach is a mhor thaintean. 
Am brathair a bu laige, 
'N fin 'nuair ghabh e treiie, 
Ghlachdta leis gu deogh thapaldh 
Fearann an fhir bu deife. 
'N fin gach fear aig am biodh tagraichean 
Nach biodh e fein annt' fiofrach, 
Thigeadh e am brathair fin 
Dh'iarraidh ceille 's gUocais. 
'S am fear bha roimhe làn-bheartach, 
Nis o'n dh'fhas e falamh, 
An dream bha roimhe 'n cairdeas ris^ 
'N tra-s' cha dean iad fharraid. 
Sin fgeula nam bràithrean 
Bh' aig Biataich na forais ; 
'S a dhuine na bi àilleafach, 
Cia mheud 's d'am faigh thu chothrom; 
'S nior mo a bhios tu diomhanach 
Cia lughad 's d'am faod thu chnuafachd^ 
'S nach 'eil anns a' chruinne 
Ach beartas uile gu bhi uafal. 

Le OiG-MHNAoi a chaidh mhealladh. 

5O MI th'air fnaidhea(ih 's air caitheamh..' 
O O earrach a' chruadail ! 
O'n tha 'n criofan ag eirigh, 
'S trie denr air mo ghruaidhibh. 
lu/a bheag u ro, 
lulu bhi, iidu bhij 
lulu hhiy iulii bhi 0. 
O'n tha'n criofan, ^c, 

Vhif 

. * I. e. do tieircauh. 



( 4^, ) 
Fliir a mheuduich mo leatrom 
Cha do leafuich thu uair mi. 
lula bheaZi &c. 



Cha do cheannuich thu breid domh 
Ge trie air feill fan taobh-tuath thu ; 
lula bheagy Sec. 



Ceannach ghiftean do d' leannan 
'S nach fhuiling thu mo luadh riut. 
lu/a bheagy &c. 

Tha do neapagain fide 
Cumail dion air a guaillibh. 
lula bheagf Sec. 

TwPdo riobainean daithte 
Cur las' ann a gruaidhibh, 
lula bheag, &c. 

'S olc a rinn thu mo mhealladh, 
Fior leanabh 'n duin-uafail. 
lula bheag, &c. 

*S mi gun mhathair, gun athair, 
Gun charaid mu'n cuairt domh. 
lula bheagy Sec. 

'S ann thall ajr z* chaolas 
A thachair an xrruadal. . 
lula bheqg, §CC. 

Bha m' athair gun ^ì4 ^nn 
'S a chlaigeann 'g a bhualadh, 
lula bheagy &c. 



Bha 



( 47 ) 
Bha mo mhàthair gun bhrèid ann, 
'S i reubadh a gruaige. 

lula bheagy &c. 

Tha mo bhràithre 'n Jaimaica ; 
Truaighe leir 's fhada uam iad ! 
lula bheagy &c. 

Ach nan d'thigeadh iad dachaidh 
Bhiodh Clann-rLachluin gle bhuailtc. 

lula bheagy &c. 
'S mi th'air, ^c. 

Oran Irteach. 

THA fleafgach anns a' bhaile fo "*> 

Ris an can iad Dònall, 
'S nam faigheadh e faoghal 
Gu'n faothraichedh e moine. 

Inn ala o ro iy o ro i al alay 
Inn ala o ro iy uru ruiy uru i, 
Inn ala o ro i, o ro t al ala. 

Gu d' thugainnfe comhalrl' ort, 
Nan gabhadh tu uam i, 
Ehi gu h-ealamh mifneachal 
Ag dol am meafg nan gruagach. 
Inn alay Sec. 

Ge do bhiodh tu bruit.hinn rium 
'S a' briotas rium 'an comhnuidh, 
Cha d' thugadh tu na h-uibhean domh 
*Nuair fhuidheadh tu Di-donaich. 
Inn ala, &c. 

'S truagh nach 'eil mo leannans' 
Ann an jochdar Leac-na-gkdaig, 



I 



( 43 ) 

Acuinn air a fmioradh air 

Is mife bhi gu h-ard oirr'. 

I/in alay &c. 

A 1 L E A N D O K N. 

3O FHADA o 'na dh'fhalbli mo leannan ; 
\^ Fear chùil dualaich, chuachaich, channaich ; 
Allein Duhin, hi ug oireann 0, 
Hiurit i riag 0, hi ug oireann 0. 

-Fear chuil dualaich, '^c. 

'S guirme fiiil 's a's caoile mala. 
Ailein Duinn, &c. 

Tlia do ghruaidh mar chaoran meangain ; 
Ailein Duinn, Sac. 

Tha do phog mar chirean meala 5 
Ailein Duintiy 

Tha do dheud gu dlu-gheal daingean ; 
Ailein Duinn y Sec. 

Tha do thaobh mar thaobh na h-eala ; 
Ailein Duinny &c. 

Cuiba cruinn an ofaln ghearra j 
Ail tin Duinn, &c. 

Gar math a thig dhuit breacan ainoeamh •, 
Ailein Duinn, Sec. 

Cc'a gorm do'n eudach ftaiminn 5 
Ailein Duinn, &c. 



::neid dhn-ghorm air cliiil cannach. 

Aìiri^- Du'tifi, &c. 



ChuaU 



( 49 ) 
Chuala mi gu'n deach' thu Ghallaibh ; 
Jilàn Duinfij Sec. 

Gu'n d'rinn na Guinlch do mhealladh 
Aiiein Duifniy &c. 

Do chur ann am priòfan daingean ; ' 
Aiiein Duimiy &c. 

Far nach fhaic thu grian no gealach; 
Aiiein Dtiinn, &c. 

Far nach clainn thu guth do charaidj 
Aiiein Duinn^ &c. • 

Fuaim do nàmhad fìr-dhol tharad. 

Aiiein Duinn, &c. 
'S fhada o 'na dh'f halbh mo leannan. 
Fear chùil, &c. 



s 



I U R R A M. 

UD a righ gur trom m'eire 
Nochd 's mi 'n eilein a' chaoil. 



'Struagh gun mlfe bhi thall ud, 
'N gleannaibh falaich mo gh.ioi], 
'Siruagh, ^Cy 

Far an d'fhàg mi 'n t-og ualal, 
'S e 'na fhuain air an fhraoch. 
Far, an d'fliag, ^3'c. 

Righ nach chiinninn deagh fgeul ort. 
Do thi'n ajr eigiii uaith 'n eug, 
^ Righ nach cluiiminn, ^c. 



I^rlana 



( 5° ) 
Mum biodh do chorp gle gheal, 
Fuidh reuba nan daol ! 
Mum biodh, &c. 

Do thi'n gu fearann Mhic-Ailein 
No gu talla 'n fhir fheil. 
Do thi'n, b'V. 

Bu tu fealgdr na h-eala, 
*S neul a fal' air a taobh ; 
Bu tu fealgair, ^c. 

Agus fealgair a' chathain, 
Theid fan athar le fcaoim : 
Agus fealgair, cs'f. 

Namhad og thu 'n roin mheilliftli 
A thig o fgeiribh a' chaoil j 
Namhad og thu, ^c. 

Mar fud 's a' bhuic bhioraich, 
Thig o f hireach nan craobh j 
Mar fud, ^c. 

Agus fealgair an fhir-eoin, 
'S coin chrin nan fgiath caol, 
Agus fealgair, ^c. 

Is na circeige duinne 
Eheireadh gur as an fhraoch 5 
Is na, ^c. 

Agus fealgair a' choilich 

'S inoch a ghoireadh air craoibh, 

A'gtts fealgair, ^^c. 



Mar 



( SI ) 

Mar fud is na h-eilid 

'Nuair a roinneadh tu gh^oth. 

Mar fud, t^c' 

Righ gur ioriiad bean bheil-dearg 
Bhios gu deurach ma m' ghaol ! 
Righ gur iomad, ^c. 

Eadar He nan ftuadhan 
(Mach o'n chuan gus an Caol' 
Eadar He, l^c. 

Agus Uibhift bheag i iathaich 
'Am bi na biataich' nach daor. 
Sud a righ, i5c. 



o 



BrAIGH LOCH-IALL 

THEID, c'uim nach d' theid ? 
Nàile theid mi thairis. 




Gu innis nam bo 
"F^r an ceolar ainnir, /// o bha ho^ 
Ho iriri. u 'o, e ho rinn og «, 
O iriri u 0, ill o bha ho, 
Gu irinis nam bo, ,. 
/Far an ceolar ainnir^;- 

ii 
Gu bràigh Loch-iall, * 

'N dean am fiadh an langan 5 /// bha ho, 
Ho iriri u »y &c. 
t 

Is carbag nan ftùc, 
Gu lùthmhor eangarra. Ill bha ho. 
Ho iriri u 0, &c. 

A bhean an fhuilt reidh, 

Guidheam fein mo bheannachd dhuit. /// bhaiu ^ 

Ho iriri u 0, &c. "V"; 

G 2 Bc^fi^i^ 



( 5* ) 
Beannachd ad dhèidh 
O 'seigin dealachadh. /// o bha hiy 
Ho iriri u Oy &C. 

'S math thig breid ban 
Air a charadh beannach ort, III o bha hoy 
Ho iriri u 0, ,&c. 

Mu aghaidh gun fcreang 
Nan gorm-fliùl meallanach. Ill o bha ho^ 
Ho iriri u Oy &c. 

Is minic a bha mi 

'Naraidh ghleannaich leat, /// o bha hoy . 
Ho iriri u Oy &c. 

'Am bothan beag dluth 
Gun dun' ach barrach air. Ill o bha ho^ 
Ho iriri u Oy &C. 

^ Làmh thogail an ail, 

Eba tFas riut ceangailte. /// o hj:a ho. 
Ho iriri u Oy &c, 

• 'N am gabhail gu tamh . ,: 

Cha bu chnamhan tealiaich dhuinn ; Illo hfxi ha. 
Ho iriri u Oy &c. 

Mo lamh fui' d' cheann 
'S do lamh gheal tharam ; Ttlo bha ho^ 
Ho iriri u Oy &c. 

Mo bheul red' bheul, 

'S finn maoth-chridh'ch tairis. /// o bha hoy 

Ho iriri uJOy j&c. 
O thèid, ^c. 



Orìn 



( 53 ) 

Oran do Ghilleaspuic Mac Calum Sealgair 
a bha fa Bheimie-mhoir ; Ic Mhnaoi fein. 

THA mulad, tha fgios orm 
'S mi nios ris an ftuic, 
'S mi 'g am hare na frithe 
'S trie a dhirich mo. run j 
Anns 'na ghuin thu damli piceach, 
'S d'uileann chlith air do ghlun : 
Sin an obair ba dual duit, 
Is bha thu fuairc air a cùl. 

'S mi direadh a' bhruthaich 
'S gun mo fhiubhal dom' reir, 
'S trie fnidh air "mo fhùilean, 
'S e slr-dhrùthadh orm fein j 
'S mi 'g amharc an fhirich, 
.Far am pilleadh tu'n fpreidh j 
'S mi faieinn daimh cabair 
Is trie a ieag thu fan fheur. 

'S trie a dh'fh^:thu mi 'm chad>jl 
'S mi gun airtnènjj^un ghruaim, 
'S a thug thu 'm boc biorach 
As an fhireaeh ud Ihuas ; 
Agus coileach na geige, 
Seal mu'n eireadh an fluagh. • • 

Re ceoran na maidne, 
'S trie a Ieag thu 'm fear ruadh, 

'Nuair bhios mnathan a' bhaile 
Re aithear dhoibh fein, 
'Sann bhios mife 'nam chrùban 
Agus tuehan a'm' bheul j 
O nach d' thig e d'am dhùfgadh 
'M fear 'gan robh an cul reidh : 



( 54 ) 
Ged' fhaghainn gum' roghainn, 
'S tu thoghainn roimh cheud. 

*S mi 'm bothan beag bruTgach 
*S gun mo fliùgradh ach mail, 
Mi chuideachd air leanabh, 
'S fear mo ghearain air chall ; 
'Nuair a dh'fhalbhadh am bainne, 
*S bhiodh an t-aran oirn gann, 
'Nuair a thigeadh tu dhachaidh 
Bu leam tacar nam beann. 

Dri'fhuirich mife gun tacar, 
O'n mhaduinn fin fèin, 
Anns an deachaidh do thafgaidh 
Ann an clachan nan ceud ; 
Dh'fhuiricii m'iafg anns an aigeal 
Gun f haicinn le leus, 
O Dhi-h-aoine roimh Innid, 
'N do bhuin an iomairt riut geur. 

'S beag an t-iongnath mi liathadh 
'S a dhoi bliadhn' ann an aois. 
O'n taice fo 'n uraidh 
Mo chulaidh gu'n d'aom, 
O na dh'fhalbh e Gilleafpuic, 
An t-òg gafta glan caoin. 
'S trie leam òlgridh do fheanar 
'Gan gearradh le h-aog. 

'S beag an t-iongnath mi fheachdadh 
'S a ghlafadli mo ghruag : 
Thug mi giùlan do Shraithibh 
A rixm'mo igathadh gu truagh. 
Thug mi giulan an Caorann , 

A chapchail mo fhnaagh, 



( 55 ) 

Fleafgach òg a' chùil bhuldhe 
. D'am bu chubhaidh bhi fuairc. 

Cha 'n'eil i mar tha mi 
Bean 'ga cradh ann a ftir, 
Ag iarguin m'a cairdibh ; 
Cba b'iad na tacharain chrion : 
Laoich urranta dhana, 
Bu mhor call anns an ftribh j 
Na fìùrain a b'aillidh, 
Och ! mo chradh ! air dol diom. 

Ged' tha mis' air mo fharach 
'S air mo chradh ann ad dheidh, 
Bi'dh mo bheannachd le gràdh dhuit 
Dh'ionnfuidh arois Mhic De. 
Cha d'thug thu riamh tair dhomh, 
No tamailt led' bheul. 
'S truagh nach mis' tha mar tha thu, 
'S tu re h-aiteach a'm' dheidh ! 

CuMHA Ic Fear Ghrinneard, Uafal do Chlaivia 
Choinnich 5 d'a Mhnaoi fein. 

THA mo chridh* air fas trom, 
'S taobh mo leap' air fas lorn, 
Cha togar learn fonn air choir. 
Tha, &c. 

Bhuineadh dhiom leis an eug. 

(Air nv' fhirinn cha bljreug) ' 

Ni cho flnealt re leig 'an or. 
Bhuineadh, &c. 

O righ gu 'm b' àluinn do fhnuadjl^, j 

Neul aa t-fneachd' ort; aiu'n cuairt, ! 

Dsu<| 

f 



i 56 ) _ 

Deud mar chailc, agus gruaidh mar ihs ! 
O righ, &c. 

Do chiabh chas-lubach dhonn, 
Do flilios mar eala nairtonn, 
Do bheul meachair o'm fonnar gloir. 
Do chiabh, &c. 

Do chos a b'ainneamh air feur, 
Do flilios mar eal' air an t-fleig, 
Do chorp mar chanach an t-fleibh 's e èg^ 

Dj choSj &c 

Do IhuirrO'ar duearcaig nan allt, 
Do ^h,ruaia*t mar roi air a' chrann, 
Du ghuth m'ai- luieoraich 'au gleann xe ceo 
Do Ihh:!, ^c. 

V 'S anns a' caoiUnacb robh crioiii 

* A fhuair liii 'n t-flat nach. robh blion_, 

'S',1 gi' )!-àluJnn, ùr, fìneah, òg. 

Dir a chaiJh mi 'nad dhùil. 
Is lòr a bh'uniad do ftàth, • ■ , . . - rj 

L-./ d' nach robh thu ach a'd' pK^iftem' òg. ."'"." .; 

Dar a chaidh, &c. ' 

Bu rahòr do mheas .aig luchd-feuip. 
Bu bhcag dhcth 'n trufdar do bheu^-. 
Cha robh do chomunn cho re.idh! dha 'n t-: - 

Bu mhor,, &c. 

• A righ gu'm h'uafal na faol, 

O'n.ao bbuaineadh ino ghaoli -, 

Orm. xii-4. fii.arac!:^. dÒ l^oicUi à crqdlj . 

A rr^h, &c. ^ ' ■ • ■ • 



ìyiid 



( 57 ) 

B' iad fud na fuinn, le mo bheachd, 
O'n do bhuaineadh thu mach, 
'S iad nach fhuil'ngeadh a' chreach gun tòir. 

B' iad, &c. 

larla Seafort do Chianeadh, 
'S larla Chromba dheth 'n Fhineadh, 
Tighearna Ghrant, is Mac Shlmi's Mac Leoid. 

larla, &c. 

Bhris gach cabuU 's gach ball. 
Chaidh mo mhifneach air chall. 
Tha mo fciop' air f às mail gun treoir. 

Bhris, &c. 

Dh'fhàg thu mife bochd truagh. 
Mar choltas luing air a' chuan, 
'N dèis a ftiuir a thoirt uaith^ 's a feoil 

Dh'fhàg, &c. 

Ach a thi chuir I-onas ^u tìr 
A broinn na muice le sìth, 
Cuir gu cala mi fhìn 's mo led. 

Ach, &c. 

Ged' dh'fhàg thu mile gu bochd, 
Dh'fhàg thu linn is fhiach toirt. 
Thogas inntinn o phort mar 's coirj 

Ge d' dh'fhàg, &c. ■ 

G'uim an deanadh finn uaiU 
Mu'n ti nach mair ach feal cuairt, 
'An dels do chur anns an uaigh le brptx. 

C'uim, &c. . • . . --^ 

Uime finbi'dh finn rèidh 
ISIu 'n t.fìth a ludhaig Mac Dè, 

H Chum 



( 5« ) 
Chum 's gu faic fliin a cheil 'an glòir. 
Uime, &c. 



Oran Oil, no Buideil. 

GUR beag m'uith dhol chunn na h-airidh, 
Shealltuinn air mo chuid cruidh aluinn, 
'iS nach f haic mi dhiubh ach na cnamhan, 
'S iad gun bhliochd, gun fta, gun laoigli. 
O ctiir a nail am bodacJ?^ 
I aiir a nail am bodach, 
'Nunir a tkogadh e oirn Jogan 
'S e '«; bctal a b' annfa Ic'inn. 

Biomaid criodhail, biomaid ceòlmhor, 
Gabhamaid gach ni mar 's coir dhuinn ; 
As a' bheagan thig am moran, 
Tuille 's a dh'fhoghnas a chaoidh, 
ctiir, &c. 

»Ciod e 'm fkh rau 'm biodh oirn dorran ? 
Foghnaidh 'n faoghal duinn ge b'oil leinn. 
'S lionmhor fear a chuir e dholuidh, 
Miieud 's a thug e thoil d'a chinn. 
O ciiir^ &c. 

Fheara, na biodh oirbhfe gruaman 
Mu na thug an t-earrach uainne. 
Gheibh finn creideas feadh na tuatha, 
A ni fuas na thug e dhinn. 
O <:«/>, &c. 

Lion am botul, lion a dha dhiubh, 
Na biodh cùram ort a paidh. 
Muna tachair e fari làimh dhuit, 
Ni;-rfeiche bo chaidh an t-fuin. 
ctt'iry &c. 



('59 ) ■ 
'S lionmhor iì'neag a tba beirteach. 
*S caonag air an duine thapaidh ; 
'S b'fhearr a bhuileachadh le tlachd 
Na-^fan ge do 's pailt a ni. 
Ocuir, &c. 

Biomaid fùgach, biomaid geanaiì, 
Cuireamaid air chùl an gearan, 
Cinnidh rud aig niath-an-airidh. 
Sud mar tha mo bharail dhuibh. 
culr.y &c. 

Oran do Iarl Adkoill. 

5O MiTHiCH dhomjifa bhi !g èlrigh 
j^ 'S a bhi 'g èileadh bhreacains' mu 'n.ghìùn 

Doi a tbriall air an aftar ; 

Do fhrath-teamhair * nam breac is math m' iu!, 

Dh' ionnfuidh larla nam bratach, 

Leis nach b'fhiach a bhi tais ann an cùis : 

Leam is bliadhna gach fcachduin 

O'n la thriall ml a cleachda do chùirt. 
larla Adhoill, f fhaicìnn Jììnìy 
Ur-flAat ghajta 's cns-tktàdh bhrvy 
JJcud dhlut.h chailc air dhreach nam cnhìnb, 
Run mu^n Phas is Lagan-rìit. 

'S 1 mo ghradh do lùb ladiiach, 
'S i bu flieòita, '3 bu fheaghaich', 's bu fuuairc'j 
Bu neo-ghioganaich' gabhail 
Nuair a dh'eireadh an lath a glas fuar ; 
Air mulhich a' cheathaich 
Gheibhte rujidhe-nan abliall 'nad ghrualdii j 
Ceanna-fcadhn' thu 's ffar'tighe 
Leis an èireadh na h-Adhrr-.'rh ■'"•^'^-.j'rc f, 
Icrla AbhiU, S<r. 
* Tabiia. • -■ t S. .-'-. 



( oò ) 

Cha bu Cheatliarnach cliobach 

Gun mhodha, gun mhifnich, gun fpeis, 

Ris an do dhealuich o mife, 

Mu'n taic-fa latha roimh 'n dc. 

Air fonn Bad-an-tiobairt, 

Le do cheatharna fciobaìta, ghleuft, 

Le do mhiòl-chonaibh fcanga 

Chuireadh diona re eangaibh an fhèidh. 

Cia bhcdach fiiarach o uachdar fntk, 

Jlch bointte uafalfo dh'fhwl righ, 

Sàr cheannard Jluaigh d' am biiailt' an t-sìtl 

Aig meiid «' chruadaìl ^niiair ghliiaifeadhjìrìbi: 

'Smòr m'eagal 's mo chùram 
Mu do thaghall fan dù-mhachair mhìn 
A\g a' cheift thug an Crùn duit, 
Oig aigiontaich fliùl-glmirm gun ghìomh, 
Gu bheil GoiU am mi-rùn duit, 
Gu'n tairg iad do chùis a chur f ìos, 
'S gu 'n glais iad na tùir ort, 
Mji tharlas tu 'n lùbaidh nan lion. 

Is daor an eiric dhuinn ar barr 

A bhi 'ga bhuain air chuaran ardy 

'S aig deolach uait cho luath 's a ta 

Gun fhìos ci 'n uair an gluais am bas. 

Bheirinn mionnan air Bioball, 
Gu 'm b'ionns' thu bhi 'n ftiopaiU nan creag, 
Paidhir fjhuigeinin feoir ort, 
'S thu bbi fiubhal air mòintich gun each, 
'G amharc fraithin an aonaich 
i^zir-zn cluinneamaid glaoth nan laogh breac, 
'. Na bhi 'g amharc nam fallfoir 
A bhiodh 'g imeachd air cabhfair Pheirt. 
'S marcack Jleudmhor naneach feangy 
» Bhiiidhnecdh-reis is frhìn ""nan c^ann ; 



Fuiheach 



( 6i ) 

Fuìlteach beumnach ^nuair dFèìght^ adbhans ; 
A thoìrcadh t' fheim 's da bbreid re cratm. 

'S lìonmhor aigiontach gruagach, 
, Agus ruaidhe 'na gruaidh mar an ròs, 
V*'Nuair a iliuidhte r'a flios-fan 

Gu bu chùbhraidh' na meafa a pòg, 
Aig am biodli am folt fcaoilteach, 
Cho buidhe re teudan a'n òr 
,^Leis am b'aithireach t' fheadain 
Fu ibhrataibh daor dheth 'n t-fi'òl. 

Ach thug thu gaol 'j- cha ''nfheud thu fuath 
Gun d' tbig an la 'm bi hhur dail re h-uaigh^ 
Do '« gheig ùir aluinn a 's far bhuidhe gruag, 
Ceijì nam tfinài thu o '« Airde tuath. 



Oran a rinn Oigh d*a Lcannan 's e dol a iliui- 
readh air Mnaoi eile air comhairl' Athar. 



o 



'S trie mo fliùil air an linne 
Is air an f hir^ach a'^s airde ; 



'S trie mo fhuil air mo dhiaidh. 
Is e mo roghainn na dh'fhag mi. 

Beir mo flioruidh do'n fhleafgach. 

A dh'f halbli mu fheafcar le bhàirc uainn-i 

Chuir mo leannan a chùl rium, 
Is chuir e churam air bata ; 

Ge do dliiult thu dhomh 'n t-aifeag, 
A righ gu faiceadii mi flan thu ! 

Ge do dh'eitich thu rivfn dhomh, 
Cba bii diubbail mi d' bhata. 



V t>2 1 

'S trie* a bha mt 's tu fugradh ^ ' 

Ann am biithan na raimhe. 

Ann an collie nam badan 

Is trie a ghlac thu air laimh mi. 

'S cba b'e t' fhuath thug dhomh t'eiteach, 
Ach mi bhi teifteil mu m' naire. 

Ach ma chaidh thu nunn thairis 

A dh'fhios na call' tha 'n Dunrfcathaich ; 

Truagh a righ, nach tu gheibheadh ; 
Fuar fodhadh 'an dels a bathaidh ; 

'S gach bean a chaidh luaidh riut 
A bhi fan uaigh o cheann raith : 

Ach mifc bhi fallain. 

Is thufa mairtheann 'nad' flilalnte -y 

Thus' is mife, laoigh ghaolaich, 
A bhi 'nar n-aonar am f àfach ; 

Sinn bhi 'n eilein 'nar dithis; 

O 's e mo chridhe tha 'n geall air ! 

Fior tholfeach an dubhlaich , 

Dh'fhalbh mo ftiuir 's mo chroinn-blirkgad. 

Ach a righ mhoir a^chruinne, 
Cum 'na thur is 'na thamh e ; 

Gus am beannuich lad Muile 

Luthd a' chunnthairt 's a' i^habhalah ; 



±à 



( 63 ) 

Luchd a dhìrea^li nan ftuadhan 
Air muir ruaidh nan tonn arda. 

Tha gaoth mhòr air an btha 
'S uifge reamhar, trom, tla ann. 

Tha do bhreacan fliuch fionn-fhuar, 
Ge b'e ionad ann do thàmh thu. 

'S truagh gun ra'eudach, a ghaoil, agad 
Gu moch maduinn am màireach ; 

'S e bhi ris gun fhios uait, 
Seal mu 'm fiofraicheadh each e. 

'S e do bhreacan ùr uafal 

A chum am fuachd uam is mi m' phàifdein ; 

'S trie a chum thu mi tioram 
Fuidh Ihileadh nan ard bheann. 

O's trie mo fhùil air an linne, ^c. 



( ^4 ■) 
An t-Oran ccudna do 'n Chath-bhui*dhiiln Rioghail 

Ghaelich eadar-theangaichte le Morison 

Foi-leighdoChath-bhuidhinnanFHRisEALAicH. 

ANN an eiddih Shean-Ghael marre tein teaclid na 
Roimh, 
O gharbhlach na h-Alba gu'n thearbadh finn o'r flòigli, 
O na beanntaibh Tarn b'aill leis na Romanaich tàmh, 
A chaidh chofnadh le'r finnflr gu brioghoil am blàr. 
Garambheilcùirtenocathraiched'arn-earradhannanfògh, 
Gu'n thaifbein Mars gu barrantach ann an feanadh e do 

Jobh. 
'S 'nar thug Pallas an aire dha gu'n fealladh e ro-chorr, 
Fhuair Mars o Bhenus furan ann mar urama do 'n dòigh. 

Mi-mheafarrachd n?o-f heumail ar f eithean cha dean fann. 
No creidimh Francach gaoitheanach ar rioghachd chur 

fuidh chrann. . . 

Ar pioban 's ar brataichean a's fìor bheachdafl fraXin,, 
Le'r cridhe rioghail Breatainneach flor flieamhach air 

gach am. 
'Nuair chunnaic flnn na Taiftealaich gu barpail re adbhans^ 
Ge b' lionmhor air gach bearradh iad 's Montcalum air an 

ceann> -, 

Dh'f has caochan do'n ihull Bhreatannaich fi'r-bhr'es&ard- 

aich fgach ball. 
Aig gu'n chuir fmn fuadach fuidh le fuathas, ar cuid lann. 

O daonan clan fada fin o chladach Bhreatainn mhòir, 
Gu robh ar naimhde doilgheafach, f ir-lhuireadh air ar foir ! 
Na robh arrabhalaoch garbh mor ag fealg oirn a preas. 
No 'n t-eucorach eiginneach 'g eirlgh 'nar meaig ! 
'Nar duthaich narobh uifliginluchddiumaidhann an tamh, 
Ar comhairl' gu robh fallain is ar malairt re fir fhas, 
Is ana an Albainn f hiudhantaich gù'm faigh gach dialnach 

gradh. 
O chairdibh dearbha firinneach 's o nionagan ciuin tla ! 

.. Verses 



Verses faid to have been compofed by Sir Henry 
Erskine, to the Royal-Highland Regiment, and 
to the Tune of their own March, compofed by 
Colonel J. Reid. 

JJ/'ITH the garb of old Gaul^ and the fire of old Romey 
From the heath-cover^ d mountaws of Scotia ive come , 
From the mountains luhere Romatis attempted to reign ^ 
But our ancef or s fought i and they fought not in vain,. 
Though no cities nor courts of our habit approve^ 
'Tivas prefented by Mars at afynod of Jove ; 
Atid when Pallas cbferv'dy at a ball 'tiuould lool odd^, 
Mar's receiv' d from his Venus a fmile and a nod. 

No intemperate tables our ftnews unbrace^ 
Nor French faith nor French fopp'ry our country difgrace. 
Still our hoarfe-founding pipes breathe the true martial firainu 
And our heart Jlill the true-Britifj valour retains, 
'Tiuas ivith grief and with rage that of late we beheld 
Rebel forces rifh down from the hills to the field ^ 
For our hearts are devoted /a George and the laws^ 
And willf.ght like true Britons in liberty s caufe. 

OJiill at a diflance from Britotis lov^dfhore 

May our foes in confufton our mercies implore ; 
■ May our coafls ne'er imth foreign invaftcn be fpread^ 
Nor rebellion, that fiend^ e'er again rear her head. 
May the fury of party and faEiion long ceafe ì 
May our councils be wife and cur commerce increcfe ; 
And, in Scotia's ccld climate, may all cf us find 
Thflt our friends will prove true, and cur rràjìrejfes kimt\ 



V-z- 



( 66 ) 
Do Mhnaoi Uafail ann an Gi.eanna-garradm« 

A N ainnir a chunna ml m' chadal, 
l\ Cha robh i agam 'nar clhuifg mi. 
'S e bill fmuaineacUadh nach beo thu 
A dh'fhfig na deoir ag ruidh o m' fhuilibh. 
Cha d'fhuair mi dhiot ach fealladh ruathair r 
'tS truagh nach robh 'm bruadar ni b' fhaide, 
'S gu faicin gach ni mu'n cuairt duit 
Gun ghluafad o m' fliuain gu maduinn. 

Dh'iadhainn mo fliùilean mar b'abhaift 
Re amharc ailleachd do phearfain, 
L^rla fholuis a 's glan dearfadh 
Clioifmn cliu gach armuinn bheachdail ; 
Do mhuineal mar chanach fleibhe. 
Do dheud glc gheal 's do bheul meachalr. 
Do fhllos mar fhiuran deas dealbhach 
'S calbannan mar alahajler. 

Aithnichear air an aitreabh uafail 
A' bhuaidh a bhios fuaite ris an tamhidh j 
Aithnichear air a' cholainn phrifeil 
Aiit'-anam am bi brigh is caileachd : 
Gun airhnicht' orts' o bha thu d' leanabh 
Gu'm biodh tu gu banail bàigheil, 
Gu'm biodh tu gu briathrach fgialach, 
'S gu'm biodh tu gu ciallach narach. 

Cha do mheall thu iad 'nam barai! : 
Bu tu barrachd nam ban aluinn. 
Bu tu Phenics nam ban feu moil, 
Bu tu 'n eucog threubhach ftamhor. 
Na d chomhairle gheibhte fuafgladh 
'Nuair bhiodh tuairip air do chairdibh ; 

Ehs 



{ 69 ) 

Sàr choilìche beinn' thu, 

'S cha bu deireadh air feachd thu., 

Sàr, ^c. 

*S moch a glioircas an ròcus 
Di-dònuich mu t' aitreabh". 
'S moch, ^r. 

Tha d'fhidheall gun ghleufadh, 
'S na teudan air iafach', 
Tha, ^c. ■ 

Tha do thìg mòr gun thuthadh, 
O ! 's dubhach leam t'aitreabh. 
Thado, is'c^ ^ 

Tha do phiuthar gun bhràthair j 
Tha do mhàthair gun mhacan ; 
Tha do, ^c. 

Tha do bhean òg gun clièile ; ^ 

'S tha mi fhein deth gun daltan, 

'S daor, ^c. 

CoMHAiRLE do na Mnai, le Donall Macmha^ 
THoiN Fear Aitiodail ann an Loch-Carthuin¥'^ 

NAM bu teagafgacjr- mi air an treud 
D'an goireai-gv ^èìr na mnài, 
Cha b' achmhafan biieirinn gu geur, 
'S cha chuirinn droch-bheus os aird. 
Bhiodh m' impidh gu math air an cù!, 
'S bu leo mo run do ghna ; 
'S mo chomhairl' bhiodh aca gu reidh 
D'an cumail o bheud gach la. 



:^' 



{ 79 ) 
O'n thòilich mi 'n teagafg ud duibh 
'S nach b'e bhur claoidheadh mo mhiann, 
O'n a dh'innis mi m'intinn gu faor, 
Na rachadh a h-aon fan t-fiiabh ; 
'S ma their mi ribh ni nach bi binn 
O ! innlibh dbomh fhein mo ghiamh, 
'S giir toileach !eam cronachadh foilleir 
jGe do choifneadh mo choire dhomh 'n t-frian. 
."♦ , 

O'n their luchd an iomadaidii eolais 
*' 'S e gach ni ann an ordiigh is fear," 
\Se comhairle thoirt air mnài phòfda 
GIi:ibhas mi 'n tos os làimh : 
'•S o rinneadli thu, bhean, chum na criche, 
Umhal mur bi thu dha, 
Bi'dh dcJreadh aig comunn mo ruin 
Is meafa na thus gu bràth. 

Ma f huaradh leat companach bras 
Bha riamh ana-caifrigte 'n cùil, 
'S gu'n d'eirich dha leantuinn re fhafan 
A ghabh e mar chleachda o thus, 
Na biodh aig luchd tuaihs r'a chantuinn 
Gur iadacli a mhaflaicheas thu, 
Tboir feart nach bi t'achmhafan baoth 
^'las caill fibh maraon bhur.cliu. 

'Ge d'eireadli dhuit focal no dha 
At huiteam le gàirc uait, 
Seadh focal no dha am biodh l)rjgh 
'S a chuireadh a ghniomh-fan fuas, 
Mur maothaicheadh fud e, cia 'm fath ? 
Cha Icafachadh cas no cruas. 
Til* air learn gu'n dean faighidinn ceile 
Ni nach dean beum gun bhuaidh. 

Ma fhuair thu fear danara truagh 
Xach cuir arms ^n uaiUe fuim, 



( 67 ) 
Bha thu i^n mifnich is cruadail ; 
'S gach deagh bliuaidh bha fuait' re d' nàtur. 

E' fhoghaintich' thu na Deborah, 
'S bha thu clio boidheach re Judith ; 
Thu cho geanmnuidh re Sufana, 
'S cho banail ri anns gach giiilan. 
Bha thu iochdmhor, creidmheach, diadhaidh. 
Mu d' chuid bha thu fialaidh pairteih 
Aig lionmhoireachd do bhuaidhe uafal, 
Bu tu bheau fhuairc a bh'aig Nabal. 

C'ait' an gabh an gliocas cumhnuidh 
A nis o nach beo thu, Anna ? • 
C'ait' an d'theid an gealladh cinnteach ? 
C'ait' an fhirinn ? C'ait' a' ghloine ? 
C'ait' an d'theid an labhairt bhlafta ? 
C'ait' an d'theid an tuigfe chòmhnard ? 
C'ait' an d'theid an giulan banail 
A nis, Anna, o nach beo thu ? 

'S truagh learn do chlann bhi 'nan deoiribh. 
'S truagh learn bròn bhi air do mhathair. 
■'S truagh leam do pheathraichean deurach 
Mu d' dhebhinn, 's cha dean e fìà dhoibh ; 
'S gurtruagli leam oi'naich do bhraithrean 
O nach d'fhuair iad dail o'n eug dhuit. 
'S o nach fhaic mi gu la bhrath thu. 
Mo bheannachd gu Pharrais De dhuit. 



( ^58 ) 

Oran do Dhuine Uafal chaidh bhathadh ag iaf 
. gach. 

^O Daor a cheannuich mi 'n t-iafgach. 
' V^ 'S i fo bhliadhn' a chuir as domh. 

Chain mi fnamhuich a' chaolais 
Nach do ghlaodh riamh an t-a:lloc. 
Chain mi, ^c. 

'S ann aig ftoc beul an athain 
A bhathadh an gaifgeach. 
'S ann aig, ^c. 

Sud a' bheart nach do fhaoil mi 
Air an t-faoghalfa thachairt j 
Sud a bheart, csfc. 

Ou rachadh do bhathadh 
Gu brath gun chuan farfaing. 

Cu rachadh, ^c. 

Tha do bhreacan ur uafal 
Air iiachdar an aigeil •, 
Tha do, ^c. 

% Tha ruidh nann tonn uaine 
Mu bhniachaibh do leapa j 
Tha ruidh, tsfc. 

Tha t' fholtjm donn dualacli 
'Na chuachaibia fna preafaibh. 
Tha, ^r. 

Sar bhuachaille bho tHu 

N glpann feoir nan crioch farfuir.f 

f>r.r, isfe. . • 



( V ) 

Fear dreaganta, creaganta, cruaidh, 
A's urrainn thoirt fuath do mhnaoi, 
Cleachd urram is fulangas da, 
'S na laladh air h-ardan daoi. 
Mur d'thig e le focliair gu buaidh, 
Gu mair e na bluiadhanna chaoi' 

Ma fhuaradh leat floidhtire mifgeach, ': s^ 

No flaodaire brifteach 'an ceilL • ; v 

Leigeas dheth chuid as a làimh 
Am barrachd 's a tharas e fein, 
'Nuair thèiù ort an truftar o fìà, 

'S a fheafas tu ait' am feum, . ;"'j f^t* 

Ged' chuir thu le ftrùiUeadh air geilt 
Gu'n gabh finn do leith-fgeul gu leir. 

Ach ma bha t'fhortan ni's fearr, 
'S gu'n do chuir ort an t-Ard-righ buaidh, 
'S gu'n d'fhuair thu fear freafdalach cairdeil 
Choifneadh do ghradh gach uair, 
O ! fealgair a' choilich fan fhraoch 
A choifneadh do ghaol gun ghruaim, 
Bi thufa a'd' dhleafdanas da 
'S gu guidheam dhuibh flàinte bhuan 

'S a ris, a bhean phofda mo ruin, 
Bi farafda ciuin re d'fhear. 
Nach cuala tu 'n t-Apfìol ud Pòl^ 
Mar thug e na mnai fa'near ; 
Oir thuirt e dhoibh fud gur a coir 
Striochdadh o òg gu fean. 
Ach fguiridh mi nife do chiannt ribb, 
Is eifdeadh a' bhantrach mhear- 

'S a bhantrach, thoirfaicill ort feiu; 
(Ge do thubhairt mi fein riut mear) 
Thoir feirt nach e buaireadh an t-faoghc i' 
A thogas a chaoidh' do ghean j 





( 72 ) 
Am freafdal 's gu 'n d'chigeadh do t'iarruidii 
Suir'ich o'n iar no o'n ear. 
Da 'n d'thoir thu gu tairis do ghaol, 
Ge do dh'urraich an t-aog air d'fhear. 

Ma fliuaradh leat fearann is ni, 
Na canar gur millteach thu. 
Bi thufa 'nad' cheannas math teaghlaichj 
'S is barrantach t'aobhar chUu. 
Tha nàtur nam feara gu leir 
Cho chreidmheach air breig gun diii, 
'S gur coir dhuit bhi fiofrach co dha 
Ma 's innis thu chach do ruin. 

Ach aon ni 's eigin domh radh, 
'S tha e teachd a ghna fa m' fmuain, 
Nach cuir thu chaoidh' m' fiacha dha 
'Nuair a gheibh thu fear cairdeil caoin, 
Nach can thu ris, " Beannachd do m' chiad f heai , 
" Choifinn e riamh mo ghaol;" 
'S gu'n guidheam dhuibh maireantas buan 
Air adhairt nam buadh faraon. 

Ach ma 'fa cailleach gun bhrigh thu 
Air nach d'thoir faoi aon luaidh, 
Cuir t'earbfa 's do mhuinghin 'an Dia, 
Leig tharad do mhi-chuis thruagh, 
Dean famhl' ann an gliocas do chach, 
Thoir taifbeineadh araidh uait. 
Ge dualchas am bas do gach aon 
'S ni dearbha dha 'n aois an uaigh. 



Gu'n teagaifg mi caileag mo ruin, 
An t-abhall is uire blath. 



CIoch= 



( 73 ) 
Cloch-tharruing nam feara gu leir, 
'S i bharoglach bheufach mhna. 

A mhaighdin, thoir faicill ort fein, 
'S nach 'eil thu ach a'd chrèutair maoth. 
Cha 'n fhuiling thu cruadal no gaill-iliian, 
'S do bhuaireadh cha mhair thu bhios baoth. 
Ma leagas ort fleafgach a fliuil, 
Na Talfbein do ruin d'a thaobh. 
Fad as uaithe faiceadh e thu 
An aon uair is mo do ghaol. 

Mu d' bheufa bi meachair a ghna, 
Gu h-iriofal, aiUidh, ciuin. 
Na rachadh do theanga gu luath's, 
'S na maflaich do fliluagh ni 's mo. 
Bi' ùmhal do d' ghinteiribh talmhaidh. 
Is faicear neo-fhalbhach thu : 
Oir creid 'nuair bhios iomadh ag ftribh, 
Gur meanbh an ni chi gach fùil. 

Mil's e 'n t-aoidh a thig chum na h-oidhche 
A leagas a dhruim re lar, 
Ma chi e fan teaghlach fin maighdean, 
Caillidh fe loinn do chach ; 
Oir oirre-s' bi'dh inntinn gu dluth, 
'S e ag iarraidh gu fugradh tla ; 
Ach is beag an ni chluinneas a chluas 
Nach leig e fan uair os aird. 

Bi'dh iomadh fear fuarach an deigh 
Air thufa bhi 'm mi-fta dha. 
'Nuair a leigeas tu iarrtannas leis 
'S a chailleas tu freafdal a's fearr ; 
O ! coifnidh e fin dhuit gu truagh 
Le eachdairidh fuath o chach. 
Thoir feirt air an fhear ud a chaoidh' 
Ma's d'thig thu le maoim 'na dhàil. 
K 



( '74 ) 
Ach ma thlg fleafgach mu'n cuairt 
A fliaoileas tu 's uailfe beus, 
Chleachd cridhealas bhritheagach dha 
Mar eireig' a bàrr fui fgeith. 
Le danadas amhailteach chiuin 
Is foilleireachd fial gu reidh 
Ma bhlos tu gu banail gu brath, 
Gu 'n tarruing thu cairdeas cheud. 

'S a nife nan innfeadh tu dhuinn 
^la thaitinn riut m'impidh thla, 
Gu'n do Ihoilleirich mife gu reidh. 
Nan d' thigeadh ort beud gu bràth ; 
Thoir d'achmhafan feachad, ma thoill, 
'S ni 'n cuiream fhein fuim fa bhas. 
Ma their thu gu'n chuir mi ort gruaia, 
Bithidh mi gu la luain a'm' thàmh. 

TuiRNEAL a' Chnatain ; do Shir Eoghann Loch- 
lALL an deigh latha Sroiii-neamhais. Le Ian 
LoM Mac DhoMaili-. 

CHA b'e tuirneal a' chnatain 
A chuir a'm' dhuifg mi fa mhaduinn, 
Ach an tuchan-s' tha mareach air m' fheithibh. 

Do cheill bhi 'n Sagfon 
Gun fhios nach b'eigneach a' bheirt e, 
Ma thig eug ort 'an taice Righ Seurlas. 

Chraobh ftailinn chruaidh chuileann 
Chaidh uainn air fail do Lunduinn ; 
'5 tearc mo ghhir ach gu 'n cluinneam deagh fgeul ort. 

Do thighn fallain flan uaith 
Mar ruaig faloifg bharr cruadhlaich, 
Nc o gharadh a' ehuail 's nam bolg-feididh. 

Dh'f halbk 



- • .( 75 ) 

Dh'fhalbh Mac-Cailein fear buairidli 
Le fac gearrain do thuaileas 
A chur a' ghearain 'an gluafaibli Righ Seuriais. 

Ge do fcriobhta leat Muile, 
Bhioah tu g'iarruidh gu tuille. 
Clia rebh 'm bliadhna 's an uiridh cho reidh dhuit. 

'S iumad tigheadas orail, 
Mhuirneach, aithireach, cheolar, 
A ghreas d'athair gu fòrnadh na deirce j 

Ga 'n robh beathach boidheach 
.Tha 'n diugh 'ga chaitheadh mu d' bhordfa: 
Ckas an fhatha cur fui' clieart eigin : 

Cleas a' bhaigeir mhoir laidir 
Rinn a fhaidfeach a charamh 
Leii gach paidreig a thathadh re cheile. 

Ach b'ait leaiTi Guinich fan dranduil 
Fo dhruim an Tuir Flirancaich, 
Agus cuibhreach ro-theann air am f eithibh. 

Mhaduinn duibh-riabhach fmachdail 
Dh'fhag i 'n t-laria gun mharfainn. 
Thug i 'm liabhras a Marcus Ean-ghàidheal. 

Caiptein caol Loch-nan-eala 
Thug le feill as a bhail' e, 
Gu do chaochail e talla 'n am eiridh. 

'S mairg a dhuifgeadh a chadal 
An laoch nach muchadh le bagradh, 
'S e borb, ardanach, acuinneach, gleufla. 

Ghabh thu bhraid air do mhuineal 
Nach gabhadh each orra chunntart 
Thoirt do chairdean a tonnaibh na f-eitljie. 

K 2 Eom 



( 75 ) 
Eoghain òig Torra-chaiftell, 
Rinn thu choir mar mo bheachdra. 
Thog thu crò agus geata nach Icum iad. 

Thog thu biird arm an Dubhart. 
Streap thu 'm barr croinne giubhais. 



Os ceann ftol nam pic iudhair, 

Caol chorcach an fmbhal gach tè dhuibh. 

Nam biodh a' chuis mar a deirinn, 
Bhiodh tu d' Dhiuc fear ran eilean *. 
Leat bu mhiann a bhi d' fpeir-llieog fna fpeuraibh. 

'S ann latha Sron-neamhais 
Bu droch cocaire giU* thu. 
Chuir thu fpogan air bhiribh 's dhroch greidh thu. 

Thug thu fairige fairge 
Do luchd nam falluinne dearga. 
Bha ruidh fala.is farra-dhearg f mu 'n fleifdibh. 

Fhualr thu garbh bhata cuilein 
Cheud la dhearbh thu bhi d' dhuine, 
]Ma'n d'fhas calg ort do fhionna no dh'fheufoig. 

Cha bu llTiùgradh do fhean-choin 
An cn^imh fmuais thoirt a d' dhream-chraos . 
'Nuair a theannadh tu teanchair do dhèudhaich. 

Cha bu fliùgradh do fcoikir 
Del. a dhrantan re d'cholleir, 
'Nuair a thionndadhadh thu chorr-f hiacaill gheur ris. 

Le luchd nam feadana du-ghorm 
D'am bu fhreagarach fudar, 
'Nuair a fpreigeadh na h-uird re fpuir gheura; 
.. ' ". Bbelreadh 

Air ^:.c\-. cV.'i.i. f Earr-dliearg. 



( 77 ) 
Bheireadh dufgadh le h-ainiochd 
Air Utluich an langain, 
Garbh, ftùcach, mòr, eangach an t-fleibhc. 

Bhiodh an t-fuil no dheo an t-ionchainn 
Mu dheireadh druthadh bhur n-ionbhruich. 
Cha bhi mife d'a Iheanchas na 's leir dhomh. 



An Ciaran mabach, do Ghilleaspuic Ruadh 
Mac Mhic Dhonuili^; 4e Ian Lom. 

GED' tha mi m' eun fograidhtlTan tìrfà. 
Air mo ruagadh as na crìochàibh, 
Glòir do Dhia 's do larla Seafort, 
Cha bhi finn tuille fui 'r binne. 

O ro rofin^ co nain Fail lihh ? 
O ro rojtn^ cb nam Vuill lihh P 
Call abhar inn <?, caiman codheal ; 
Trom orach as o, co nam Vaill libh ? 

Sir Seumas nan tur 's nam baideal, 
Gheibh luchd muirne cuirm a' d' aitreabh. 
Ge do rinn thu 'n dùifeal cadail, 
'S eibhinn leom do dhufgadh maduinn. 
O ro rofiUy Sec. 

Slan fui d' thriall, a Chiarain mhabaich, 
Shiùbhla' fliabh gun bhiodh, gun chadal ; 
Fraoch fui d' fliin' gun bhofd, gun bhagradh ; 
Chuir thu ceo fui 'n roifeal "bhradaich. 
ro rojin, &c. 

Rinn thu mhoch-eiri' Di-donuich, 
Cha b ann gu 'n aitreabh a chòmhdach, 
Thoirt a mach nan cas cheann doite, 
Chur fradaig fui bhraclaich na feòla. 
O ro rofpif &c. 






C 78 ) 

Mhoire 's buidheach mis' a Dhia dhioc, 
Cuid do 'n athchuinge bha mi 'g iarraidh, 
'N grad fpadadh le glas lannaibh Hatha, 
Tarruing ghad air fad am fiacal. 
O ro rofwy &c. 

Dl-ciaduinn a chaidh thu t'uigheam 
Le d' bhrataich aird 's do ghiilibh dubha, 
Scriob Ghilleafpuig Ruaidh a h-Uithift. 
Bhuail e meall 'an ceann an uighe. 
ro ì-ofìtì, &c. 

Cha d'iarr thu bata no long dharaich 
Re h-am geamhraidh 'n tus na gaillinn ; 
Triubhas teann feadh bhèann is bhealach, 
Coifeachd bhonn ge trom do mhealag. 
ro rofifiy &c. 

Ach nan cuireadh tu gach càw;;gu h-aite 
Mu 'n Jo fgaoil thu t-iteari:^^ih>laile 
'Nuair a dh'eitich thu Inbher-làraidh, 
B' fheird do mheas e meafg nan Gaidheal. 
O ro ro fitly &c. 

'S ann learn fhein nach bu chruaidh an t-fireachd 
Bh'aig mnaibh galach nam fait fgaoikeach, 
Bhi 'gan tarruing mar bheul-fnaoifein 
Scalg nam boc mu dhos na maollfeach. 
ro rofiti^ ;&c. 

\S mnifg a rinn f holmulnn fan droch-bheirt 
'N deigh am plaofgadh fhuair bhur ploicne, 
Claigne 'gam faoifcneadh a copar 
Mar chinn laoigh 'an deigh am plodadh. 
O rj ro fin. £.'C- 



u 



< 79 ) 
Le Fear. Srath-mhathaisidh. 

THA fluagh an t-faoghail-fe 'nan deannaibh. 
Fear ag fgaoileadh 's fear ag tional. 
Fear ag carnadh òir 's 'ga mhùchadh, 
'S fear eile ga mhun- re balladh. 

Uainn e dhaoine, 's gabhaldh 'n feol e, 
Bhi ro-ghlic, no bhi ro-ghcrach, 
Leigibh dhibh e s' ieanaibh mife, 
Seall-fa nife dhuibh mo dhòighfa : 

Gun bhi ro-chaithteach, no 'nam dhaolaig, 
Cruinneach' oir, no 'ga fgaoileadh. 
Ma gheibh mi biadh, teine 's earradh, 
Tha mi toiUchte dheth 'n t-faoghal. 

'Nuaìr bhuailleas an t-eug a ghath orm^, 
Tha mo Shlanuighear air^J^^hair ; 
Bheir e mi cho luath do Pharr^fe, 
'S ge b'e Righ na Spàinne m'athair. 

CoMUNN an UiSGE-BHEATHA. Le Fcai Srath 

MHATHAISIDH. 

FEAR mo ghaol an t-uifge-beatha, 
Air am bi na daoin ag feitheamh ! 
'S trie a chuir e faoi 'na kiidhe 
Gun aon chlaidheamh rùfgadh. 
Ciod elle chuireadb fu?tnt Girtiy 
Mur culreadh bean is lionn e ? 

'Nuair choifgeas gach fiuagh am pathadh, 
'S a theid mac nam buadh air ghabhail, 

'iS lìor)nH3Ci 



( 8o ) 

'S lìonmhor uaifle feadh an tighe 
'S biafd nach. caitkeadh cuinne. 
Ciod ei/e, Sec. 

Cha b'e fud an comunn fuarach. 
'S mairg a dh'iarradh an taobh fliuas doibh. 
'S iad nach cromadh chun na fuaraig, 
Ge bu dual doibh 'n lùireach. 
Ciod eiky Sec. 

Gheibht' an fin gach lamh bu chruaidhe, 
'S CO b'f hearr na clann natuatha ? 
'M fear bhiodh aig an amar-fhuail, 
Gu 'm buaileadh e aon triur dhiubh, 
Ciod ei/e, &c. 

Bi'dh iad Ian mifnicli is cruadail, 
Gu h-aiglpntach brifg tu tuafaid. 
Chuireadh aon f hichead fan uair fin 
Tearlaeh Ruadh fui 'n chrun duiun. 
Cicd ei/e, Sec. 

Chluinneadh fear a bhiodh gun chluais hi 
Nan deanadh luinneag is fuaim e ; 
Comunn teangach, cainnteach, cuachach, 
Dannfach, fuairc, neo-bhrùideil. 
Cicd ei/e, &c. - 

Comun-aoidheil, olmhor, pairteil 
Pogach, dornach, fronach, gabhaidh, 
Sporfailj ceòlmhor, cornach, gàireach. 
Nach cuir cas gu fmuairein. 
CiodeUe, &c. 

' '- - -:nx paidhear an fheill-rnartuinn 

>) goJ' rach an Righ mhathair, 

• -oanaid4i -iads' an ioc-fhlaint admhor 
Gus .aih'f% an luchs iad. 
^Cidd elle, 2ic. 



'i/lLzr 



( 8i ) 

'M fear a chaidh choimhead na h-oidhche, 
Leig a chofan air a dhruim e •, 
Thug e ftigh an rud nach d'rinn e, 
'S b'oillteil a bha chùltaobh. 
Ciod eiky &c. . 

Dh'eirich am fear a bha laimh ris 
Theiche roimh bholadh an f haile. 
Thuit e anns a' mhuighe-lagain, 
'S mhill a' chath a fliuilean. 
Ciod tiky Sec. 

Dh'eirich an treas fear gu daicheil 
Chum 's gu'n teafairgeadh e'm fear baite. 
Chuir e ghriofach as Ic mhafaibh, 
'S cota Spainneach ur air. 
Ciod eiky &c. 

'N fin dar dh'eirich iad uile 
Thuirt fear, " Gabhar greim do 'n duinc. 
" Fhuair e mafladh, 's cha b'e munar. 
" Loifgeadh mu 'na ghlim e." 
Ciod cilcy &c. 

Thuirt caraid an f hir a chaidh lofgadh 
" Tha thu fior bhreugach, a lofgain. 
" Bi niach fhad 's tha 'n dorus fofgaik', 
" Oglaich, lobhta dhaifg fo." 
Ciod ciky &c. 

San uair a 's fearr a bhios aca 
Bi'dh liimh air gach cuaill is bata. 
Bi'dh fear buailte, 's fear ga thachdadh, 
'S fear fui 'n cafaibh ciurta. 
Ciod cihy &c. 

Fear eile thig aileag 'na bhragad. 
Stiubhraidh e'm brollach a bhràtha'- 
L 



( 82 ) 

Aran pronn, is im is caife, 
Brucach, bla, cur fmùid dheth. 
Ciod ei/e, &c. 

Their bean-an-tighe gu diblidii, 
" Dliuin', is olc an càramhbìdh fin. 
** 'S mor a b'fhearr dhomh agam fin e, 
" S moid a phris a's dùthaich." 
Ciod ei/e, &c. 

'N fin dar thig na coin fa chom-ith, 
Leigidh iad air cimith comith. 
Leafaichidh fear eile an nollaig 
Le gleus ronnach urar. 
Ciod eile, &c. 

Dar dh'fhàfas a' bhangaid goirid, 
Chuid nach d'thainig ach niu dheireadh, 
O nach faigh iad Ian an goile, 
Goiridh iad gu diumach. 
Ciod eile, &c. 

Theid iadfan a nii^fa cheile, 
"S chi gach mad e feln 'an deigh laimb. 
Bi'dh furd air na h-armaibh gleuftaj 
'S deudaichean 'gan rufgadh. 
Ciod eile, Bzz. 

'S ann an fin a bhios a' chaonag, 
rirom farum chon is dhaoine, 
Clann a' ranuich, mnai re caoine. 
'S baobhail croft' a' chiiirt iad. 
Ci:deile, &c. 

'S ma ehrèideas gach fear na chual c, 
'S meas' e na thuirt Galium Ruadh rium. 
'3iad na coin a bhios 'an uachdar. 
'Sbithidh daoin' uaiile muchta. 
Cicd file, &c. 

SoiGHDEAN- 



( 83 ) 

SOIGHDEAN GhLINN-LIOBHUINN. 

AMhic an fhir ruaidh, 
Bha gu mifneachail cruaidh, 
Do thuiteam fan ruaig cha b'fheirde mi. 

Triall 's tu direadh 
Re cois frighe, 
Bhiodh coilibhear * direach dearbha kat. 

Coin air iallaibh, 

Garg 'an gniomhan : 

B'e do mhiann bhi fealgaireachd. 

Pic nad' dhornaibh, 
'S mill ni 's leor oirr' : 
'S ann le treoir a thairngcar i. 

Glac nach leumadh 
Re teas greine, 
Agus ceir o'n Ghaille-bhinn oirr'. 

It an coin leith 
Brice na deigh, 
Air a gleus le bairbeireachd. 

Sid a h-Eirinn 
'S meoir 'ga reiteach' : 
Cha d thig brein* fir-ceird air fin ; 

Ach Fleifdeir finealt 
O Ghleann-liobhuinn, 
Sir-chur sid air chalpannan. 

Clnn bhreac fgiathach 
Air dhreach dioltaig f : 
Cha d'thig iarunn garcail.prr'. 

L 2 Gua 

* /. e, cuilbhair. f /. tf. ioltoi*. 



( 84 ; 

Gun chron dlùthaidh 
O d' laimh luthoir j 
Ite chui' is earr air fin. 

An faoi nach foradh 
Air thus toireachd : 
'S mairg fear lòdail tharladh ort. 

An faoi nach maimeadh 
Air thias feadhna ; 
Bhiodh fgian chaol o'n chearduich ort. 

Triath na froine, 
Ma 's fhior dhomhs' e, 
Gur i choir ^ s' fheirde leat. 

Daimh ga d' mholadh 
Triall gu folar ; 
Bhiodh do fporan earlaidh dhoibh. 

Beoir air chuachaibh, 
Ol aig t'uaiflibh, 
Anns gach uair dha 'n tarladh finn. 

Piob 'ga fpreigeadh, 
Fion 'ga leigeadh, 
Luchd leadan ann re cearruchas. 

Forthann air thi, 
Dolaran sios, 
Galoin dheth 'n fhion bhairceldeach. 

Cupannan Ian 
Mufgar re daimh, 
Ufgar air mnaoi airg-bhrai teach. 

■ Bhil a'h-Eirin 
Sin ort fgcula, 
l"hi^ cùi!^ ceud a fhealltainn ort. 



An 



( 85 ) 

An t-òg is dels' thu 
Dh'fhalbh mu fheafgar ; 
Ghabh mi cead fan anmoch dhiot. 

An t-òg is fine, 
'S fearr do'n Chinneadh, 
Nach d'rinns ceillein airgid riamh. 

'S ann learn a b'aithreach 

Gun bhi marruit, 

Dol fui fparradh Qhall-bhodach. 



R o I N N a dh'A lastair Mac Coll a, 

IS fhad tha mis' ann am chodal, 
'S mi tha fulang j 
Gun an t-Alaftair og fo mholadh 
Mar threun duine. 

Do mhac-famhailt mar ealt' eun o dhubh bheinn 

Dol trid choille dharaich ; 
No mar fhrois mhòir ag reubadh tuinne 

Air druim cuain mara. 

Is leat Clann-Alaftair nan arm guineach 

A 's ro-mhath cinfeal j 
Sud na fir nach 'eil dhuit fallfa, 

Taim d' an innfeadh. 

Tlgfidh Raonull Dhùn-nan-ultach 

'Na chraoibh thoraidh, 
'M fear nach do ghabh fgath roimh thi eile ; 

B'e 'n gniomh doilich. 

Tigfidh Aonghus mac Mhic Raonuill, 
Feinnidh, fuileach 5 



( 86 ) 
Is cha blìi feum air leigh am baile 
'An dèidh do bhuille. 

An uair a thogtadh fraoch is fearg 

Air Triath an toghair, 
Chluinnte fualm do lann 'gan crathadh 
"An criochaibh 'n domhain. 

Thug thu 'n la ud 'an Cul-radhain 

'An tus t'oige ; 
Leagadh leat an lin luchd laftan 

Bu mhor bofta. 

Ag ailis air Goll mac Morna 

La Uilt-eirinn ; 
Dn fhag thu Goill gu brònach 

'S mnai gu deurach. 

Ag ailis air Ofcar nam beumann trie 

La Pheirte ; 
Cha 'n fheudadh duine chuca, leis 

A' cheo a bli' aca, 

Ag ailis air Fionn mac Cumhail 

La Chill-faithe ; 
Chuir thu eich is Goill le bruthach 
Gu breun brothach. 

'Nuair thogadh tu do bhratach mhin ruadh 

Re crann gatha, 
Ehcireadh tu buaidh air gach rutha, 

'S gaoth 'ga crathadh. 

Cha robh coimeas ann do m' threun fhear 

'An tus troide, 
O nach faiteadh am moine bhuig e 

Carragh creige. 



Di- 



{ S7 ) 



Di-MOLADH Pioba Dhonaill Bhain. Le Ian 
mac Codrum, no Ian Mac Fhearchair mhic Imhir 
ann an Uibhift a' Chinn a Tuath, Bard Shir 
Seumais mhic Donaill, a dh'eug fan Roimh. 



A ' CHAINNT a thuirt Ian gu'n l^^hair e cearr i, 
jtjL '^ eudar dhuinn aicheadh is paidheadh dh'a chionii. 
JDh'fhàg e Mac Cruimein, Conduili is Tearlach, 
Is Dònallan Ban a tharruing gu pris. 

Orm is beag moran fgcig 

Agus bleid chòmhraidh, 

Thu labhairt na h-urrad 

'S nach b'urrainn. thu chomhdach, 

Ach pilleadh gu ftòlda 

Far 'n do thoifich thu dian. 

An cual' thu cò 'n urram an taobh-fa do Lunduin r 
Air na Piòbairean uile b^e Mac Cruimein an righ, 
Le poncannan aluinn a b'fhonnaire failte, 
Thairngeadh 'an caileachd gu ilainte fear tinn. 

Caifmeachd bhinn, 's i bras dian, 

Ni tais' is fiamh fhogradh : 

Gaifg' agus cruadal, 

Tha bhuaidh air an oinfich, 

Muim uafal nan Leòdach, 

Ga fpreotadh le fpid.' 

A' mhairifgeach fpòrfall bha aig Tearlach 'ga pògadh. 
An t-ailleagan ceòiar is boiche guth cinn; 
Tha na Gaidheil cho deigheil air manran a dh'èillleachu, 
'S na blieil 'an Dun-eidin do Iiichd bcurla air ti. 

Preac nan dual is neartmhor fuaim^ 

Bras 'an ruaig najAhad, 



( 88 ) 

Leis 'm bu cheol Icadarra, 
Feadain nan Spainneach, 
Luclid dheificheaii madair 
Bhi cradht' air dhroch dhiol. 

Nan cluinnt' ann am Muile mar dh'fliag thu Cohduili, 
Cho b'uileor leo t'fhuil bhi air mullach do china : 
'S i bu ghreadanta dealachain air deas lamh na h-armachdj 
Ag breabadh nan garbh phort bu Ihearbh a dol sios. 

Creach nach gann, libh gun cheann, 

Fuidh bhruid the.'.nn Sheoruis 

Luchd nam beul fiara 

'Gar pianadh 's 'gar f ogradh : 

Rinn iad le foirneart 

Bhur coir a bhuin dibh. 

Cha d'thug thu taing idir do brlofgardaich Thearlaich, 
INIach o Fhcar Bhali bhi ghna air a thi. 
Mhol thu Chor ghliogach nach d'thigeadh a baidfc 
Ach deannan beag grain, o mam a dhroch flioil. 

Shaoil thu fuas maoin gun ghruaim, 

Craobh nam buadh ceolmhor, 

Chuireadh fonn fuidh na creagan 

Le breabadaich mheoirean 

'S nach fuilgcaJh odrcchain 

A thogail a cinn. 

Cha'n fhaigh a' chuis bhuirt ud talla 'm bi muirn; 
Ach r;th air a muchadh le dudan 's le sùidh. 
Cha bhi leithir aig Donall 's cha'n eirich e conard, 
Ach fuidh' air an t forn agus fopag re dhruim. 

Plaigh bhlaigh phuirt, gair dhroch dhuis, 

Aile cuirp bhroite ; 

Ceoliha cho-fgreataidh ' 

Re fgrcadail nan rocus, 
No ifcinean oga 
J)Hi^''ii i-r,-.>r- -h-'ivi bidk. 

Nacb 



( 29 ) 
Nach gafta chùis bhurta bhi cneatralch air urlar 
Gun phronnadh air lutha gun fiubhlaichean grinn, 
Sparradh odrochain 'an iurball odròchain, 
Sparradh odrochain a ton odrobhi. 

Mai' caol cam le h-aofg rann, 

Gaoth mar ghreann reòta 

Throimh na tuill fhiara 

Nach dionaich na meoircan, 

Nach tuigear air doigh 

Ach otheojn is othi. 

Diudha nam fiuidh bh'aig Tubal Cain, 
'Nuair fheinn e puirt ghaidhlig 's a dh'aluich e Phiob. 
Bha i tamull fuidh 'n uifge 'nar dhruideadh an Aire. 
Thachair dhi cnàinhadh fuidh uifge 's fuidh gbaolth. 

Thainig fmug agus dull 

Anns na duis bhreotath, 

lumadach drochaid 

'Ga flopadh na fcornan. 

Dh'fhag i le crònan 

Odrochain gun brigh. 

Bha i ieal uair aig Maalruainldh o Dornan, 
Chuireadh ml-dhoigheil bhàrr ordugh ra fuinn. 
Bha i treis aig Mac pheatrais a Iheinneadh n.i dàin^ 
'Nar theirig a' chlarlach 's a dh'fhàilig a prn. 

Sheid Balaam 'na mala 

Ofna chràmh chronaidh. 

Shearg i le tabhann 

Seachd Cathan nam Fiantaidh. 

'S i lagaich an ciad uair 

Neart Dhiarmaid is Ghutih 

Turruraich sn dòlaisj bha treis nig Ian eg dh'i- 
Chofgsdh riobhaldean ccnlaich na chomhnadh le r.r. 
Bha i corr is feachd bliadhna 'na h-ath?'- ■> '^''' ' ''"' 
Aì^ M?,c Eachain 'ga riafladh air fliabh • 

M ■ 



( 90 ) 

An fliiuidh fhean nach cluifg gean, 

Ghnùis nach glan còmhdach : 

'S niairg dha 'm bu leannan 

A' chrannalach dhoinidh. 

Chaithteadh gran eorna 

Leis na dh'fhoghnadh dhi ghaoith. 

Mu'n culrear fuidh h-innsal Corrabhinneach na glaodhalch, 
'S inneach air eudach na dh'fheumas i fhnath. 
Cha bheag a' chuis dheiftinn bhi 'g eifteachd a galrlch ; 
Dheanadh i aognaidh an taobh a bhiodh blath. 

Riafladh phort, fcriachail dhos, 

Fhir an droch fhaothair, 

Bheir i chiad eubhadh 

Re feldeadh a gaoithe, 

Mar roncan ba caoilidh 

'S i faotainn a' bhais. 

Bithidh'n iunframaid ghlagachairalùbadh'an craiccann; 
Cha'n fhuirich i 'n altaibh gun chearcail 'ga tadh'. 
Seirbhe na gabhann re tabhann a cruin-luath, 
Trumpaid a dhùifgeadh gach ludas fhuair bas. 

Mar cliom geuraich 'ga chradhadh 

Sheideadh Ian gaoithe, 

Turraich nach urradh mi 

Tiunal a dh'innfeadh, 

Ach rodain ag fianoil 

No fgiamhail laoigh òig. 

Com caithte na curra is tachdadh 'na niuineu', 
M^oir traifte gun fhurus cur triulhiin 'an dan, 
Sheinneadh a bhroUaich le folus an eolain, 
Ruidhle gun ordon an comhnuidh air lar. 

'N aognaidh lorn gaoth throimh tholl, 

Galr gun fhonn comhraig, 

A thaifìcheàdh cruadal 

'S a luathaicheadh teoltachd. 



( 91 ) 

Ga beachdail don-dòchais 
Mu 'n t-iorn am bi ghraifg. 

Bi'dh gaoth a' mhail ghrodaidh cur gair snns na dofaibli, 
I duQpan 'na trotan re propadh odra. 
Bi'dh feannfar caol chrochta fuidh chaonaig aig ochdar, 
Sruth ftaoineag 'ga ftopadh cur droch cheol 'na thamh. 

Fuaim mar ghlag dh'fhuadach each, 

■ Duan chur as fridhe. 

Cha 'n abair mi tuille 

Re di-moladh pioba, 

Ach a leigeadli a chluinntinn 

Gw'ii thill mi mac Phail. 

Air Conftribh eadar dithis ann an Uibhift a' Cbinn 
a Tuath. Leis an Ian Mac Codrum cheudna. 

CHA 'n e dhùifg mo fheanchas domh 
Chuis mu bheil mi dearmalach, 
Gach Hungaireach 's gach Gearmailteach, 
Gach Francacli 'an run marbhaidh dhuinn ; 
Muir no tir cha tearmann duinn. 

Tha mo dhùil 's gur firinneach, 
Gach muifeag tha mi cluinntinn deth, 
Nach dean iad unfa dhireadh oirn, 
Nach buidh'n iad na h-Innfean oirn, 
Gu 'n fguir iad far 'n do dh'inntrig iad. 

O chaidh na h-airm 'an tafgaidh oirn, 
Ge trie a' gliairm gu faigh finn iad, 
Nach foghnadh claidhean m.aidc dhuinn 
Gu fcafamh a' chruin fhaglbnaich. 
Mar thug an Diuc a dh'fhaian duinu ? 

■M 2 C- 



( 92 ) 
Ge mcràhaJach Rigli Prufìa 
'S na rìghridh mòr tha 'n trioblaid ris, 
^S CO neònach leomfa 'm Frifealach, 
'S am Bàideann;ich le meafrachadh, 
Bhi deanamh leit 's nach bris iad i. 

Gu m' flan dh'an armunn cheanalta, 
Nach do chuir an rabhard eallftch air. 
Thug dhomhfa call gun mhearachd dheth, 
Ge ta clia d'thug e barantas domk 
An reit' ud c'ait' a mhaireadh i. 

Bha naife ualr gu faca mi 
Nach ci-eidinn uaithe facal deth, 
Nach bithinn fuas 'nar thachradh e, 

A liuthaid gruag is 

Bha 'm fuuigladh anus an t-fabaid ud. 

'Nuair dh'inntrigcadh an t-afcaoinens. 
Is ard a chluinnteadh 'm Pabaidh iad j 
Fhreagair coill is clachan doibh ; 
Cha bhiodh bean 'an aire faicinn doibh, 
lad fhein 's mac-talla bas-bhualadh. 

'Nuair bhiodh iad fgith fna tagraichean, 
'Sc cricchnach' a bhiodh aca-fan, 
Ag iarraidh iafad bhataichean, 
Gach tuairifgeul re chlaiftinn ann, 
Nach cualas riamh o bhaifdeadh finn. 

Gur mairg a bhiodh 'ian ubraid ud 
*Nar ghabhadh iad gu tuirneulas. 
Bhiodh f àfgadh air na suilean ann ; 
Bii lionar duirn is gluinean ann ; 
Air bhreaban cha bhiodh cùmhnadh * ann 

, \ . /■-•..- 

Bhiodh rocladh air na claig^^nnan ; 

Bhiodh fcornanan 'gan tachdadh ann ) 



Bhiodh 



( 9Ì ) 

Blùodh nieolrean air an cagnadh ann, 
Bhiodh cluafjn air an ftracadh ann, 
Bhiodli fpualcean air an cnapadh anu. 

'Nuair thuiteadh iad gu mi-cheudanah 
Bhioclh ri-fladh le is na ii-ìnean ann, 
Bhiodh piocadh leis na bìdeagan, 
lìhiodh riabadh air na dreinean, 
Ehiodh cus na h-uile mi-Ioinn ann. 

Mu'm*biodh u' chonftridh dealaichte 
Bh'.odh doirneagan 'gan tarruing ann, 
Bhiodh fcrobaga na malaidh ann, 
Bhiodh beoM re fileadh fala ann, 
Bhiodh gu Teòr aig fear dha aithris ann. 

'Nuair nach malreadh giubhas Lcclilanach, 
'Sa' choiir an deis a ftopadli oirn, 
Bu mliath na h-airni na botrachain j 
Bu fgiobailt e na 'm boglaigeadh ; 
Cha bhrifeadh e na coguifean. 

Mac Flxlunlaimh Ghobha tha ealanta, 
Tha dà iaiur. deug a 's teallach aig, 
lad uile tii'oUa garaidh aig, 
A fear a bheÌTf a tarag dhuibh, 
Chuid eile dhiiibj;! cha bhean e dhoibli. 

'Sann do 'n ùc tfti llìàmhach fo j 
Bu fhòlas inntirin BàjUi e ; 
Bu lìonar fear gu'n ail^each' ann^ 
Dul gu fianais 's fiamK 'a bhàthaidh air. 
Cuing mu mhnaoi 's mu'^phaiftean ann. 

Bha Uibhift air a nafachadh. 
Bha ludhaf n air a fafachadh. 
Le guidhe'achan na caraid ùd* 
Bha solas ail- an Abhairfearl' •" 
Bu neònach lcis nach d'thaihig'iad. 



( 94 ) 
v,.i>u..i.i i.iac Cuinn an tolleach e. 
Chluiuii a ris an Dodtoii- e, 
M.ir chriochnaichear na portaidh ud. 
Cha tairg e Ian a' cliopain domli, 
Gu *m baraig e da bhotul rium. 

Tnnfidh mife dh'Uifdcan e, 
Dh'fhear Bhalai pairt do'n t-sugradh, ud, 
Do'n Bhaiili air an duthaich e ; 
Air ch^.ch. cha dean mi cumlinadh air, 
Bhsir iad baids is dììrachd dhomh. 



Do Shir Seumas Triath Chloinn-donaill, a 
dh'ciig fan RoiMH ; ieis an Ian Mac Codrum 
cheudna. 

AIR tuiteam a' m' chadal a nis o cheann fada 
Gu'n thachair dhomh aiceid a ftad ann am bhragha. 
.iiia chncidh air mo ghiììlan ta amhgharach ciurraidh. 
Cha biii mi 'ga muchadh, gu ruifg mi os aird i. 
Ach Dia bhi 'ga chambnadh 's a riaghladh a roidean ! 
An Ti bheil mo dhochas fuidh chomiiadh an Ard-righ, 
'Lagaich mo dhòrainn, neartaich mo iholas, 
Chuir mi an doc has bhi ni 's òige na ta mi. 

'S iomadh buille lb b'eudar dhuinn fhulang. 
Bha chiiing air ar muineal 's bu truim' i na phraifc^ch 
Cho troni re clach-mhuileann 'na sineadh air kinnaibh. 
Do iargain nan Curaidli ,'s iad uil' air r.r f àgail. 
Gradan a' gheamhraidh a lagaich gu tearm finn' 
'Nuair 3 chain finn ar Ceannard, nach robh fhamhla meafg 

Ghaidheal, 
Cofifrnunn na h-aoidhealachd, leomhan na rioghalachd, 
Dòrainn re innfeadh dha 'n linne nach d'thrdnig : 

-^Dòraìnn re innfeadh, an dorainn a chlaoidh finn, 
'ilbaÌKleuiriai- n-jnntin,n clio iofal re 'r sàilean : 

Ar 



( 95 ) 
Ar Ceann-feadnnamorpnreilbumhorurramfanrioghac'K'?. 
Gu'n do bhuin an t-eug dhinn e, ar mi-fhortan laidir • 
Fhir a chunnaic ar cruadal, leig umainn am fuaradh, 
Bi thufa 'nad' bhuachaill air na fhiialr finn 'na aite. 
Cuir dhachaidh Sir Seumas gun aiceid, gun eiflean, 
Gu chuideachda fliein ; mliuire 's eibhinn a tharfaii. 

Chriofda, gleldh dliulnne ar buachaille cliuiteacli, 
Ar n-uachdaran ducha ; tha chùram antrà-s'oirn. 
Allail ar n-Iuran, fmiorail is grunnrai], 
Fearail re dhufgadh nan tiunntadh am manran, 
Ar baranta mùirneach, carraig ar bunntaill, 
Ar n-aon *s ar cairt dhubailt 's an crùn air an talleafh. 
An ramh nach 'eil brlfteach, ar lann ann an trioblaidj 
Ar cannard 's ar mifneach, fear bhrileadh a' bhàire. 

Ann andufgadh n o'n cadal duinn/n iirnuigh no'n athchuing: 
Ar deirce ga nafgadh, cuir dhacbaidh thu sabhailt. 
Muint' ann an cbleachd thu, cliuiteacb re d' chlaiflinn ta-i. 
Muirneach re t'f haicinn air each no air lar thu, 
Ar 'n aithear 's ar folas, ar fion air na bòrdaibh, 
Ar mire 's ar ceol thu, 's ar doigh air ceol-gaire, 
Ar "connfmunna feilidh a dheonaich Mac De dhuinn 
Gii coir chur air fteidhe, 's gu eucoir a fmaladh. 

Gurh-innealt'anconfmunnCeann-cineadliChlòinn-uonrùlI. 
Fear iriofal ftolda gun toir air an ardan : 
Eireachdail, coimhliont', foilleir 'an evDlas, 
Gairear an trogbhail, bochd'an mo lamhni, 
Cùirteir na siobhaltachd, urla na h-aoidhealachJ, 
Tlufail re dileachdain 's cuimhneach air airidh, 
Aigeantach infgineach, beachdail air rjoghahchd, 
Gaifgeach roimh mhilte nan sineauh e 'n gairdean. 

Mo run an sar ghaifgeach, fear og a' chùil clileachdaic: . 
Fear mordharach gaOa, gun ghailc, gun taire ; 
Curaidh nam brataichean guineach re 'm bagaivt i;'.u, 
Chuireadh an t-frad.ng 'na lafair gun HFialadlj,. 



( 96 ) 
A bhuaileadh a' chollaid mu 'n cliluan air an cromadh iad, 
A ghluaifeadh gun fomaltachd au coinneamh nan namhad 
Le Ipainneachaibh loma, le inufgaidibh troma, 
Le lùdar caol meallach 'n^m lc .nii.idh. re laaihach. 

Ge fad a bha 'a aiceid 'na cònihnuid'i fuidh m'afgoil, 
Jograidh mi as i, thlg aiteas 'na aite -, 
Cuindh mi airtneul air fogradli gu chai'-tealaa, 
'Nuair chuireasDia dhachaidh na dh'aiiig mo Ihlainte. 
ISIoladh dha 'n Leigh a dh'fhag fallain mo cnrcuchdan, 
Tharruing mo fpeuraid ni 's treine na b'abhaift ! 
Agliaidh Shir Seumai.;, aghaidh n; i :-ilc, 
Toghadh gach fpcuclair thug an Icirlinii ni b'fhearr dhonih. 

Aghaidh na ftaidealachd, aghaidh na fcairtealachd, 
Aghaidh na maifealachd, tlachd agus aillcachd, 
Agltaidh na fearalachd, aghaidh na iinioralachd, 
Aghaidh is gloine bheir Icalladh 'an igatlian, 
Aghaidh na ftokachd, aghaidh na morcliuis, 
Aghaidh na leomhain, ach toifeachadh cearr air ! 
Buinidh dha 'n oig-fliear bhi currant 'an ccnflfibh, 
'iSgur ioraadhlaochdorn-gheal theid 'iantoir'^achdisaltlleat. 

Cha sugradh re chlaiftinn bhi dufgadh do chaifmeachd, 
Bhi ruigadh do bhratach gu h-aigeantach ftato'l, 
Piob thollach 'ga fpaipadh sior-phronnadh nam bras phcrr, 
Fraoch tomach nam badan re crann daith;' air a charamh, 
Barant do dh'uaiflf'an ag terming mu'ri cuairt di ; 
Gu'm b'f hearail an dulchas dui a bhuantich buaidh larach, 
Ceatha.rne ghraamach, gun athadh rc!inh In idiie, 
l^^l.'fhagadh i>\:i ^luafad cuirp f liuar anns an '.r fhaich. 

Gur iomadh $ar g'l ùfgeach tha urranta fmachdail, 
A thionnadh a, /teach ri.it 'n am aifith no cramhaiiij 
he. 'n rpainneachjibl\ itaiteach cho cruaidb ils an ealtainn, 
*Nambhualadli naticlaigeann gu 'n Tpealtadh iad cnamhan, 
Cfw fivr-arl- i) .-iM-.. v.^ air rr.hir' annsa' chaonaig, 
:":'.■-. .-^ I cTcbrdbh mite'i^raoghar an ardan 



( 97 ) 
Le comunn gun chlaonatlh, gun fomaltachd gairdein, 
'N am lomadh nam faobhar re eudan nan namhad. 

Nam hidic Sir Seuma5 's gu cuireadh e feum air, 
Gur h-iomadh taobh dli'eireadh leat rèiiìaieid làidir 
'An Alb' is 'an Eirinn co deònach le cheile, 
O Chlach nan loung gleufta gu leum e Phort-phadrig : 
Uaiflean Chinn-tire bu dual duit o d' Ihinnfribh, 
Gu rachadh iad sios leat gun di-chuimhn, gun fhailinn, 
Gu biodh iad cho tidheach 's gu deanadh iad mi-fta 
Mar leomhana miannach 's gun bhiadh aig an alach. 

Dh'eireadh na Leòdaich, dh'eireadh 's bu choir dhoibh, 
Dh'eireadh, 's bu deonach tliaobh eàlais is cairdeis -, 
Thigeadh am mor fliluagh briofg ann an ordon*, 
Sgiclta na confmuinn 'an toifcachadh bliair iad, 
Dhearbhadh na fearralachd calma 'n am tarruing iad, 
An calg mar na nathraichean fearann 'ga raiteach, 
Stroiceach le lannaibh iad, dortach air falanan, 
Còcairean ealamh iad air cheannan 's air chnàmhan. 

Dhùifgeadh 'nad charraid fir ur Ghlinne-garadh, 
B'e 'n dearmad gu'n ghoinne siol Ailein a dh'fhagail. 
Daoine cho fearrail, cho faoireach air lannaibh, 
Gu faifte neul fal' orr' gan tarruing zfcabard, 
Inntinneach, togarach, impidh cha 'n obadh iad,' 
Fior chruaidh gun bhogachadh 's obair air larach, 
Calma mar churainean, 's mairg air an cuireadh iad ; 
Chuireadh am buillean gu fulang na Spainnich. 

Dh'eireadh fir Mhuile le eibhe nan cluinneadh iad, 
Dh'eireadh iad uile gu h-urranta laidir ; 
Dualchas a chumadh iad, gualainn re uileann iad, 
Bhuaileadh iad buillean mu 'm fuifing thu tàmailt. 
'8 cràiteach re innfeadh bhi 'g aireamh bhur diobhail, 
Na thuit dh'an dream, rioghail am mi-fhortan Thearìaich 
ladfan co iofal fuidh fhailean nan Guineach, 
Ka cairdean cho dileas '3 a bha inc ris ii''pha*ipelr 

. ' Ordugli. 



( 98 ) 



Do Shir Seumas Mac Dhonaill 'an deidh a 
bhais; leis an Ian Mac Codrum cheudna. 

MOCH 'Ù maduinn 's mi 'g eirigh, 
Cha 'n e 'n codal tha ftreup rium, 
riiuch mo leaba gun feafdar, gun samhchar : 
Fliuch mo leaba, £«rV. 

Cho 'n eil agam da eis fin, 
'N deidh mo thaic-fa 'gam tlireigfinn, 
Ach maille claifteachd is leirfmn is tabhachd, 
Ach maille, ^c. • 

'S trom a' chuing-s' air ar muineal. 
Air ar lionadh le mulad, 
Tha fmn fghh 's cha 'n ann uUamh a ta finn ; 
Tha linn, ^c. 

Sinn re iargain nan curaidh 
Nach robli 'n iafad ach diombuan, 
Gun fhear liath a bhi uil' air an liirach, 
Gun fhear, tffr. 

Daoine morchuifeach meafail, 
Daoine corr ann an iochJ iad, 
Dacine crodha gu brifteadh air namhad, 
Daoine, ifc. 

Ann an Cine da fhichead 
Gur dò-bhail ar brifeadh, 
Gur a diàbailt a nis oirn e Ihthalr. 
Gur a, C5V. 

, Chain fin coigear no feifir 
Ij^.na confmuinn bu treife, 
'T?ach r.obh bep a«n am Breatarn aii aicheadh 

"^àèhrobh; ev. 

Ann 



( 99 ) 

Ann an uaifle 's 'an urram, 
Anns gach deagh bhuaidh bh'air duine j 
Ann an cruadal gu buinig buaidh laracb, 
Ann an, ^c. 

'S bochd an ruaigs' oirn an còmbnuidh, 
Dh'fhàg ar gualainn 'na onar, 
Bhi fguabadh ar n-òigridh gun dall uainn. 
Bhifguabadh, h\'. 

Thainig meadhoil gu bron duinn. 
Thaimg aithear gu dòrainn. 
Chain linn amharc is solas ar fgathain. 
Chain finn, b=c. 

Bas ar n-uachdarain phrifeil, 
Sgeul a's cruaidhe re chluinntinn : 
Fhuair luchd fuath dhuinn is mioruinn an ailleas. 
Fhuair, ^c. 

Gur e 'm fuaradh-s' an uraidh 
Chuir ar gluafad 'an trumad. 
So 'n ruaig tha 'gar n-ion>ain gu anrath ; 
So 'n ruaig, ^c. 

Bhi fiiidh adhar * an fgeoil ud 
Gach aon latha re'r beo-flilaint. 
Air bheag aithir, no solais, no flainte. 
Air bheag, ^c. 

Fhuair finn naimheachd ar leatrom, 
Fhuair finn naimheachd na cieiche. 
Fhuair finn naimheachd thug leagadh dh'ar n-ar 
Fhuair finn, l^c. 

'S trom an galar 's i^s do-Bhail 
Moran uallaich re ghiulan, 
Rinn ar n-anail a mhuchadh 's ar dan j 
Rinn ar, l^c. 

N 2 " Nl 

* Mark. 



( ICO ) 

Nls o 's dileaclidan bochd mi, 
Oighre direach air oifinn, 

Mi re innfeadh cruas m' fhortain do Phadruig ; 
Mi re innfeadh, &c. 

Mi ag innfeadh cruas m'f hortain, 
I*Iar a dh'inntrig e 'n toifeach : 
Cha'n 'eil brigh dhomh, no toirt bhi 'ga aireamh. 
Cha'n 'eil, &c. 

Ach an fgriob thug a' cbreach olrn, 
Dh'fhag a chaoidh' finn 'ga h-acain, 
So i 'n dile chuir brat air na thainig. 
So i 'n dile, &c. 

Dh'fhalbh ar ceannard og maifeach, 
Bha gun agradh, gun ghaifeadh, 
Muir a thainig le grad a thug bhair oirn. 
Muir, &c. 

Chuir ar leaba fan dreaghann, 
'S gun ar cadal air faighinn, 
Ar siiil frafach o'n nainaheachd a thainig. 
Ar suil, &c. 

O nach diail re Sir Seumas, 
'S beag ar run 'an gair eibhinn. 
Bithidh finn tuirfeach 'na dheidh gu la bais deth. 
Bithidh, &c. 

Chain finn duillcach ar gelgs,! 
Grainne muUaich ar deife. 
So an tnrus cliuir eis air ar n-armainn. 
So- an turttsV '&t. 

- udar firij^itli if€ siochaint, 
■— ■-" 'Tr Cribh finn, 

. iviTiriochd finn d'ar nanih^d. 



Ma 



Ma thig foirncart no bagr' oirii, 
Sinn gun doigh air am bacail : 
Tha fmn leointe 'nar pearla 's 'nar cailcachd ; 
Thafinn, ^c. 

0*n la thainig am brifeadh, 
A thug tearnadh 'nar meas duinn, 
Ar Cean-tànach 's ar niifneach 'gar f agail. 
Ar, i^c. 

Dh'fhag e finne bochd tuirfeach 
Ann an ionad ar cùraidh, 
Gun e thilleadh g'a dhuchanna sàbhailt, 
Gun e, U'c. 

Thug e fcriob air ar n-uaiflean. 
Caoidh' cha dirich an tuath e. 
Tha finn mi-gheanach truagh air bheag ftadha. 
Tha finn, isfc. 

Sinn mar chaoraich gun bhuachaill, 
'N deis an t-adhair thoirt uatha. 
Air ar fgaoileadh le ruaig ghille-mhartuinn. 
Air ar, i!fc. 

Ar toil-inntinn 's. ar solas, 
Craobh a dhidiann ar corach, 
Ann an Cathair na Roimh air a chàradh, 
Ann an, iiJc. 



Thu bhi 'n Cathair na Roinihe, 
Goirt re innfeadh na fgeoil fin ! 
Dhe ! cha dirich Clann Donaill ii 
Dhe ! cha, i^c. 



sirde; 



O'n la fgathadh ar n-ogan, 
A' chraobh bu fhlathaile ccmhdach. 
Gun a h-abhall air doigh dhuinn a th-.iUrl 
Gun a, ^c. 



( i02 ) 

Mòr an fgeul fan Roinn-Eorp e, 
Mor a bheud le Rigli Seorfa, 
Mor an eis air do fheorfa gu brath e ' 
Mor an, iS'c. 

Cha do dhuineadh an cota, 
'S cha do ghiùlain na brògan, 
Neach ann cunntadh iad comhliiath do phàirtean 
Neacli ann, i^c. 

Ann an gliocas, 'an eòlas, 
Ann an tuilge 's am morchuis, 
Is na giftinean mor a bha fas riut. 
Is na, is^c. 

Tha finn deurach bochd tùirfeach, 
Gun ghhir aoibhinn, gun duil ris, 
Mar an Fheinn agus Fiunn air am f agail. 
Mar an, Is^c. 

Sinn gun Ofcar, gun Diarmad, 

Gun GhoU ofgarra fialaidh, 

Gach craobh thoilich ag triall uainn gu Pharrais -, 

Gach craobh, ijc. 

Cinn nam biuinean calma' 
Leis an d'ùmhlaicheadh Alba. 
'S iomadh Ughdair thug feanchas mar bha finn. 
'S iomadh, isc, 

'S bochd a chriochnuich ar n-aimfir. 
Mar Mhaol Ciaran gun Fhearchair, 
iSinn re iargain na dh'fhalbh uainn 's nach d'thùinig. 
Sinn, iSc. 

'Se ni 's coftnhuil re dieanchas, 
Lionn finn copan na h-aingeachd 
Aig 'na Mrofnuich finn fcarg an Ti 's airdc. 

Ajj m_, Vt. 

An 



( 103 ) 

An Ti phrìfcil thug uainn e 
Chum na rioghachd is buaine, 
O Chriofda, cum fuas duinn na braithrean. 
-O Chriofda, iSc. 



MoLADH Chloinn Donaill, leis an Ian Mac 
CoDRUM cheudna. 

TOpadh leat, a Dho'ill mhic rhionnlalmh, 
Dhuifg thu mi le p'lirt do d' chomhradh. 
Air bheagan eolais as dùthaich, 
Tha cunntas gur gille coir thu. 
Chuir thu do chomaine romhad, 
'S fheirde do ghnothuch an comhnuidh 
'S cinnteach gur a leat ar baidfe : 
*S leat ar cairdcas 'm fad is beo thu. 

• 
Mhol thu ar daoine 's ar fearann, 
Ar mnaithean baile, 's bu choir dhuit. 
Cha d'rinn thu di-chuimhn no mearachd ; 
Mhol thu gach fean is gach 6g dhiubh. 
Mhol thu 'n uaiflean, mhol thu 'n iflean. 
Dh'fhag thu fliios air an aon doigh iad. 
Na bheil g'an ealainn re chluinntinn, 
Cha chean dichil a dh'fhag fcod orr'. 

Teannadh re moladh ar daoine, 
Cha robh c faoireach air aon doigh : 
'An gleus, 'an gaifge 's 'an teomachd, 
Air aon aobhar thig 'nan codhail 
-Nochdadh an eudan re gradan 
(Cha robh gaifedh anrrs a' phor ud) 
Cliu is pailteas, mais' is tabhachd ; 
Ciod e 'n cas nach faight' air choir iad ? 

Clia 



( ^o4 ) 
Cha bu mhifd' thu mife laimh riut 
'An am a bhi 'g aireamh nan confmunn, 
Gu innfeadh am maife 's an uaille, 
An gaifge 's cruadal 'n am trogbhail*. 
BMad fud na fir a bha fearrail 
Thilleadh an-fcafgair 'an toireachd, 
'S a dh'fhagadh falach an ar-fhaich 
Nam fanadh an namhad re 'n comhrag. 

Ach nam faiceadh tu na fir ud 
Re uchd teine 's iad 'an ordonf, 
Coflas fiadhaich ag dol sios oir', 
Ag falbh gu dian air bheagan fìòldachd ; 
Claidheamh ruifgt 'an laimh gach aon fhir, 
Fearg 'nan eudan 's faobbar gleois orr', 
lad cho nimheil ris an iolair, 
'3 iad cho frloghail ris na leomhain. 

Cha mhor a thionnal nan daoln' ud 
Bha re fhaotainn fan Roinn-Eorpa, 
Bha iad fearrail 'an am caonaig, 
Gu fuileach, faobharrach, ftroiceach. 
Njim faigheadh tu iad 'an gliocas 
Mar bha am mifneach is am morchuis, 
C ait' am feudadh tu aireamh, 
Acn daoine b'f hearr na Clann Donaill. 

Bha iad treubhach, fearail, foinnidh, 
Gu neo lomara mu 'n ftoras. 
Bha jad cunbhalach 'nan gealladh, 
Gun fheall, gun charachd, gun roidean. 
Ge do dh'iarrtadh nuas an finnfridh, 
O mhullach an cinn gu'm brogan, 
'N donas cron a bha re inns' orr', 
Ach an riogh-alactwi m.ar flieorfa. 

Ui^.jr.hol thu ar dabln' uaifle, 

'o h.iai'dh thy Mac-Dhonaill? 



Aon 



Aon Mhac De bhi aÌF 'nà bìiyacliaili' 
G'a ghleidhe buan duinn 'na hhec-fhhinte 1 
O 's curaidh a chcifneas buaidh e, 
Leanas re dhualchas 'an comhnuidh, 
Nach deachaidh neach riamh 'nan tuafaid 
Rinn dad buannachd air an conftribh. 

C'ait an dh'fhag thu Mac Mhlc ailcin 
'Nuair a thionaileadh e mhor Ililuagh, 
Na fir mhora bu mhor alladb, 
Re linn Alaftair 's Mhontros ? 
'S mairg a dhùifgeadh ruin bhur n-aifith 
No thionndadh taobh afcaoin bhur clcoca, 
Ge b'e suil a bhiodh 'gan arriharc 
Cromadh sios gu abhuinn Lochaidh. 

Ach ma chaidh tu 'nan ftaVohaidh, 
C'uim nach do fheanchais thu air choir iadj 
Teaghlach uafal Ghlinne^aradh 
S na h-iurana o ghleannaibh Chnoideart 
'S iomadh curaidh laidir uaibhreach 
Shealadh cruaidh 's a bhuaileadh ftroiceanj 
O cheann Loch-Uthairn nam fuar bheann 
Gu bun na ftuaighe a-Morrair. 

An dh'fhag thu teaghlach na Ceapaich 
('S mor a' chreach nach 'eil iad co'hn) 
Dh'eireadh leinn fuas 'an aiiith 
Le 'm piob 's le 'm brataiche Iroltaidh, 
Mac Ian a Gleanna-comhan, 
Fir chothanta 'u am na conftribhj- 
Daoine foinnidh,. fearail, fearradha 
Rufgadh ai m is fearg re 'n fronaibh ? 

Dh'fhag thu Mac Dhiighail a Ladlièrn 
(Bu mhuirneach gabhail a chò'-lain^ 
Guide re uaiflean ('hinntìre 
O'n Roinn Ilich 's mh:iol na h-OJh.^, 
O 



( io6 ) 
Dh'fhàg tliu larl Antrum a h-Eirinn 
Rinn an t-eucIiJ am blàr na Boine. 
'Nar a dhluthaicheadh iad re cheile, 
Co chunntadb feich air Clann DonaiU ? 

Alba, ge bu mhòr re inns' e, 
Roinn iad i o thuinn gu mointich. 
Fiiuair an coir o làimh Chloinn Donaill. 
Fhuair iad a ris an Ruta, 
'iS ioma urra mhòr bha innte 
Cunntaidh Antrum ge bu mhor i. 
Sgrios iad as an naimhdean uile, 
■'- thuit mac Cuibhilein fan tòireachd. 

Bhuidhin iad baile 's leth Alba ; 
S e 'n claidheamh a fliealbhaich toir dhoibh. 
Bhuidhin iad latha Chath Gaiibheach. 
Rinn iad an arguinaid a chomhdach. 
Air bheagan conaidh gu trioblSd 
Thug iad am brifteadh a moran, 
Mac lU-Ian ann le chuideachd, 
'ti Lachlan cutach mac an Tòiiich. 

Nan d'thigeadh feum air Sir Seumas, 
Gun eireadh iad uile comhluath 
O Roinn Ghallaibh ga Roinn He, 
Gach fear thug a fliinnfridh coir dhoibh. 
Thigeadh Mac coinnich a Bhrathain, 
Mac Aoidh Strath neabhair 's Diuc Gordon, 
Thigeadh BarraiJh, 's thigeadh Banaich, 
Reothaich is Tailich is Rolaich. 

Ar luchd dàimh 's ar cairdean dileas 
Dh'ciridh leinn a fios 'an conftribh. 
Thigeadh Uaifle Chloinne lU-Ian 
Mu'n cuairt cho daingean re 4Vchc)ta. 
Iad faldh ghruaim 'au nalr a' chatha 
Cvaaidh, 'asjn lamhan Igathadh feola. 



Tarrainc 



( lo-j ) 
Tarraing ijpàinneacli laidir ìlobhar 
Sgoilteadh direach cinn gu brogaii. 

Bhuidheann fhuilteach glan nan geur lann, 
Thigeadh Reifimeid nan Leodach, 
Thigeadh Reifimeid nan Niallach 
Le loingeas lionar 's le feòitaibh, 
Foirbifich 's Frifealaich dheireadh, 
'S thigeadh Clann Reubhair 'an ordu. 
'Nar a dhùifgeadh iìr na h-Iuraich, 
Co thigeadh air tùs ach Tonaas ? 

M3 Fraoch. ^^^^'-^^ ' 

THE fcene of the following poem is faid to have been 
on the fouth fliore, and on the Ifland near the 
fouth fide of Loch-Cuaich, or Lochfraochy about two 
miles to the weftward of Amalrie and eleven weft from 
Dunkeld. About a quarter of a mile to the S. E. there 
is, on an eminence, a very ancient ruin, which has pro- 
bably been the feat of Ulay, and nearly the ftation oi 
the Bard too, when he faid, Ann fan Iraidh tha fiar 
fill dheaSf i. e. nigh the lliore to the weft-ward on the 
fouth. May was in love with Fraoch ; but her ^aughtcr 
(who by fome is called Ceami-gealy or White-head,) and 
Fraoch mutually loved each other, and becaufe the mo- 
ther found that he preferred her daughter to herfelf, fhe 
contrived and eiFe£ted his ruin in the manner related in 
the Poem. 

Duan Fraoich. 

OSNA Caraid an cluain Fhraoich. 
Mar ofna Laoich an caifteal Chro i 
An ofna fin o 'n tuirfeach fear : 
'S o'n trom ghulanach ; bean og. • . , 

Sud e fiar an earn am bheil ; J . 

Fraoch Mac Feadhaichj ifti fhuilt-mhaodb^ • •-■ , 



r 



I 



( io8 ) 

'INI fear a rinn buklheachas do Mhai 
'S an air a flilointeadh Carn-Fiaoich. 

Gul nam ban o'n cliruachan tuir ; 
'S cniaidh am fath mu'n guil a bjiean 
'S e dfhag m'ofna gu trom trom 
Fraoch Mac Feadhaich nan colg fean. 

Gur i'n ainnir a ni 'n gul 
Tein ga fhios do chluain Fhraoich 
Donn or-bhuidh an f hiiilt (^chais) aill ; 
A'on ninghin Mai mu 'm biodh na laoich 

Aon ninghin Choruill is greinne folt 
Tiiobh re Taobh a nochd is Fraoch 
Ge 'h iomadh fear a (ghradhaich) i 
Nior ghradhaich i aon f hear ach Fraoch 

Nuair f huair i ■a muigh e 
Cairdcas an Laoich bu ghloinnd gnc 
S e abhar mu'n do rcub i chorp, 
Cliionn gun olc a dheanamh lei ; 

Chuir e i gu Cdth a bhais ; 
{Taobh re mnai 's na dean a lochd) 
\S tuirfeach'; do thuitim le Beift. 
Dh inniin duibh gun cheilg a nos. 

Ca.'r:,n do bhi air Locha Mai ; 
Ann (an traidh tha fiar fa dhcas 
Gach a Raiche 's gach a mios 
Bhi toi-adh abuidh ann la niheas. 

i 

T'Ka buaidh air a mheafa dhcarg 
Eu rnhilfe e na mil bhla 
Gu 'n cuir.adh an cioran is e dearg 
\',.n.', ;-v^-o /-,,>-, ]}A.'>\ car naoi Trathi 



( 109 ) 

.BHadhna do fhaoglial gach fir j 
Dh'innfin duibh anois a dhearbh 
Gu cabhradh c air luchd chneadh, 
Brigh a mheafa is e deafg. 

'N aimcheift mhor a bha na dhiaidh, 
Ge b'e leigh a chabhradh na floigh. 
A bheift nimh a bhi na bhun ; 
Grabadh do dhuine dol d'a bhuain. 

Do bhuail ea-flainte throm throm, 
Air ningliean Odhiiich na'n corn fial, 
Chuireadh le fios air Fraoch 
'S df hiofruich an laoch ciod e a mian ? 

Labhair i nacli biodh i flan 

Mar fagha i Ian a bos maoth 

Do chaorann an lochain fhuair, 

'S gun aon neacli ga bhuain ach Fraoch. 

Cnuafachd riamh ni 'n drinneam fein 
Thuirt Mac Feadhaich nan gruaidh tia ; 
Gar -an drinneam arfa Fraoch 
Theid mi bhuain a chaor'n do Mhai. 

Ghluals Fraoch air cheimnibh aidh, 
'S chuaidh è fhnamh air an Loch j 
Fhuair e bheift na furam fuain ; 
'Sa craos fuas ris an dos. 

Fraoch mac Feadhaich nan arm geur. 
Thanig e o'n bheift gun fhios, 
'S ultach leis d'an chaoran dhearg 
D'an bhall an raibh Mai na tigh. 

Ge maith uile na rinneadh leat j 
Labhair Mai bu chaoine cruth 



( II^ ) 

N'i 'm fodhain leamfa laoich luinn 
Gan an t ilat bhuain as a iJUn. 

Ghluais Fraoch, s nior Laoch tiom 
/cp A flinamh air an linne bhoig. 

Bu deacair, ge bu mhor a radh, 
Teachd o'n bhas an raLbh a chuid ; 



1 



N 



H 



Ghlac' e an caoran air a "bhar, 

'S thaftiing e 'n crann as a fhreamh, 

Toirt a cliofan do air tir ; 

Rug i air, a ris a blieift. 

Rug a bheifr air, air an traigh, 
Ghlac i a lamh ann a craos, 
Ghlac eifin i air dha ghial, 
Oclioin ? gun a fcian aig Fraoch ? 

Liodair a bbeift a chneas ban, 
Liodair i a lamh gu leon, 
Thainig uinghin ur nan geal-glilac 
'S ghrad thug i dha fcian d' an or. 

r;ha ccmhrag fud ach comhrag gearr, 
Bh'jain e an ceann na laimh leis. 
Fraoch Mac Feadhaich is a bheifl:. 
Mo chrcach leir mar thug iad greis ! 

Gu. do thuit iad bonn re bonn, 
Air traidh nan clocha donn fa 'n iar. 
Nuair chunairc an t faor ninghin aidh, 
Tl\uit i^ir an traidh na-nlal, 

Kuair a maofgali i as a prarah, 
Ghlac i a lamh na lairah-bhoig, 
-Ge d' tha thu nochd na d' chodaibh eun, 

'^"iiio'r èH t-e'lchu a rinu thu bhos. 



( >■> ) 

-uadh nach an comhrag laoch, 
thuit Fraoch le 'm pronntadh or, 
turfach do thuitim le beift, 

on mhic de ! nach mairtheann tbu beo. 



^^<j 



nmhuinn Tighearn ionmhuinn Tuath, 
nmhuinn gruaidh a's deirge ros, 
nmhuinn beul leis an dioltath dan, 
ir am biodh na mnai ag toirbheart phog. 

a duibhe na 'ra f lach a ghruag, 
a deirge a ghruiaidh na fuil-Iaogh j 
J mhine na cobhair an t fruth, 
i ghile na'n fneachd corp Fhraoich- 

a mhaife na 'n caifein fholt, 
n ghuirme a rofg na eir-kac 
J deirge na cruban a bheul 
bu ghiie a dheud na chailc. 

\ treife na Comhla a fciath 
toralidt'Triath a bhiodh r'a chul, 
a chomh-fhad a lamh 's a lann, 
a leine a chalb na clar luing -■, 

' airde fhleagh na crann feoil 
1 bhinne na teud cheol a ghuth 
iamhuiche a b'fhear na Fraoch, 
tia do leig hamh a thaobh re Iruth. 

■ I 
1 mhaith fpio^'nadh a dha himh, 
bu mhaifi'i'cail a dha chois; 
huaidh./^i' aigne thair gach RigU 
"jjph^.j^uraidh riamh cha diar fcls ! 

e fud an t uabhar mna 

U ^Uiin/-oc siir m' dha rofp. 




( 112 } 
Fraocb a chuir a bhuain a chrainn 
^nn deis a 'n Caoran a bhi bhos. 

Togamid anois an Cluain-FIiraoich. ^ 

Carii an Laoicb an Caifteal-Chro ; À -^^^ 

O'n bhas ud a fhuair am fear ' .r'\ 
'S mairg as mairtheann na dhiaidh beo r 

Air a chluain thugtadh 'n t ainm ? 
Loch Mai a.raiteadh ris an Loch : 
Am biodh a bheift anns gach uair ; 
'S a craos fuas ris an dos. 

Of/ia caraicl an Clua'in Fraoich, &c. 



Rainn a rlniadh air Oiche Baiiife. 

BRAVE lads be merry le feteran's le gradh, 
Moft willing'attaim le mireadh gu leor 
_ As I am a finner I cannot bhith 'm thamh, 
|i "While tha 'n cupan am laimh cuir tuille fan flop, 
%.. . Come call the lafs, fill the glafs, 

Cuir mu'n feach tùmant e. 
Here's a health do gach neach 
Gad bhiodh feachd urad ann^^ 
To the new couple that's bpckl'd an trafa,, 
Bragad air bhragad re furan na'm pog> . 

The \ 'heel of Fortune, goes often m'tìn cuuirt, 
Gha'n oil leam fan uair a mhuiair^c a th'^^in, 
I like it, ;1 take it I aicUe i| a lliaip. "^ 
t^ach mu'M> gach gruaim a tbachair reum aiJ"' 
I am glad- drt my bed, fhuairmi ccad i'caàX 
\^ Leas.1 h;ih rati'a, I proteft, ge'd raihh treis 



ann. 



dfidii Ml.-,;c ay-:i|D.ine, % ^ chailir gun 

•- 'J -'•;''-' 'rincadh bbur cla 



( ys ) 

X he boy cali'd cupid le bhogha 's le cliuibhir ; 

Tha mi Ian dui! nach raibh fliuilin fin dall. 

He charged ib britky and aimed fo quickly, 

Gun chuir e le cliiee gu itibh an crann. 

Such an art had the dart, cha d'rinn neart cumail ris 

Urchair cheart, he did cair, fticked faft dh'fhuirich i 

Ma dli'fhuiling an duine gun d!fhuiling i fein, 

'S <Tur barail kam fein nach ea-coir a bh'ann. 



Oran a rinneadh d'an chath-bhuldhinn Ptioghail 
Ghapidheallach nuair bha iad dc' d* America 
SanliiikdhRa 1 756. ! ; ' ^v 

BEIR forfuidh uam le deagli-ràfi haiàltlh, ■ 
Dh'fhios ghailgeach, iruamach ^^arbh-ciirioch , 
Ogain uafla bhreacan uaine, '.' : 

Eibhle fguabaidh's ghear-chot ; 

Lann dubh-ghorm chruaidh air Airm chjpios ualach, 
'3 deii|knan guailibh cear aca; 
Ur laoich chruadalach thug buaidh, 
Ann laimhfeach luath lann's thai-gaid. 

Buidheann chriodheil Mhoir-fheir Ian, 
Flaidh dan Fhineadh iamh-thrèun ; 
Ni naimhde dubhach's cairde fughach, 
Deagh fhuil Mhuireach's ceannart ; 
'S ge he Loudon theid air lear libh, 
Tha e fearail fuinfair ; 
Glic gun'*nÌLliaile, trèun S^ax\ tarrulng, 
Bheir iibh caithream Nail libh. 

Leomh' naidh gharg j a fhuil Albnaclij 

Lean re'r 'n airm 's re'r 'n eididh ; 

Faghaibh taragaid eatrom bhall-bhuidh, ^, 

Ghabhas dearg-thuadh Chaoilt-Mhnch ; 

'S cuilbh'ir earr-bhuidh 'n laimh gach iealgc.- 

Seott air inarbhadh chaoil-dalmh ; 

' P - 




( "4 ) 

O's mighich d' Albanich clol a fliealg, 
Air Francaich chealgach's Choilt mhich.. 

Togaibh baideil ard re h aigein, 

Stiuribh grad trèun Chabhlach ; 

Air Cuan cas thonn, ftuadhach, bras, ard, 

Uaibhreach, glacach, beantach ; 

Bèucach, tartrach, gaileach lafradh, 

Bhuaileas Craig le tairn-thoirm j 

Ach fhleachdas grad do'r fuaith eantas; 

'S don Phiob toirt cais meachd falbh dhuibh. 

Ta'n cuan gu min ag tairgfe fith dhuibh, 
Choifg e ftribh throm fhiubhlach ; 
Ta thonna mion re plubraich bhinn, 
Seinn iurram dhuibh is thug air ; 
Ta dearfa grinn na grèine libh, 
San fpèur gach rinn air luafadh ; 
A fheoladh dhuibh bhar fligh thairtaibh, 
D' an chala aidh is iunfadh. 

Air Molr-thir chl fibh oighe rimheach, 

Teachd le mile failte •, 

'S braon 's gach min fiiuil, mhaodh air fliir-chrith, 

Nan gnuis bhian-gheal ailidh ; 

Ag guidh' an di dion o'n luchd mio-ruin, 

Eignich milkidh 's chraidhidh ; 

A chreach an tir, a mharbh an diUe, 

'N gradh, am feir 's am braithre. 

Mas oglaoich fibh a thug gaol, 
Ars oighe nan cadan ghradha^h ; 
Bithibh treabhach 's buidhnidh laors, 
Do Mhnaibh's Chlainn bhar Cairdean ; 
Bheir buaidh air Coilt-mhich's Frainc na fail- 
Do rimhinn mhaodh na 'm ban bhas ; 
Mas fio5 do mhaldnibh run maidin, 
Libh gu'n aom gun ain-deoin. 

Mas 



. ( i'5 ) 
Mas ail libh cliuth dhuibh fèin *s do'r duthaich, 
'S gloir mar chumh'neamh-bhas mhor j 
Ruagaibh's fgiuriibh null gach mull, 
Leim thair fruth Naomli Laurainn ; 
Gu deas O bhruaich na fagaibli cluain, 
O cheann gu Cuan ag Francach. 
No near O Mhififipi na cuairt, 
Gu muir an luailteach Cabhalach. 

'S tearuir.t dochas chuir Tna leomh'naibh, 
Chleachd o'n oige 'n cruadal -, 
Bhitli meafradh crodha, air bheg loin, 
Ag fiubhal mointich's fh'uar-bheann ; 
Bhith luthmhor feolt air marbhadh coin. 
Air feachd, air thoir, s an tuafaid ; 
Air claigne ftroiceadh 'n cuis na corach, 
'S faltr air mor cliuis uaibhreach. 

'S Cuimfeach fealgaire nan Garbh-cbrioch, 
'N am an dararich thcintich ; 
Ni aid call le 'm peiler tairnich, 
Ge be ball re 'n caog ia4 ; 
Re rufg an lann's ard fcreatraich chnamh, 
Bithidh ar na laimh dheis 's maidhm romp j 
Bithidh fgrios do (hafach le Tguaib lair, 
A chaoidh 'm bun fail bhar Naimhde. 

Re leanail ruaig mar gbaoidh O thuath. 
No feabhag luas nan eibhl-fhear j 
Nach leag as uadha Francaich luaineach 
No cos luath nan coilt-mheach ; 
A dh' fhogras ruadh-mhad, Frainc gu tuath, 
Bheir fioth-fliaimli (huas a bheinn dhoibh ; 
'S le giulan fuairc a bheir or buaidh, 
A chaombnas luaidh a chaoidh dhuinn. 

'N fin gabhaidh craobh na fith le freamh, 
Teann gbream do 'n doimhne thalmhainn :. 
N 2 



( 1^6 ) 
Is finfidh geuga gu rig neamh, • 
Gach aird le feamh-mheas 's geal-bharh ; 
Bithidh ceiler ebhinn eun na meaghlan, 
'S daoine le'n clainn ag fealbhachadh ; 
Toradh is faoth'r an lamh gun mhaom, 
Faoi dhubhar caomh a fgailll jgailfin. 

Gach gleann ni ebhnis's maoth-bhlath eirigh^ 

Air gach beinn bha faf-mhail ; 

Bithidh daoin is fpreldh 's tuath iteaeh fpèur, 

Re mireig 's feirm luadh ghairich ; 

Thig paihes, faorfa, gradh is aoidheachd, 

A meafg dhabine, dh'aiteach ; 

Bheir fith dan ghrein teas s lonrachd's glèus, 

Do cholmh-fheirm neamh luaidh's natuir. 

Air fagail fith's gach maith thig dhi, 
Is ceannacht 's tir mar b'abhaift ; 
Miin Ohio rimhich nan lub honmhor, 
Thig fibh ris gur n' aros ; 
Thair cuan le piob-cheol fughach grinn ; 
'S Is Caithreira binn na'r Cabhlach 
Bithidh mai'dne rimheach mar na niihibh, 
-'S eifg mur piob ag damhfadh. 

Bithidh cumh o'n Righ is buigh'chas tire, 

'S cUuth gach hnn gu brath dhuibh ; 

Dhion coir bhar tire o Ihant a mhiheir, 

'S a dhearbh mor-bhrigh na'n Gàoidheal ; 

'S nar thig libh ris bithidh cairde min, 

Is baird bheul-bhinn' da'r failteach ; 

'S cho diult an rimhinn lamh do -n fhior-Iaochj 

Thug 's gach ftribh buaidh-laraich. 

Ni 'r deagh ghiulan Deors a lubadh, 
'S bheir c dhu.inn ar 'nJEididh ; 

■■■^,s\\ bha o thus ann, 

's Ebha ; 

n tray chuinn mar a babhift 



Ar 



( i'7 ) 



idh 



Air ninbh, ar 'n airm 's ar Eid 

'S inn faighde 's fearr a bhios na bholg, 

'S e 'n tiochd ni Alb dho fein d' inn. 

Bithidh Breatulnn 's Erinn's Eorp gu leir 

Geur amhrac Ghaoidhl Albnach ; 

Bhar tir 's mi fein mar mhathair, chaomh 

Ag guidh Neamh libh foirbheach ; 

Re ceol na caoidh, rèir mar thig dhuibh, 

Chaoidh cunnbhaidh 'n cuimhn bhar 'n Aithreachd. 

Nios beannachd luibh, ian flionas's buaidh 

Gu 'r Cluithfa luadh-ghair, chairdean. 



An t Eoin Gafta. 

McDonald's Highland AirSy N'* 98, 

GE do theid mi do m' leaba 
'S beag mo fliunt ris a chadal, 
'S mi caoidh' an Eoin ghafla fo dh'eug. 

Gur e b' aighir do m' fhuilin 
A bhi 'g amharc air t urluinn ; 
'S-tu m' ailegan ùr air gach feill. 

'S tu m' altrachan guaillneach, 
Rinn mi altrum fa chuallach ; 
Tha mi 'n diu gun do luach agam fbein. 

'S ann am chichibh bha 'm bainn' 

A chaidh iion^ichadh t fhala 

Riut a dhcanainn mo ghearan am fhein;i. 

Dh'fhalbh do bhrath'rin is t athaii- 

Leat gu Crofg mhic Ghill-Iain j 

Dh' fhag fud finne gun aighir 'nar diaidh. 



Th:^ 



( ^ià ) 

"Xhz do pheathraicbin thall ud, 

'S beag an lua'gh air tigh'n thairls, 

O na dh' fhuaigh iad an t anart ma d' bhcul. 

'S iomad bain-tighearn' òg uafal 

A bha reubadh a cuailein, 

Agus rafg air an d' fhuafcaii thu deur. 

Their gach Tea ga 'm bheil ^liocas 

'S nach d' fhuair aobhar mo chlifcidh, 

iphean mo gliaoil deanfa meifneach na dhiaidh. 

Cha d' fhuair mi d'ar giftin 

Ach ceadbhi 'g amharc do lice, 

Eha mi aic na bu trie' na b' e m' fheim. 

O's mi th' air mo chlifcefdh 
Mn 'n fhear a leaghadh mo litir ; 
Thl do Leabhraiche 'n cilte gun fheim. 

Tha do Leabhraichin duinte 
Ann an cifte gun dufgadh ; • 
Chuir fud mulad 's gun dhruith e orm fhein. 

Ge b' e chitheadh air faich thu, 

*S a ghabliadh far bheachd crt, 

Gu 'm bu cheannard ma dholt-s' air chui? ccud. 



Xcrtl^ Highland Airs, N« 40. 

LA T'KA d'namhfa fiubhal bheann, 
Falbh gu teann eadar chragaidh, 
Thachair orm a chruinneog dhonn 
'M bun nan tomi buain nan dearcog. 
Thsgaitm fùtin gun bhi trom 
Air nì^h'n duinn a bha '« Cat-thamh 
Nighemi Qg a chuil chrn'fhn 
Dh' eireaàh fiinnt orm rffl fhaicinn. 



'Nuaii- 



( 119 ) 
'Nuair theid mife chun na feill' 
'S e do bhreid gu 'n tig dhathigh, 
Ribeir. ùr air a chul 
Bu lijr fùl a bhith 'g fhaicinn. 
Thogaifinfonn, Sec. 

Theid mi fios, theid mi fuas 
Bheir mi ruaig do Lochabar, 
'S ge d' robh Rodhaich air a chài 
Bheir iinn pairt d'an chrodh bhreac uadh,» 
Thogainn fonn, &c. 

B' fhearr Icom fhein na mile bo 
'S iia tha dh' or aig Righ Sagionn 
Gu 'm bithinn fhein 's a chruinneog dhonn 
'M bun nan torn buain nan dearcog. 
Thogainn fonn, &c. 

'S tu mac-famhail na geii-ghreia 
Moch aig eiridh fa mhaduinn! 
Na 'm biodh tu edir mo 'dha laimh. 
Luidhinn teann ort fan leaba. 
Thogainn fotm^ &c. 



Tha Duthrachd mo chridhe dhuir. 



THEID mi dh' Inbhir-neis o 
Seachduin o' m maireach, 
Theid mi gun amharus 
Gu faidhir na Feill-Aindreas, 
Biaidh leann air na tulaichia 
Is tunnachan gle Ian d'e, 
'S gu dearbh ge d' choft e 'n t or dh^: 
Gu'n ol mi do dheoch-flainte. 

Tha duthrachd mo chridhe 
Seech nighin tha foi \n Gh 
Cicd e 'm ball am bithscdh 
JSach bithinn ort en deidh 



dhuit 
-siv-; . 



( I20 } 

Gur b'lnne ham do ckomb-radh 
Nan fineorach air gheigy 
Gu '?« fake learn bh'ith d' phogcid:. 
Anfeomar leinn fein. 

Cha teiJ mi d' an tigh oft* 
Far an olar na cruintin. 
Gun an nighean or-bhuidh. 
Air bord cuide rium ; 
Dhamhfadh i re fidhleir 
Is fcriobhadh i le peann, 
Cha 'n iarrainn leat mar froras 
Ach pogan is leann. 

Iha diithrachd moy S<c. 

Chunnaic mi Dia-domhnuich 
An rimhinn og a's t fearmoin, 
Ga 'm malth ga 'n tig na brogan 
Le'm feoirneinibh airgid ; 
'S ioma fieafgach boidheach 
Is ogan deas mninmneach, 
Tha 'n Ian doigh re d' phofadh 
"S nach gabhadh or an geall ort, 
T/m duthrachd «27, £cc. 

'5 mcch a ghabh mi eolus 
Air ainnir oig na feile, 
Ann fna baikibh mora 
■■'3. i foghlam na beurla, 
Mu'n d'fhead mi bhi ian eokch 
Air boicHid a h eadain, 
Gun leir i mo chridh' nam - 
'S a ris cha 'n fhaigh iin fhein e. 
Tha duthrachd 'in":, .&c, 

Xha corp is gil' nan eala ort . 
^g:_fnamh air bhnrraibh thcnn, 
■^.cuinhrakiii' leam bias t anr.bch 
%aftrcanol is e donn'j ■. ■...'.■ -, • 



( 121 ) 

A ghaoil na bith 'g am mhealladh 
O tha m'anam ort an geall ; 
Gu 'm b' ionnfa pog do d' liopaibh 
Na Inbhir-neis an geall. 

- Tha duthrachd mo^ &c. 

Cha 'n 'eil mo chrodh * air ailein, 
'S cha 'n 'eil mo lair am preas ; 
Cha 'n 'eil m' fheur am faiach 
'S Cha 'n 'eil mo chal an lios -, 
Cha 'd f head mi a bhith 'n caoirich, 
A ghaoil gabh mo lei-fceul •, 
An cron a bhios fan eadain 
Cha 'n fheadar a cheiltin. 

Tha duthrachd moy &c. 

Chunnai'c mi Dia'rdaoin i, 
'S i rimhinn nam ban griryi, 
, Chunnai'c mi Di-h-aoin i 
'S i cireadh a cinn ; 
Leis na ghabh mi ghaol 
Air a caoil mhala ghrinn, 
Gle mhoch an la air mhaireach 
Gu 'n d' fhas mi gu tinn. 

Tha duthrachd mo^ &c. 

Dh'eirich mi maidineach 
Gle mhoch-thrath Di-domhnuich, 
Bha mi tamull roimhe fin 
Am luidh' am meadhon feoajair, 
Chunnai'c mi a ghruagach 
'S a cuailein mar an t or uirr', 
'S dh'fhas mo chridh cho ebhinn 
'S gu 'n leiminn mar an fheorog. 
Tha duthrachd moy &c. 

Is ann am Baile-chaolais 

A tha mo eh sols' a chomhnuidb, 



( 1-' . 

innis d' i nath I'haod mi 
Bhi d'aonan am onar ; 
Le mhead 's a thug mi 'm ghaol dui: 
'S nach d' fhead mi do phofadh, 
Mur furtaich thu le d' ghaol orm 
'S e 'n t aog m' aite comhnuidh. 
Tha duthrachd inoy &c. 



Oran Gaoil. 

GUR muladach ata mi 
'S mi fcith 's mi fiubhal fafaich 
'S mo ghunna ga charamh foi fhion. " 

An cuimhne leat a mhaltog 

An oi'che luidh mi laimh riut, 

'S mo lamh foi d' chul faineach gun fcios. 

Do fhullin mar na dearcan, 

No mar dhruchd ^r maduinn dhealt-mhoir 

Le feill chaidh do ghlacadh fan lion. 

Deud fhnoighte thanadh dhluth gheal 
Do phogan mar an fiucar , 

Do chomhradh 's e lub mi o fhion *. 

Tha d* anailfe cho chumhradh 

Re aile bhlath nan ubhlan 

'S e fin a chuir mi 'n tus air do thi. 

Air leora fhein gur gorach 

An feol a th' aig mo fheorfa, 

An gaol a bhi cho eg air an claoidh. 

'S i •Gcfnihairlc jia corach 
A d:s a -thug Hio^lliron orm, 

^^0 d}?';ov.rv;uiCc. i «ìiomh-f2 bhi crionn, • 



( 123 ) 

Fanaidh mi mar tha mi 

'S cba 'n iarr mi bean an trafa, 

Gus am bi mi faibhir an ni. 

An fin cha dean i tair ornij^ 
Ach glacaidh i air laimh m* 
Nuair bhias agam aite do mhnaoi'. 
Gur niuladachf Sec. 



Tigh-tarladh nan Uailfin. 

BEIR foruidh no dha 
Gu Tigh-tarladh nan uailfin. 
Far am bheil an aon nighean 
Tha tri fir an luaidh ri. 
O hug eile 
O hi fi ri ri 
hi ri a hii 

O hug eile^ r.a hoa ho ro. 
Far am hheil^ &c. 

Calum donn an fhuilt channaich 
Caol mhala gun ghruaman. 
hug eik, &c. 

Is Alaftair eile 

Cuim an ceileam mo luaidh or^ ■! 
O hug eiUy &c. 

Is Donacha do charaid, 
O Bhaile nam fuaran. 

Mo chomhairle fhein duit 
'S mur fhiach i fag uait \; 

Leig dhiot a Ki ghreannach 
'S glac bean a chuil-dualaich : 

Q_2 



.( 124 ) 

'S i chumadh do ieine 

'S bu cheatuich a dh* fhuaidheadh ; 

A dh'eireadh 'fa mhaduinn 
'S a ghlacadh a bhuarach j 

'S nuair thig an crodh dhathigh 
Reachadh fafant' d'an bbuaile : 

Dheanadh mulchog is miofcan, 
'S biaidh meas aig Daoin irajls' uirr- 
Dheanadh còta is cofag 
Breacan daite re h uail dult. 



Perth/hire Airs, N° ^i. 

'3 fhad tha mi *ni onaran. 

•) O Ml air airldh a ghleinne 
v3 'G eifteachd binneas nan fmeoraicliin ; 
'S fhad tha mi 'm onaran 
'S fhad tha mi 's ml leo© fhein 
'S clan o thir m' eoluls-mi 
'S fhad tha ml 'm onaran. 

Ann am birthan beag barraldi 
Cha tig caraid ga m' fheoruich ann. 
'iS J'/:'ad tha fui ';« onaran, &ci, 

Mi gun fhldheall gun chlairfeach 
'G eifteachd galrich nam bòthanan. 

Beir mo fhoruldh thair linne 
Gu tigh gleinne ara b' eolach mi ; 

Gu> 'm kom bhlth dluth dhuibh 

^'•Cqin <' . ._ feomralchibh. 

Blilodh 



^i^H 






( '^M 



^c 



( '7> 



Oolt^ 



Cr(A\, ht^ 



cLuL 



(llir) 






Cmi/u. 



^«. 



c^n 



v> 



VlHj 



(iHr 



^Cl^ ' 



[hA 



I'*? 



^ 



(;^CL> 



(^foAvJU, S/ccodaL ytUny, 



s 



/e^c/k^ 



( 133 ) 

Gleidh mo chridh' a Righ is Athaix, 

O fhant maoine nach buin damb j \ 

O ghoid fheadail * ann do lathair, \ 

M' anam gleidh agus mo lamh. 

Oran air Sealgair am monadh Adhoili. 

OGur mor mo chuid mulaid j 
Gar am fuillng fibh luaidh ; 
Dol a dh' iarruidh nan caochan, 
Do na daoinibh dh'fhalbh uainn. 
Dol a dFiarruibhf &c. 

Is e Donull is Iain a 
Dh'f hag fnigh air mo ghruaidh : 
Is e Donully &c. 

D'ar comunn cha fcith mi 
Gus an fintir mi 'n uaigh i 
D^ar comuntif Sec. 

Ach gu'n cuirear mi 'n leabuidh. 
Far nach acain mi 'm fuachd : 

Gus an cuirear mi 'n cifte. 
As nach tig gu la f luain. 

'S ann a tha mo chion faluich 

Air fear a bhaile fo fhuas : . 

Gur mor mo chion fein air 
Lamh threun nan arm cruaidh. 

'S trie a thug do lamh teine 
Mu loch-oireachd fo fhuas ; 

Tjcis a ghunna nach diultadii 
Is leis an fhudar chaol chruaidh. 

* Eadail. 



( 134 ) 

Bu tu marbhaich a Choilich 

Is moich * a ghoirreadh. fa bhruaich j 

Agus marbhaich an f hir-eoin, 
'S eoin chrin nan fgiath ruadh : 

Mar fud 's an roln mheillich 
A thig o fceiribh a chuain : 

'S na circeige duine 

A bheireadh gur as a bhruaich. 

'S trie a fhuibh'l thu mon' Adhoill 
Re la ceathaich fliuch fuar : 

Ort cha chuireadh an laithe. 
Cur no cathadh ; fion cruaidh I 

'S trie a thug mi ort comhairr. 
Nan gabhadh tu uam ; « 

Gun bhi 'n gaol air no mnaibh 
Jdu'n kiidh ort leann-ruadh. 



Oran do dhuin uafal a chaidh bhathadli. 

N" 90 McDonald's Perth-Jhire^Airs. 

THA loingeas foi breidibh 
Dol a dh' eiridh an ceart-uair ; ^ 

Dh' fheuch'n am faigh iad beachd fceula, 

Ciod a dii'eirich d'an ghaifgeach. 
U oirir.n i ri y'iu^ 
^^ U cirinn ro ho io u oirinn 0. 

WBB dh fhcucF n am fais^h, .&z<i. 



( »35 ; 

Aon mhac fin Sir Iain 

Ga 'n robh 'n cridhe neo-afcaoin ; 

U oirinn o i ri r'iu. 

U oirinn o ro ho to u oirinn o, 
Aon mhacfmy 8cc, 

Sar cheannuich' an fhion' thu 
Ga fcaoileach fial farfuuig. 

U oirinn o i ri r'iu 

U oirinn o ro ho io u oirinn o. 
Sar cheannuic'h, &c. 

Bu mhath fan tigh mhoid thu 
'Nam na còrach a fhealamh. 

U oirinn o i ri r'iu 

U oirinn o ro ho 'to u oirinn o' 
Bu mhaithy &c. 

Tha thu fein 's do chuid gillin 
Ann an linne gun fhai^inn. 

Tha do ghartana floda 

Nan fiornain mu d' chafamh. 

Tha do bunaid ghorm alllidh, 
Snamh ard air chuan farfumg. 

Tha do leine chaol Ho'laind 
Aig na rònaibh gailacadh. 

Tha do chean aig an fhaoilinn, 
Tha do thaobh aig an eafcuinn.. 

Righ gur muladach tha mi 
'S mi air airidh Ian airt-ncil ; 

»C, *^"- fh'ic mi e tighin 

'N t Iain ^ jjjj^g T^/f^c Lachluini. 



( 13^') 
Tha nighean lain dig an 
Agus leois air a bafaibh, 

'Nighean bhuighe na gruaige 
Leom is truadh bhi ga d' fhaicinn, 

'G amharc caigeal a bhata 

Far 'n do bhathadh na gaifgich. 

Oran le fear Chrannard an Gleann-ilea do thigh 
Piteaghabhann, do mhnaoi do mhuintir Mharr 
a thug fe am fuadach oi'ch* a cluiche. 



'S 



Mor mo mhulad 's cha ludh' m' eis-lein 
Ge b' e dh' eifteadh rium ; 



'S trie mi 'g amharc thair a bhealach 
Is m' air' air dol a nunn. 

'S trie mi 'g amharc J &c. 

'S iom' oi'ch' anmoch a mhol mo mheanma 
Dhamh dol d' an ghleann ud thall ; 
'5 torn' oi'ch' y Sec. 

Far am biodh a ghruagach fhul-ghorm 
Is i gu cul~bhuidhe cruinn. 

Shiubhlainn Giufach re oiche dhu'-dhoirch 
Ge do bhiodh an druchda trom : 

SI namhuinn thairis gun raimh gun darach, 
Na'm. biodh mo leannan thall j 

l?ruth d'a chaifid cha chunn air m' als mi, 
Ge do bhiodh mo leac foi thuinn. 

Bheirin's d' i-fin a phaltog rimheach 
Is iiod air bun a duirn, 



( ^37 ) 
'S bheireadh ife dhamhs' an criofan difteach 
Air 'm bu lion-mhoire buill. 

Gaol na ribhinn a rlnn mo lionadh, 
'S i bean nam min-rofg mall. 

Ge d' rach mi 'm leaba cha 'n f huigh mi cadal, 
O cha 'n 'eil m' aignidh leam. 

'S trie mi t fhaicfin ann am bruadar, 
A bhean a chuailein duinn. 

Do fhlios mar f haoilinn, do ghruaidh raar cliaoran 
Do mhala chaol foi thuinn. 

Do bheul lùrach ag cuir orm furain, 
A ghaoil cha duilich leam. 

Anna bhoidheach is geanaile cheol-mhoir/ 
O ! 's truadh nach poift' thu rium. 

Is mis' tha bronach 's thu dol a pliofadh. 
Is mi bhi choir nam bean * j 

Gun bhearn am dheudaich, gun chais' am eadain, 
Tha uchd mo chleibh gun frann. 

Cha b' e lughad m' eadail thug ort mo threigeadh, 
Ach comunn geur nan Gall. 

Gar am bheil mis' eolach mo chuf an eorna, 
Gu 'n glcidhinn duit feoil nam mang ; - 

Fia-lh a fireach, is. breac a linne, 
'8 boc biorach donn nan cam j 

An lach -h, geagh glas nan lar-inns' 

Is eal " ''namh ; 

S tm\ 



( »33 ) 

Eun ruadh nan ciar-mlion', mac criofgheal Uath-cliirc 
Is csbaire riabhach coill. 

Ge bn leom-fa gu Locb-abar 
Is ni b' f haide thall -, 

Ailginn Muireadh, 's Dun-eidean mar ris, 
'S na bheil do dh' fhearann ann j 

Chuirinn fuarach na rinn mi luaidh riut, 
Mu'n tugainn uam an gcall. 



Aorre. 

THOIR Fios gu breabadoir na beirte 
A thuirt i-ium gu 'n bhris mi aitreabh, 
Gu 'm fuigh e paidhe air an fhaiche 
Le tri chairt do mhaide feachduidh *. 
O co-thorm laidir d' an chiith 
Thug a bhairlin ud ditimi^ 
Slid am paidhe 's niaith Hum 
Thu bhijiig^ail na duth\h. 

Tha'r f leom fhein gur mor am beud {wà^ 
Do dhuine gun bhraid gun bhreuguibh, 
Dol ghabhail comhdach na beifte, 
Gu 'n deachuidh e le dhalt a dh' Eiriiu). 
Gur h e 'w buabajiair blur 
Bkeireadh ruaig air an /pal 
Fhir bu chruadaluicV lamh ,\ 
Timchioll builg am biodh fnath, 

Nuair thogadh tu ri a h eadach, 
\S a lionadh tu bolg na gaoithe, 
Cha bhiodh cranh gun ropa caol ris 
loirt ablifadh o thaobh gu taobh db" 



( 139 > 

iomoi^ aJji-uatdh air a dcic, 
Stubhal chuMsh agus leac ; 
Fhir a V fhuafiiiche fce'tth 
Bh'iodh gach cuth riut ogjirea^-.^ 

Cha do chuimhnkh ml do bhoineid 
Air 'n do chairich thu 'm breid foileir. 
Air a chul a dh'f has neo loinneil 
Dh'fhag na gadmuinn gartach * greannach 
O hrogan ard air mo ghcwly 
Da chois Jlahhaich 's iad caoly 
B* e fad meir leach nam faoh 
Ceann nan aiambh a dh'f has faoh:. 

Clia 'n iarradh tu folus gu d' fliiiipeii-, 
Ach fithe chrom mar a mhuc ann, 
Bu leathann do lorg arms a bhutar 
Bhiodh fore nan coig miar ga phutadh. 
Ofhir nach iarradh an fcian 
Gu dolftohhalt air imy 
Gif 'w F i ';/ ordog do mhian 
Chuir greim geociiich gu d' bhiaL 

An fbiafog a b' fhaide gun ghlanadb; 
Cha 'n f hagadh an fiabunn geal j, 
Cha daoine beo air an talamh 
A dh'fheadadh f^afamh re t anail, 

yiig a cheo bha d'an bheijly 

Full 'is feoil agus creis ; 

Fhir bu cha'illt'iche fpreidh 

Tu'it'im diuth fl'*- a chle'ith. 



Comhjradh edir luchd gaoiL 

Ife. ^~^0 theld far rium d' an tigh fhaire 
V^ No ni fugradh ris a ghealuich ? 
S 2 . 

* Gortach- 



{ 140 ) 

Fhir a chuil duinn * *s a bhrolluich fholui?, 
Ghlac thu mi fa choille dharuich. 

Fail I ill agus o ro u eile 

Faill ill agus o ro u eile 

Faill ill agus o ro u eile 

Ich irinn o 's tu in' anatn is rn! fheadail. 

13' fhear leom fhein na bonn is peghinn 
'S l;m mo chroige d'an or bhuidhe, 
Gu 'm biodhainn fhein is gradh mo chridhe 
'N leaba chaoil re taobh an t fuidhe. 

Faill ill Oy &c. jkV- 

%x 

Eife. B'fhearr leom fhein na bo laoigh is gamhnach, L 

'S na bheil do chnodhan an diaidh na famhnadh, 
Gu 'm biodhainn fheii«»'s mo chaileog ghreann'or 
Am badan beag coile gu'n duine gar leanmhuinn. 
Faill illo, &c. 

lie. Dh'fhofcuil mi 'n dorus is leig mi 's teach thu, 
Leig mi fuas air bruaich mo leap* thu, 
Ghabh mi leiTceul gu 'm b' e 'u cat thu, 
y'S mur b' e fm b' e my'fwcethcart thu. ' 
Faill illo, &c. . . 

Eife. Chaidh mi fuas air bruaich do leapa 

'S fhuair mi min f thu ann mo ghlacaibh ! 
Gabhuibh Aibain, Eirinn 's Sagfon, 
'S leigibh leom-fa na bheil agam. 
Fail I ill Oy Sec. 

Ife. Fhuair mi pog 's cha b' i phog bhiais i, 
Cha b' i pog an roibein duibh i 
Fhuair mi 'n rair, 's an de, 's an diu' i. 
'S na rach eug fa bheul thug dhamh i. 
Faill ill 0, &C. 

Eife. Fhuair nii pog 's cha b' i phog bhroln i, 

Ge d' bhjthlnn crion gu *n deanudh i mor mi, 

Ge 

' Dualich, cliuahukh^"'* "Vii, + Blith. 

\ • . 



( i4t ) 

Ge d' bhithlnn fean gu'n deanadh i og mi, 

'S ge d' bhithinn rnarbh gu'n d' thugadh i beo mi. 

FaiUilloy 

Oran le Siiis nl Mhlc Raonulll Bain Tigheama 
Bhail-Dornui, air Bas a fir. 

5 O i fo blia'na' 's f had a chlaoidh mi, 
v3 Gun cheol gun aidhir gun fhaoilteas, * 
Mi mar bhat air traidh air fcaoileadh, 
/j^^Gun ftiuir, gun feol, gun ramh, gun taoman. 
JTj" O 's coma leom fhehi na co dhiiìhhjin^ 

■< Mire, no aidhir, fiofttgradh, 

'N dill thionn mi r'a chiinntadh, 

'S e ceann .na bliana^ug riadh dhtom ditbailt. 

'S i fo blia'na' a chaifg air m' ailleas, 
Chuir mi fear mo thighe 'n caradh, 
'N cifte chaoil 's na faoir 'ga fabhadh ; 
O ! 's mis tha faoin 's mo dhaoin' air m' fhagaiL 
O 'j- coma. Sec. 

Chain mi fin 's mo chuilein gradhach, 
Bha gu foinnidh, bha gu aillidh, 
Bha gun bheum, gun leim, gun ardan ; 
Bha guth do bheil mar theud na clairfich. 

Ma 's beag leom fud fhuair mi barr air 
Ceann mo ftuic is pruip nan cairdin, 
A leag na ceuid le bheum fna blaraibh, 
Ga chuir foi 'n fhcid le òl na graifge. 

Ceud nan creachan a thug uainn thu 

Thug do dh' Inbhir-neis air chuairt thu, 

Dh' Ò1 an fhiona las do ghruakihin 

'S a dh'fhag na d' chorp gun lot gun luaidlv tliu. 



( 142 ) 

'S mor a tha gun fhios do d' chairdibh 

San tìr mhcir tha nunn o 'n t faile, 

Thu bhith aig na Gaill ga d' charamh 

*S do dhuthaich fein air a mort' le nimhdibh. 

Bu tu 'n Curaiuii .'teach, buailteacb, 
Ceannfgalach, bor' laidir, uafal, 
Na 'm b' ann am blar no 'n fpairn a bhuailt' thu, 
Gu 'm biodh do chairJin ag tair-leim fuas orr'. 

Curaidh gafta, crodha, feimeil, 
Tionnfgalach, garg, beodha, euchdach ; 
'N. CoUle-chriothnuich 's la an t fleibhe, 
Bu lirath do lann 's bu teann do bheuman. 

Mo chreach long nan leoghan garga, 
Na 'm bratuiche froil 's nan dath dearga, 
Gur trie an t eug gu geur ag fealg oir'bh • 
Leigeil bhur crainn-fiuil gu fairge. 

'Nife o na dh'fhalbh na braithrin 
'S nach bheil ach Uilleam dhuibh a lathair, 
A Righ mhoir, (ma 's deonach) dail do, 
Gus an deang an t oighre 'n t aite. 

Ach a Righ mhoir tog s' an aird iad, 
Mar chraoibh iulair, mheulair mheaghair, 
Mar ghallan ùr nach lùb droch aimflr, 
Mar phreafa fiona 's lionmhor leanmhuinn. 

O 's e fo deireadh 'n t faoghail bhruidhnich 
Aird-Righ dean linn orfta cuimhneach j 
An diaidh an latha thig an oi'che 
'S thig an t eug air chaochladh Staidhle. 

Oran air Cath Raon-ruairidh, le Aonghus Mac A- 
laftarr Rusidh o Ghleann Cumhan. 



'S 



E do latha Raoin-ruairidh 
Dh'fhag luaineach am dhuifg mi, 

Mu 



( 143 ) 

Mu na thuit do Chlainn Domhnuill 

'S nach bu leon o'n taobh cuil doibh, 

Toirt amuigh an Ratreuta 

Choiilnn ceutfaidh le diu-bhail ; 

'S ge bu thearnadh gu leir dhoibh 

Bha bas Chlebhris r'a chunntadh, ,c 

Leoghan fulangach rioghail 
Nach d' rinn fhirinn a mhuthadh, 
Churili gu daingeann a lanntachd. 
Mar a gheall e o thus e ; 
Cha d' thug or ort no eagal 
Gun feafamh le duthrachd ; 
'S ge do thuit thu le h onoir 
Gu 'm b' ann do dhonus na cììis e, 

Seabhac fireannach fuairc thu, 
Sar bhuachaille treud thu 
Ga 'n cunbhail o ghabhadh, 
Thoirt doibh ait agus reithlein, 
'S tu nach cuireadh re ball' iad 
Thoirt an dainginn air eigin 
Dh* fheuch latha Dun-chailliann 
Nach robh anam 'nad chreabhoig, 

A Thighearn' QÌg Ghlinne-gàradli 
Luidh Imàl air do fhugradh, 
Bu mhor do chall re * Righ feumus 
Ge do dh' eigheadh e d' Dhiuc f thu ; 
Chain thu DomhnuU Gorm gaolach 
'S fhuU chraobhach ag bruchdadh ; 
'S eiginn fhulang na thainig, 
Dh'fhalbh do bhrathair na ùr-ros. ^ 

Bu duin* urranta feolta, 
Bu chraobh chomhruig roimh cheud e, 
Do dh'fhear mòr bu mhaith cumadh 
Bh' aig gach duine na fpeuclair, 

* Do. f Diuc dhiot. !^ Fhiur; 



( 144 ) 

Gc d' thug ro mheud do naire, 
Braife 's ardan le cheile, 
Ort gun athadh bhith d' phearfa, 
Oig-fhir ghafta na feile. 

Truadh gun chomus relibha 

O d' dhilfibh 's o d' chairdibh, 

Foid * air aghuidh gach duine 

Ni gun chumadh gun airimh, 

'S ann roimh d' fhraoch a bha 'n curam, 

Giod bha diubhail is call ann 

Fhuair thu 'n earalas chliuteach, 

Ort a dhubladh na rancan. 

'S truadh nach robh iad ga d' dhubhdh 

Na bha t iunais f do d' chairdibh 

Air an tarruing mu 'n comhair 

Fir Ghlinne-comhainn 's a bhraighid •, 

'N tùs an latha ghil flioluis 

Chit' am follais gach faillinn ; 

Ach 's ann duinne is com' e 

'N dels na phronnadh d'ar cairdiWi. 

Gur h e mheaduich mo champar 
A liuthad banntr'ach tha d' dhuthaich 
Agus oganach treubhach 
Nach d' eigheadh am pufadh, 
Thuit le luaidh ann fan am ud 
Bualadh lann, 's cha bu Ihugradh, 
Thoirt a niuigh an adbhanfa k 
'S cha do fhantuich fibh puiceadh. t 

Leig bhur 'n inntlnn an focair 
Air cholhadh 's air chruadal, 
Ag dol air bhur n adhart 
Ann aa aghuidh an fhuathais ; 
Cha do ihantuich ubh pilleadh 
O^nach jQinnein bu dual duibh, 

• Thuit. -f Eug'ais. \ Cubadh. 



{ 145 ) 
'S bha a chluiche fin caiUteach. 
'S iad ag raite gur buaidh e. 

Cha b' ann leis na cloidhin 

Fhuair na daoine an leonadh, 

Ach nach d' fhuair iad riamh fuiteack 

An lathair cumaifg re comhrug 

'S mairg a chunnairc na laoidhin, 

An tùs iorghuill na doruinn, 

Bhith 'gan ipadadh le luaidhe, 

'S gu'n tilgeadh buachaille bho i. 

A DhomhnuiU nan DomhnuU 
'S og a fhuair thu do dheuchainn, 
'S iomad bean a bha bronach 
Edir Troturneis 's Sleite, 
Mu chinne mor * t athar 
'S iad nan luidhe gun eiridh, 
Luchd a bhualadh nam buillin 
Air fuireach 'fan teugbhail. 

B' ann diubh DomhnuU is Seumus^ 
'S iad gun eiridh o'u chumafg 
Mo chreach leir mar a dh'eirich 
A chuid bu leithe bu duillich 
Dhoibh bu dual a bhith treubhach 
O'n athair fein thair gach duine, 
Sgeul bu dona na dhiadh fud 
Re leigheas leigh cha d' rinn fuireach. 

Mo chreach mhor nan tri truaighe 
Caradh Uaiflin Chinntire ! 
Tigheam' og fin na Learguinn 
'S goirt 's gur fearbh bhith 'ga innfeaJIi, 
Mu d' Thuit'eir maith ciallach, f 
'S cuis iargain a chaoidh e. 
Air tuitim fan doruinn, 
'S bu duin' og fan dol fios e. 
. T 
* Mkith, t Ci^tii.1 



( 146 ) 

Grun do mhac a bhith d' aite, 
S gun 'ad bhrathair ach leanabh, 
Gun aon duine bhith lathair 
Do na thainig o d' flieanair ; 
Sud an tigheadas rimheach * 
Air nach direadh riamh fcainneal 
'S a bha fiudhantach rioghail, 
Air dol fios mar an raineach. 

A Shir Eoghainn o'n Chorpuich 
'S e do dhochunn nach iarruinn, 
A chneadh fein thair gach duine, 
Bhios (inn uile ga iargain ; 
Mheud 's a bhuilich an righ ort 
Cha bu ni e gun fhiachan, 
'S ge d' fhaigheadh tu barr air 
'S daor a phììidh thu e 'm blia'na. 

Chain thu rodhadh do dhaoinc 
Ann an abhar a bhrathar, 
O t oige gu do (hineadh 
Chunn thu 'n iomairt gun fhai linn ; 
'S iomad fonn do dhuin* uafal 
An robh cruadal is tabhachd, 
A chaidh fios leat do d' chinne 
O 'n la ghineadh gu h ait thu. 

O 'n la ghlac thu 'n ceud chloidheamh 

Gun aon athadh do d' namhad, 

Bu mhaith do chuis thionnfcuil 

An aghuidh Chrombail is Lambeirt ; 

'S na maireadh tu f uile 

O 'n uiridh mar bha thu, 

Gu "m falbhodh Righ Uilleam 

\S cha chunbhadh Mac Aoidh e. 

Ach Fhir Airde-ieUe 

S inor do dheireas le 'm | fea^hduibh 

Chain 



( 147 ) 
Chain thu brathair maith ciatfach 
'S (liol larla do mhacuibh ; 
lad fein 's fir a Bhraghad 
Bhith 'gam marbhadh re caifteal 
Le diobhail deagh cheannairt, 
'S gun an naimhdin re f haicfin *. 

Tha Tuitfhear na h Apuinn 
Foi airtneal an comhnuidh, 
'S lionn-dubh air ag druthadh 
Foi dhunadh a chota, 
'S e ag iargain mu bhraith'rin, 
B' iad na h ailleagaijn bhoidheacli, 
Ge d' thug lughad an athadh 
Orr' an la ud bhith gorach. 

Chain thu Tainifteir fearuinn, 

'S gu 'm b' e 'n t Alaftair fuairc e, 

'S mor am beam as do dhuthaich 

Thu f bhith 'ga t iuntraichinn uatha j 

Cha b' aithne dhamh cuis 

A bheireadh cHuth do dhuin' uafal, 

Nach robh fuaite riut daingeann 

Aig a bhail agus uaithe. 

Bha thu urranta dana, 
Bha thu aiUidh deas treubhach, 
Bha thu cinneadail cairdeil, 
Bha thu garbh re am feime ; 
'Na 'm fuireadh an luaidhe 
Gun do bhualadh fan leim fin, 
'S mairg fear do mhio-ruine 
Air am bruchdadh Ian feirg' thu |. 

A mhic Dhomhnuill mhic Ailein 
Gu 'm bu Bharraiche tir || thu 
Fleafcach fuairce ciuin ceanalt 
Fior f hearail ad' thiom thu ; 

T 2 ' Ba 

* Ga fhakinn. f A bhith. + Bruchtadli foi t fl.cirg iìv.K 

11 Mharuiche fior. 



( M8 ) 
Bu mhor do bhai' 's cKa bu taobhghail 
Ris na daoinibh chaidh fios leat, 
Bha triuir lar-odh Mhis Raonuill 
Air an taobh, 's gu 'm b' i diobhail. 

Cha 'n aithne dhamh dileas 

Ann fan rioghachd fo 'n ceart uair -Etm 

O bhreothadh Clann Domhnuill 7/-^'^ 

'S Clanna-cliamaroin gun feachnadh j 

Mac Ghill-iain o'n DreoUuinn 

'S maith bu choir dho bhith ceart duinn, 

Marr is AdhoU * le duthrachd, 

Mac Ian Stiuart 's mac Neachduin. 



Oran Gaoll. 

AS mo chadal cha bheag m' airtneal 
Gun thu agam ghraidh, 
Tareis dhamh t fhaicinn ann mo leaba 

Edir mo dha laimh ; 
Sud an aifxin uai nach ceart mi, 

Chuir as damh gu brath ; 
Ta faighead Chupid gu geur guineach, 
lonamfa an fas. 

Ge b"e chl'eadh na chunnairc mis ! 

Cha b' ann gun fhios damh bha 
Do chùl donn, dualach, bachlach, fnuadhmhov 

Lorn Ian chuach gu bharr, 
'Dcud is gile, beul is binne 

Meoir is grinne ta 
Do chiche cumhraidh thaitneadh riums' 

Air uchd nan tur geal ban. 



Ann do nihiiijieal ta 'n deagh-chumadh 
'M Hiei] .-gaol gach du ine 'n tamh ; 

' Mac mWiC Iain. 



Corp 



( H9 ) 
Corp fiong fallain ort mar eala 

Air bharr tuinne fnamh. 
Thugfa ceift is cha bu bheag 

Do bhean nan leadan tla, 
Ur fhlat fhuairc thu nach fhaigh uamfa 



f^^: 



Croidhe fuar gu btath. 



ar fhlait d' fhiogh aluinn ann an garaidh 

Air an d' fhas a mcas ; 
No grainne cruineacht ann am pairc 

Nach d'fhas a meadhon dreifla'; 
Do theanga ghafta nach d'fhas lappach 

Leis 'n do ghlacadh mis ; 
Do chiche bana air t uchd fair-gheal, 

'S galar bais damh 'nois. 

An gaol bha agumne o fhean 

Is cheangail reinn an uir : 
Ann aite diomhuir no air leath 

Cho 'n fhead mi chleath ni 's mo 
'S eigin d'a nois brifteadh 'muigh 

Olc ar mhaith fin duinn ; 
An gaol ta ceangailt ann mo cliroidhs': 

Cho leighis Lighich thu. 

Thugfa gaol gu grad am fhuain 

Do bhean an fcuab-f huilt thla, 
Ta teacht am inntin fein gu trie 

Gun fhios agam cia 'm fa ; 
Ach ma's cuis e mhaireas buan 

Gur paidhe duais dai^h 'm bàs : 
Is fios bhith aic bhith 'm luidh gu tinn 

'S nach d' fharraid cia mar bha. 

Cul aoibhin, meachair, cuanta, grinn, 
Aig geug nan cuachan reidh ; 

Aghaidh thanadh faoi chaoibh-mhala , 
Slios mar chanach fleibh ; 



( ^5° ) 
Deud mar chailce, gruadh na maife, 

Bean o'n tlacht-mhoir gleus ; 
Mar ghallan ùr air am fas ubhlan 

Lubta fios gu feur. 

Ann mo chadal thug ml gradh dh'i 

Leag gu lar mo mheas, 
M' fhuil aig dortadh ann mo bhrogabh 

As mo phor gu trie : 
Deidh do phoig' a rinn mo leon 

Am fad 's as beo mi nois, 
Chaoidh cha phos mi ach re Coirneil 

Bhios re foirneart glic 

Beir an t forruidh-s' nam air chuairt 

Gu bean an fguabrfhuilt reidh. 
Is guirme fuil 's as buighe cùl 

•'S a fnuagh air dhreach nan teud ; 
Cul faineach cas nan imid cleacht 

Mar dhealradh teacht o'n Ghreiu. 
Ochoin ! mo chreach ! 's e dh' fhag mi lag 

Am fad' ta uam an cein. 

Do rofg ghorm, chaoin fui mhala chaoil 

'S thu 'g amharc orm gu tla, 
Gach fealla fuairc a bheir thu uait 

'S e bhuannuich dhuit mo ghradh : 
Ge h iomadh crois bhiodh air mhile troch 

Da phaipeir fcriobhuidh ban 
Gur liutha lot ata am chorps 

Ag ofnuich ort gach la. 

IVIar chobhar traigh a chaoidh' gach la 
\ Do bhr«:gad ta gu dearbh, 
^ faoluinii bhàn air cuan ag fnamh, 
>\ èiteag ^^,heal nan earn j 

;^a rtidh air tiamh nan teud, 
~ or as delrge neul ■ 



( »5» ) 

Ga t amharc uam mar bhoifg d'an Ghrein 
As t eugmhuis ta mi dalL 

Do bheul mu d' dheuduigh Ian do chcii 

Nach breugaich * fgeul ach dearbh : 
As lionmhor creuchd a dh'fhag thu 'm chre 

O'n ghabh mi fpeis do d' dhealbli ; 
Gur truadh nach mife bha am aon 

A dh'fheadagh teacht os aird 
Gach uair re 'm fheum a d'fhios mo leigh 

Tra fmeintichinn a h aiir. 

Do chos o'n ghlun bu ro mhaitli lus 

'S thu dul air urlar ard 
Tra chluineadh tu na teuda ceuil 

'S iad dhuifgeadh tu o d' phramh. 
Gach cleas is mais ta fuaidhte riut 

A dh'fhag mi caoidh gach la : 
O Righ nan dul cuir ceart gach cuis 

Is leig dhuinn bhith mar b' àill. 

Air Oath Raon-ruairidh, Le Ian Lorn. 

J.l^T A inm an aigh ni mi tus 

JL^ Air a mhainm-s' a tha 'm run 
Cha 'n i Co 'n aimfir mu 'n duin 
An Ceitein duinn f . 

Nach fhaic fibh loingis an Righ 
Cuir an fpionnuidh gu tir 
Cha 'n e 'n t Uillean; 

Tha mi cho deigheil air. 
Nac/j Fhaic, &c. 

Ach Righ Seumas 's a fhiol 

A dh' orduich Tri Sib. gu ar dion'-, 

Cha Righ ialachd d' am fhiach 

Dhuinn geilleachduinn. 
u^ch Rig/j Seumiis, Sec. 



( »52 ) 
Ach mur tig thu air ball 
'S do leinte criofa 'ga 'n call 
'S ceud mifte leom thall 

'S an Eiphit thu 
Ach mur ttgj &c. 

An comunn ciotalach tla 
Shuidh an ionad nan Stait, 
Mar choi-meata * chuir fatan 
Seula riu. 

Paca flioghach nan cealg 
Do 'm bu dligheach a mheirg, 
Dhubh am fiach le falchar 
Ea-coir fibh. 

Cha b' e 'm brathadoir coir 
Bha cuir gabhail foi 'n fhoid, 
Ach fear f an tigh' nach bu choir 
Bu pheacan duibh ±. 

Ann fa bheatha bheag og 
Bha foi bhaile Mhic Dheors*, 
Gur h iuma fear froil 

Bha rcubtadh am. 

'S iomad biorraid is gruag 

Bha 'ga 'n fpealtadh mu'n cnuac, 

Bha fail daite na ftuaigh 

Air feur a-muigh [j. 

Fhuair fibh dionnal fa choill 
O lannuibh (hiol Chuinn § 
Cliuir 'nar deannuibh thair tuinn 
Trom chreuchtach Ilbh. 

Ann Raou-ruaridh nam bad 
S iionmhor uaigh is corp rag 

Mile 

* Co-mate, clio-chaldieach ? f Mac an itliar, j Na fiieconds orr. 

;■ Ì -.^,.^M, 11, . ^- ChoU'. 



( 153 ) 

Mile fluaifid is caib 

'Ga 'n leidigeadh *. 

A fhar Chlebheris nan each 
Bu Cheann feadhn' thu air feachd 
Mo chreach-leir an tus cleachd f 
Mar dh'eirich dhuit. 

Bu lafair theine dhoibh t fhearg 
Gus an d' eirich mi-£healbh, 
Bhuaii am peileir fuidh earball 
T eididh thu. 

Bu mhor cofgradh do lamh 
Fuidh % aon chloguide ban : 
'S do chorp nochduidh geal dajti 
Gun eididh air. 

Cha robh eas-caraid fuas 
Edir Arc'amh is Tuaid 
Mur bhiodh 'n tacaid a bhuall 
'S an eadain || thu. 

Nuair bhruchd t Uailfin amach, 
Cha fcaoth bhuachailhbh mhart, 
Ach luchd buala' n' an cnap 
Gu fpeuradoil. 

_ Air a bhrudhach a ftad 
Os cionn dubhar n' am bad 
Luchd cuir n' an fiubhal gu grad 
Nan ea-corach. 

Clann Domhnuill an aigh 
Luchd a chonnfach gach blair^ 
Cha do ghabh iad riamh fcàth 
Roimh Reubaluich. 

U »& 

* Cuir fleite orr. I Glesc. J; O aoo. jj .F«i t>ei<iidh. 



( 154 ) 

'S lion'ar fpalpaire * dian 
Bha foi d' bhrataich dol llos ; 
Cha b' afcardach lion 
Do Reifeamaid. 

'S ioma fiuran dcas og, 
Gun lan duirn air a dh'fhcoil> 
Ghearradh cloigne, is fmois, 
Is feidhinnin. 

Mo ghaol an DomhnuU gorm og 
O 'n tùr fhleibhteach 's o 'n Ord, 
Fhuair thu deuchain 's bu mhor 
An fceula e. 

Mo ghaol an Tainjfteir ùr 
'S a gheur Spaineach na fmuid 
Cha b' e 'n t umadih air chul 
Na fceithe e. 

Gradh an t Alaftalr 'duth 
O Ard-gharadh n' an fruth, 
Chuir n' an fiubhal gu tiugh 
Na Reub::luich. 

'S do bhrathair eile lan og, ■ 
Dh' aonuich pcileir throimh f fiieo:!, 
'S caol a thearuinn e beo 
O'n iìpeileireachd. 

Tha 'n cogadli fo fearbh 
Air a thogail gu garg ; 
t. Ge ceunn naithreach bithidh earball 
PcacGÌs: air. 



Oran an aghaidh an Uinein, le lan Loin. 



t^ 



E b' e dh' eii-eadh fan lafair 
M-m fadadh na, Imuidc, 

Theid 



( ^ss ) 

Theid an cuimhreach mu'n cbapull 
Mur bhiodh fada foi gluinibh ; 
Ach fhir a dh' eirich le gradachd 
Chuir am faftadh nan taod ria 
Spar thu 'n goifnein mu ladhar 
Mar eun chladhach an rucain. 

Bhris thu lairg ann ù chrann fìn 
'S chuaidh an feann dainh a mearachd 
Na daimh oga ag beucaich 
Chuaidh an Drobhair a mearoU 
Fhir a b' abhaift an ceanfach 
'S an tiontadh le h ain-iochd 
'S e Diuc Adhoill le durachd 
A bhris do luban a dh' ain-deoin. 

Ge b' e leanadh gu direach 

Diuc fireannach Adhoill 

'S Ralnn * chruthaicht' thair fluagh e 

Bhuidhneadh buaidh mar rinn athair, 

Bha thu 'n aghaidh luchd cife 

Ghabh na miltin mar rodhain 

Ach fagaidh mis iad gu h ifeal 

Nan luidhe fhios anns na fpleadhan f. 

'S mor tha ghliocas na Rioghachd 
Deagh fcriobht ann ad mheodhail 
Bha thu g' fholmuinn as t oige 
Chuir na corach air adhairt 
'N aghaidh Banntairin mifgeach 
Bha re brifeadh an lagha 
Nam biodh iad uile gu m' ordu 
Gheabhadh iad cord agiis teadhair. 

Na biodh ortfa bonn airtneal 
Tha Fir Adhoill nan feafamh 
Xiuchd nan gorm lanna geura 
Dheanadh feum dhuit ga d' fhreafdal 

U 2 Miir 

* Rodbainn. •{• Spadhan, 



( 156 ) 
Mar fud 's do dheadh Bhraithre 
Luchd nan far bhuillidh fcaiteach * 
Fir a chaitheadh nan faighead 
'S a ro ghleitheadh na cartach. 

Na blodh ortfa bonn mighean 
Tha fir do thire gle uUamh 
Corr mor is deich mile 
Ge do libhinn f a thuille 
Mhead 's a bhuinnig e phris duit 
Chuaidh e fcribhte do Lunduinn, 
Na chuireadli dragh air an Alba 
Gil roibh nan armaibh gle uUamh. 

La Ranndabu 'n 't fleibhe 
Bha mi f hein ann is chunnairc 
Bha na trupana frein ann 
Bha na ceudan ag cruinneach 
Ge b' e ghabhadh air anam 
Gu raibh mrjai mar dhuin' ann 
Gu rachadh faighead nan arnaibh 
Gus an tearrail i 'n fhuil aft'. 

Mhor'air D — pi — n gun fhuireach 
Dh'fhofcail fhuineog do fcornain 
Dh'eirigh rofcal | ad chroidhe 
'Nuair chual thu tighln an t or ud, 
Shluig thu 'n alleog d'an gheanack 
Dh'at do fcamhan is bhoc e, 
Dh'fhofcail teanfcal do ghoile 
'S lafaich greallog do thona. 

Cha b' iunadh fud duit a thachairt 

Odha Bhaigeire Luinfai 

'S a liudh dorus raor Caifteal 

Ris 'n do ftailc e chnaimh tiompain 

Cha d'fhag e baile gun fiubhal 

O Chille-rudha gu Frainfe || 

)! Grainfe. f Relate. | Joy 



Mar 



( IS7 ) 
Mar ghabhas fin 's an t ord gallaeh 
Gu ruig e baile Earl Andrum. 

Odha Baigeir na luirich 

Ciod e do chuis an Tigh-Pharla 

Mur deach thu dh'fholmuinn a gheanaich 

Mar bha 'n feana'ir o'n d'fhas thu 

Cha d'f hag e urfuinn gun locradh 

Edir Rois is Ceanntaile 

Bhiodh a dhiofg-fan gle uUamh 

Nam cromadh fui 'n f hardorus. 

Tha ^eetijherry an trafa 

Mar fhear ftraice cuir thairis 

Eis' ag tarruing gu direach 

Mar ghearran dian ann an greallaig 

'S luchd nam Putagan anairt * 

Lan fmior agus geire, 

'S na 'm bu mhife an Ceannair' 

Bhiodh an ceann d' an amuU air deireadh 

Tha Diuc Adhoill 's Diuc Gordon 
Gle chloijie 's iad duinte 
Air an fcriobhadh gu daingeann 
Ach tha Hamilton dubailt \ 
Earla Bhrathainn bhiodh mar ris 
Cha bhiodh' mealla fa chuis ac, 
Toirt a Chruin uain le ceannach 
'N ceart fhradharc ar ful fheija f . 

Tha Meinearach Uaimh ann 

Gle luaineach na bhreathal, 

'S e mar dhuine gun fuilin 

'G iarraidh iuil air feadh ceathaichi 

Ach thig e fa'fd le umhlachd. 

Chum an Diuc, ma's i bheatha, 

'S biaidh a fhannt 's a mhio-dhuthrachd 

Ann fa,n fmur, gun aon rath air. 

Earla 
* Pock pudding. f Suilin, 



( tjS ) 

^ ^ìrÌA Bhrathuinn a Seaforth 

vDha bhitli fioth-fliaimh re d' bheo dhuif, 

Gu 'm bith ortfa cruaidh fhaodhaid 

Thall a ftigh d'an Rainn Eorpa ; 

Ach nam faigbinn mo roghainn 

'S dearbh gu 'n leaghainn an t or dhult 

A ftigh air faochaig do chlaiginn 

Gas an cas e do Bhotin. 



Miann a Bhaird aofda. 



o 



A {hiubhlas mall le ceimibh ciùin 
Fo fgail a bharraich leag mo cheann, 
'S bi thus a Ghrian ro-chairdeil rium, 

2 Gu focair fin Tan fhèur mo thaobh 
Air bruaich n' an dithein, 's na'n gaoth tla : 
Mo chos 'ga fliobadh 'la bhraon mhaotb, 
'Se lubadh thairis caoin tre 'n bhlar. 

3 Biodh fobhrach bhan is aillidh fnuadb 
M'an cuairt do ra' thulaich 's uain' fo dhrùchd, 
'S an neoinein beag 's mo lamb fo chluain, 

'S an ealabhuidh ri m'chluais gu cùr'. 

4 M'an.cualrt do b'lruaehaibh àrd mo ghlinn' 
Biodh lubadh ghèug, is orra blath, 

'S clann bheag n' am preas a' tabhairt fèinn. 
Air chieagaibh aofd le h òrain graidh- 

5 Brifeadh tre chreig na 'n èithean dlti, 

Am fuaran ùr le torraghan trom ; ''' 

Is freagradh Mac-talla gach ciuil 

Ri frann-fhuaim frutha dlù na 'n tonn. 

6 Freagradh gach cnoc, agus gach fliabh, 
Le binn-fhuaim gheur tì' àt;i aithean mear, 
'N fin cluinnidh mife mile geum 
4»'.ruidh m'ah cuairt dhomh 'n iar 's an ear. 

~ -- Sruthadh 

.^'ThU poem is ro'Bre complete than the one publilhed in M'Donald's 



( ^S9 ) 

7 * Sruthadh air fgeith na h ofaig min 
Glaoghain mhaoth na 'n cro gu m' chluais j 

'N fin freagraidh mheanbh-fprèidh 'n uair chluin. 
An gineil, 's iad a' ruith a nuas. 

8 M'an cuairt dhomh bithidh luth-chleas na 'n laogh^, • V.- 
Ri taobh na 'n Iruth, no air an leirg j j^ 
'S am jninnein beag do 'n chomhrag fguh. 

A'm' achlais a' codal gun cheilg. 

9 O ! ceum an t fealgair rl mo chluais, 
Le frannadh ghath, is chon feadh flèibh j 
'N fin dearrfaidli an òig air mo ghruaidh 
'Nuair dh'èireas toirm air fealg an f hèidh. 

10 Duifgidh 'n fmior a'm' chnaimh 'n uair chluinn' 
Mi tailmrich dhos, is chon, is fhreang ; 

'Nuair ghlaodhar " Thuit an damh" tha mo bhuinij 
A' leum gu beo ri aird na 'm beann. 

11 'N fin chi mi, air learn, an gaothai, 
A leanadh mi anamoch is moch ; 

'S na fleibh bu mhiann learn bhi taoghallj 
'S na creagan a fhreagradh do 'n dos. 

1 2 Chi mi 'n Uaimh a ghabh gu fial 
'S gu trie ar ceimibh o 'n aoich : 
Dhuifgeadh ar fùnnd le bias a crann, 
'S 'na fòlas chuach bha mòr aoibhne•.l^. 

13 Bhiodh ceo ar fleadh bharr an fiièidb^ 
Ar deoch a Trèig, 's a tonn ar ceòl, 

Ge d' Iheinneadh f Tathaifg, 's ge d' ranadh rie'r^t,.. 
Sinnt ann fan Uaimh bu fhèimh ar neòil. 

1 4 Chi mi Eèinn-ard is aillidh | fniamh, 
Ceann-feadhna n' am mile beann ; 

Bha aifling n' an damh 'na j| ciabh, 
.'Si leaba 11' an nial a ceann. 



Raidbadh. -J- ChoHs. 



( j6o ) 

15 Chi mi Sgur-eilt air bruaich a ghlinn' 
An goir a chuach gu binn 'an tùs ; 

Is gorm mheall-aih n' am mile giubhas, 
N' an luibhean n' an earba, 's n' an Ion. 

16 Biodh tuinn og a' fnamh le fiinnd 
Thair linngidh, 's mine giubhas gu luath, 
Srath-ghiubhais uain' air a cheann, 

Is lubadh caorran dearg air bruaich. 

17 Bithidh * nighean aluinn an uchd-bhain 36 
A' fnamh le fprieich air bhàrr n' an tonn : 

*Nuair thogas i fgiath an aird 

A meafg n' an nial, cha 'n fhas i trom. 

1 8 'S trie i ag afdar thair a chuan, 
Gu aifridh fhuar n' an ioma tonn, 
Ann fnach togar brèid ri crann, 

'S nach do reub fron daraich tuinn. 

19 Bithidh d' thufa ri dofan n' an torn 
Le cumhadh do ghaoil ann ad bheul, 
Eala thriall o thir n' an tonn, 

'S tu leinn dhomh ciuil 'an aird n' an fpcur. 

20 Co 'n tir o'n ghluais a ghaoth 

Tha giulain glaoidh do bhjòin o'n chraig, 

Oig-fiiir a chaidh uainn a thriall, 

'S a dh'fhag mo chisibh glas gun taichd ? 

1 1 Bheil deòir do roifg mo thus na ribhinn 
Is mine mais', 's is gile lamh ? 

Solas gun chrioch do'n ghruaidh mhaoth 
A chaoidh nach gluais o'n leaba chaoil. 

12 Eirich, O ! thus', le d' òran clùin, 

'S cuir naigheachd bochd do cheòil a'm' bheul : 
Eifd thus' a mhic-talla gach ceòil, 
Ach an gath geal 'na muinnach pill. 

Tog 

* Uchd-gheal n an fruth. 



( I6I ) 

23 Tog do fgiath gu borb thair chuan, 
Glac do luathas o neart na gaoith : 

'S eibhinn ann am chluais an fhuaim, 
O d' chriodhe lot', an t òran gaoil. 

24 Innfibh, o thrèig mo fhùil a gliaoth 
C'ait' a bheil a chuilc a' gabhail tàmh, 

Le * glaodhain bròin, 's na geal-bhric ri taobh 
Le fgiath gun deo a' cumail blàir. 

25 Togibh 's, cairibh mi le'r laimh thrèin. 
Is c«iribh mo cheann fo 'n bharrach ùr : 
'N uair dh'èireas a ghrian gu hard, 
Bithidh fgiath uaine os cionn mo fhul. 

26 'An fin thig thufa aifling chiuin. 
Tha 'g aftar dlu meafg reult na h' aoich 
Biodh gniomh m' aoich ann ad cheol, 

'S thoir aimfir mo mhùirn gu m' chuimhn'. 

27 O m' anam faic an Ribhinn og, 

Fo fgiath an daraich, Righ n' am flath ; 
'S a fneachd-lamh am meafg chiabhan òir, 
'S a meall-fhml chiùin air og a gràidh. 

28 Efan a' fèinn ri taobh, 's i balbh, 
Le criodhe leum, 's a' fnamh 'na cheol : 
An gaol o fhuil gu fail a falbh, 

'Cuir (lad air fèidh n' an flèibhte mòr. 

29 'Nis thrèig an fhuaim, a cliabh geal min, 
Ri uchd 's ri criodhe a gaoil a' fas j 

'S a bilibh ùr mar ros gun fmal 
Mu bheul a gaoil gu dlu 'an fas. 

30 Solas gun chrioch do'n chomunn chaomh : 
A dhuifg dhomh 'n t aoibhneas ait nach pill 
Is beannachd do t anams' a ruin, 

A nighean chiùin n' an cuach chiabh grinn. 
X 

• lurram. 



( X(52 ) 

31 'N do threig thu mi, Aifling n' am buadu ; 
PiH fathafl, aon cheutn ele, pill ; 

Cha chluinn thu mi, Ochoin, 's mi truagh : 
A bheannaibh mo ghraidh, flan leibh. 

32 Slan Ic comunn caomh na h oige. 
Is oigheannan boidheach, flan leibh. 
Cha lèir dhomh fibh ; dhuibhfe 'ta fòlas 
Samhruidh, ach dhòmhfa ta 'n geamhradh a chaoidh. 

33 O cuir mo chluas ri fuaim eaf-mhoir, 
Le chronan a' tèarnadh o'n chraig, 
Biodh cruit agus flige ri m' thaobh, 

'S an fgiath a dhion mo fhinnfr 'fa chath. 

34 Thig thu le d' chairdeas thair a chuan, 
Ofag mhin a ghluais gu mall : 

Tog mo cheò.air fgiath do luathais. 
Is imich grad gu eilean Fhlaitheas, 

35 Far a bheil na Laoich a dh'fhalbh ihcan 
'An cadal trom, na'n dol le cheòl ; 
Fofgluibhs', talladh Oifiain is Dhaoil ; 

Thig an aoich, 's cha bhi 'm Bard air bhrathx, 

36 Ach O ! m'an d' thig è, feal m'an triall ni.o cheo 
Gu teach n' am Bard, air Aird-bheinn, as nach pill ; 
Thugaibh dhomh cruit, 's mo flilige dh' ionnfui 'n roid, 
'S 'an fin mo chruit 's mo flilige ghraidh, flan leibh. 



Cath Righ Sorcha. 

TA fgeul beag agam air Fionn, 
Ge be chuireadh an fuim è 
Air Mac Cuthail bu dearg dreaeh, 
'S eibhinn learn re mo re. 

Lath dhuiijn aii- bh'gagan fluaigh. 
Aig eas ru^cfh na n' ejghin mall, 

Chunnc** 



( 1^3 ) 
Cbunnacas fui flieòl o 'n Ear 
Curachan oir is bean ann. 

Caogaid Laoch finne fa thre. 
Bu mhaith air gniomh cairt, 
Fir nar deigh gur mairg do chi, 
Ge be tir am bi mid cuairt 

Dh'eirigh finn uile gu dian, 
Ach Fionn n' am Fiann agus Goll, 
Dh fheitheamh an Curachan a b' 'airde 
'S do bhi treun aig fgolta thonn. 

Nior ghabh fi euradh no cofg, 
Nior ghabh fi caladh a'm port gnath. 
Air teachd don churachan air an eas, 
'Se dheirich as macaibh Mna. 

B'ionann dealra dhi 'S do n' Ghrèin, 
'Saoibhir a mead, maith a deilbh. 
An Inghin ùr do thàinig an cèin. 
Do bha finn fein roimpe foirbh. 

Do ghluais Ì gu pobull Fhinn, 
Is bheannuigh i gu grinn dhà 
Fhreagair Mac Cuthail gu binn 
Am beannacha a roin li dhà 

" Brigh do thurais air gach rod, 
" Inghean og as ailte dealbh, 
" Airis an toifach do fgèul, 
" Cia thu fein no creud è d' ainm" 

'S Inghean mi do Righ na Suain 
Innsim Dhuit gu cruinn mo fgèul, 
Isjii bhuil fruth fui luidh grian, 
Nach fuibhlain, air iarrtas Fhiannibh fial 

Mo chomarich ort fein ma's tu Fionn 
Se thuirt ruinn an macaibh mna, 

X 2 T>a 



( 1^4 ) 
Do bhri do mhorachd 's do bhualdh, 
Gabh mo Chomruich uam gu trà, 

*' Ghabhamfa do Chomruich a bhean, 
** Thair aon f hear ga bheil fa Chrich, 
'^ Labhair mo Righ bu mhaith fios, 
*' Cia noife ata air do thi". 

Fiachaibh ata orm thairmuir, 
Triath is moi gaol air mo lorg 
Mac Righ na Sorcha is geur Airm, 
Gur è 's ainm dha Daighre borb. 

Do chuirfeas geafa ann a cheann, 
Gu'm beireadh Fionn mi air sail, 
'S nach bithin aigefan mar mhnaoi, 
Ge mòr leis a ghniomh is agh. 

Se thuthairt Ofcar le ghloir Mhir, 
An Laoch fm a chaifgeadh gach Righ, 
No gu 'n cuireadb Tionn do Gheis, 
Ni 'n rachadh tu leis mar mhnaoi^ 

Chunnaca a teachd air fteud, 
Fear 's a mheud thar gach fear, 
Marceach na fairge gu dian. 
'San iul cheudna, thainig a bhean. 

Da Chraoifeach Catha na dhorn, 
A teachd fan rod air a fteud, 
Air ghile, air dheirge, 's air dhreacli, 
Ni 'm faca mar neach mar e. 

Do bhi fiath agus rofg Righ, 
'S an aoghaidh b' ailte li is cruth, 
Bu bhinne a ghuth no gach teud, 
'S bu mhireadh a fteud no gach fruth. 

Cloidheamh trom trofdail nach gann, 
An teannt air taobh an fhir mhòir. 



Sgath 



% 



Cj 



( I6s ) 

Sgiath leobhar nach moqhd air ais;, 
Se g 'iomairt a chleafa corr. 

O thuinn tra thainig fe gu tir, 
Labhair nio Rlogh bu mhaith cliù. 
An aithnuigh thu fein a bhean, 
'Ne fud am fear a deir thu ? 

Aithneachas a Mhic Cuthail ghrlnn 
'S mcr am pughar leibh gur he, 
Tairgidh fe mife a bhuin leis, 
(Ge mòr bhur treis) as an Fheinn. 

Na dean'fa bofd a bhean, 
^ I As aon fhear da bhuil da phòr, 

Ge 'd fhiubhladh fe n 'domhain gu leir 
Gheibh't fan Fheinn fear da chomh, 

Dheirich Cairioll agus Goll, 
91 Dias a fhuair an lofgadh trom an cath, 
"^ 'Nan feafamh an gar an t' floigh, 
Eadar am fear mor 's na Flaith. 

Ni 'n d'fheuch è lann no fgiath, 
2 *^ Do Laoch na Triath da 'n rabh ann, 
"^ Gu 'n draoinn è tair air an Fheinn, 
Gus an d' thainig è gu Fionn, 

Air teachd do oig fhear bu mhaith, dreach 
9 / Thugainn le neart, feachd, is feirg, 
Y Gu'n d'f huaidich e uainn a bhean 

Bhi 'n deas-ghar do laimh Fhinn eilg, 

Thug Mac morn an urchair dhian, 
2i-^ Gu fada na dheigh do fhleagh. 

An urchair nior chuaidhe da reir, ^' 
'S da fteud chearna fi da bhloidh» 



'N tra thuit an fteud air an leirgj . 
Thionnda e le feirg 's le fraoch. 



Smaoinntich 



7 



i^ 



1 



t 



( i66 ) 

Smaoinntich e ge cruaidh an càs, 
Comhrag na*n tri chaogad Laoch. 

Mar-bhith na laoich a bhi garg. 
Is fhagail doibh do t' airm an leoir, 
Bhidh fiad fa chobhair a fmachd, 
Da n geibhte uaithe a chcart choir. 

Leig e nào naònar gu luath. 
San iarguil chruaidh mu'n do fguir, 
Ceangal guineach nan tri chaol, 
Air gach Laoch dhiubh fin do chuir. 



Clann Morna cruaidh an càs, 
^q Fhuair iad bàs bu mhor an fgeul, 

'S ni n' raibh aon neach a chuaidhe as, 
Gun a chneas fa ioma crèuchd. 

Dheirigh Goll an aigne mhir, 
Leadairt an f hir au cath gh'leo, 
Ge be chifadh iad an fin, 
Bu gharbh an gaoil is an fgleò. 



Re fgoltadh. fgiath, 's re leadairt chorp, 
Gu feardha feur treun calma cruaidh, 
Na leoghainn laidir, ghuineach, dhifgir, 
Araon comh chiocrach gu buaidh. 



Do chlacidh loluinn na mòr fheachd 
:. ^Q Mac Righ na Sorcha fgeul truagh, 
• .*^ Gur mairg gus an 'tainig a bhean, 
Far thuit am fear on chuan. 



^3 



^ 



Do Dhalaicmar aig an eas, 
An gaifgeach bu mher treis is brlgh, 
Is chuirfadh air fa bharr gach meòir, 
Fail oir ann onoir mo Righ. 

Do bhi inghean Righ fa thuinn, 
Biiadhna na mhnaoi aig Feann fan fheinn 

<I. ;^ .; .! . Tareis 



( i<^7 ) 

Tarèis tuìteam an fhir mhòir, 

Le neart an t floigh, truagh an fgèul ! 

Marbh-rann Ofcair. 

AN cuala fibhfe truas fhinn, 
'N uair a ghluais è gu h innfe EirionHj 
Cairbhair fleaghach lamhach garga, 
Ghlac è Eirionn fa aon fmachd. 
Sud fgeul bu duilich leinn, 
^ E bhuntalnn uain ar Tighearnais. 
^ 'S dh'fhalbh finn le dean damhair, 

A lion do 'n Fheinne uile 's a bha finn, 
~" Leagadh leinn ar feachd 's ar lluagh, 
^An taobh mu thuath do dh' Eirionn. 
Chuireadh le Cairbhair anuas, 
Fios air Ofcar òg na Fèinne ; 
Ttr Dhol a dhionfuidh feifd an Righ. 
'S gu faigheadh e cìs da rèir. 
' Ghluaìs (o nach d 6b e namh,) 
An t 'Ofcar aluin gu teach an Righ, 
Tri-chèud fear trein a dh imich leis, 
A fhreafdal da thoil 's da f heum, 
-p 'S dhàs briathra garbh leith mar leith, 
l Eadir Cairbhair agus Ofcar, 

Cairbhair. 

Malairt fleagh a baill leam uait 
Ofcair dhuinn a' h Albuinn : 
An t fleagh a bha an talla an Righ, 
Gur ann dhomh fein bu dual i, 

Oscar, 

Ciod a mhalairt fleagh a th' ort, 
A Chairbhair mhoir n' an long-phort ? 
'S trie bu leat mi fein 's mo fleagh 
An la cuir catha na comhraig, 



-r.hi 



{ i68 ) 
Ach malairt cinn, na iotnloid croinn, 
B* eucorach fud iarradh oirn, 
'Se am fath mu 'n iart oirn è, 
Sinn a bhi gun Fheinne gun athair, 

CaIRBH AIR. 

Ged a bhitheadh an Fheinne *s t athair, 
Co maith fa bha iad re n lathaibh, 
Cha builear leamfa re m' hnn 
Na feoid a dhiaruinn gu 'to. fuighinn. 
* 'Na'm bitheadh an Fheinne agus m' athair 
'Co maith fa bha iad ra'n laithaibh, 
Cha'n fhuigheadh tus a Charbhair Ruai 
Leud do thraighith do dh Eirinn. 
f Ghluais fuarachd na'n Laoch gach lamh, 
Ri cluinntin na h iomairt aca bha, 

CaiRBH AIR. 

*N fin nuair a labhair Chairbhair ruadh, 

Briathra bheirimfe gu m' uaimh. 

An t fleagh fin ann ad laimh, 

Gur ann uimpe tha hiaidh do bhais. 

Chualas Orran le guth tiom, 
Air clarfaich bhinn a tuireadh bais, 
Dheirich Ofcar le mor th'eirg, 
'S è mofgladh gu Righ na h Eirionn, 
An t feifear a b fhaifge do 'n Righ, 
Da m bu dual gaifg 's gniomh, 
Thuit fud le lamh Ofcair thall, 
'S è mofgladh gu Righ na h Eirionn, 
Nuair chunnaic an Cairbhair ruadh 
Ofcar afnuigheadh a fiiluaigh, 
An t fleagh neathe bha na laimh 
Leig è fud na cho-dhail. 
Chuaidh Ofcar air a ghlun deas, 
'S an t llcagh neathe t-roimh a chneas, 

♦ Of.ar fp:-:.':., - j- Xhs bard Tpeat 



fhrig 



( 1^9 ) 

Thug e urchair eile nunn — 

'S mharbhadh leis Righ na h Eirionn. 

Cairbhair. 

Art nihic Carbhair glac do chlairah, 
'S dean feafamh an aite t Athar, 
'S mar dean an 't eug do thoirt 
Diol mo bhas le meud do ratha, 
Thuit le Ofcar gniomh nach cuimfeach 
Art mac Chairbhair air 'n ath urchair, 
Sgur è dheth an clogaide, 's an ceann, 
Be gniomh mu dheirre mo dheagh-mhic. 
Chualas aig an traigh mu thuath, 
Eigheach fluaigh is faoghair arm, 
Chlifg air gaifgich gu luath, 
'S fhuaras Ofcar — leith-mharbh. 
'Sin nuair thainig oirne Fionn, 
Air an tulaich os ar ceann, 
Shileadh na deoir air a rofga, 
Thiondaidh è ruinn a chul-thaobh, 
" Mo laogh fein thu 's laogh mo laoigh I 
** Leanamh mo leinimh ghil chaomh ! 
" 'S è mo chridh th' air a lot gu trom, 
" 'Sgula bhrath cha 'n eirigh Ofcar, 

" ^'S meafa a mhic a bha thu dheth 

" Ann la cur catha beinn Eudain 

** Shnamh na corrain roimh d' chneas, 

" Si mo lamhfa roinn do leigheas." 

Oscar. 

" Mo leigheas cha n' eil è n' dan, 
*' 'S cha mho nit hear è gu brath, 
<* An gath domhain am thaobh deas, 
'' Cha dual do n' Leigh a leigheas." 
Chuii: Carbar fleagh na 'n feachd feang, 
Eidar m'airnean agus 'm iomlag 

Y Tbug 



{ I7'5 ) • 
Thug mife urchair cill a nunn 
Mu chumachd fhuilt agus eadain, 
'S n'an ruigeadh mo dhuirn a chneas 
Cha deanadh Leigh a leiglieas. 

FiNG AL. 

'S truagh nach mife a thuiteadh ann. 
An cath 'g arach gniomh nach gann j 
'S thus a near 's a niar. 
Bhi roimhe ha Fiannaidh Ofcar ! 

Oscar. 

Ge 'd bu tufa thuiteadh ann, 
An carh 'g arach gniomh nach gann ; 
Ochoin ! a near no niar 
T' iarguin cha deanadh Ofcar. 
Cha didir dulne riamh, 
Gur criodhe feola bha am chliabh, 
Ach criodhe do chuilbhne cuir, 
Air achomhdacha le ftailinn 
Tathanntaich n'an con re 'm thaobh, 
'S buireadh n'an fean Laoch, 
'S gul a pannail niJv^each 
Gur è fud a chraidh mi 'm chxidh, 
Thog finn oirn an 't Ofcar akiln, 
Air ghuailibh n'an fleagh a 'b airdc,. 
Thug as iomchar 'g giulan grinn 
Gus an d' thainig finn Tigh Fhinn, 
Cha chaoineadh fear a mhac Fein 
'S cha mho a chaoineadh fear a bhratL;; 
Cia lion s a bha finn mu'n teach 
Eha finn uile a' caoineadh Ofcair 



Mu mharbhadh Bhran. 

AN la mharbh finn an Tore, 
'S. iomad Fiann a bha fan t fliabh, 



( 171 ) 
'S lomad Cuìlean taobh gheal leang, 
Bha taobh re taobh fa bheinn bhuig. 

^ 'Nuair a ìliuidhich Fionn an t fealg, 
'Sin nuair a ghabh bran fearg ra chuid j 
Tbi-oid an da choin fa 'n t iliabh 
Bran gu d'izn agus Cu GhuiU. 

- Mun d' fheadas fmachd a chuir air Bran, 
Dhealaich è naoi uilt ra dhvuim, 
Dh'eirich Goll mòr mac faiàil, 
Cuis nach ba choir mu cheann coin 

/. Bhagair è' n lamh an raibh Eran 
Gun dail a thoirt da ach a mharbha, 
Dheirich Offian beag mac Fhinn, 
'S cuig ceud deug an codhaii Ghuill. 

,-^ Thainig bran mun cuairt, 

Sann leani bu chruaidh gu n'tainig, 
Bhuail mi buille do 'n eil bhuighe, 

__^'S do na bailgibh fuì an dairnich, 

^ Dh' adhlaic me 'n tor na cheann, 

'S truagh a roinn me am beud ra thelnn ! 
Sheall mo chuilain thair a ghualainn 
Bioghnadh leis mi ga bhualadh ; 

■C" An lamh fin leis an do bhuaileadh Bran, 

' 'S truagh on ghualain nach do fgath, 
Mun d rinn mi am beud a bhos, 
Gur truagh nach ann eug a chuaidheas 
— Ciod a bhuaidh a bhith air Bran ? 
(Arfa Connan uaibhreach mear) 
On a 'b aois Cuilean do Bhran, 
'S on chuir mi riabh Coin-ial air j 

a" Cha'n fhacas le Fiandaibh fail, 

I Lorg feigh an deigh 's fhagail, 

'S bu mhaith e thoirt a Bhruic a tuill, 
Bu mhaith thu chuman Dorain duin, 

r* Achèud leigeadh f huair Bran, 
Air druim na caoilleadh coir-liath, 
Naonar do gach Fiadh air bith, 
Mharbh Bran air a cheud rith, 
T 5 



V 



( 1/2 ) 
1| Cofa bu'ighe bhiodh, aig Bran, 

Da fhlios duth, is tarr geal ; 
Druim uaine on fuighe fealg, 
Cluafa corracha cro dhearg 
-"** An lamh fin leis an do bhuaileadh Bran 

/2 « Struagh o 'n ghualain nach do fgath. 



ORAN 










v:^!^'^^' -^^^ 



^ ) 



■ ■ 

) 



O R A N 

DO'N 

OLLA SHASGUNNACH, 
' t .SAMUEL JOHNSON; 

Eir fonn. 'S i laoidh mo chagair Morag, ^c. 

TuiRiBH. Chorus. 

mofgladh Mit a Ghàidhetly 

A's fiochdadh Mit git làetheìl, 

Dv'n Fhocalair ro Stràiceily 

Nach fuigheal fochaid dFà Sinn. j*- ■ 

A 5 a Lunduinn thainig b Siar Oirn 
c Fear-turais na droch Scialachd, 
Neo bhunailtach, gun Riafan, 
Mar d Ulabeift e Mi-chiallach ; 
'S ey fuiieachdach gu g Riafladh. 

O mofgladh mit a Ghàidhei/, &c. 

Ach ma's Mac Iain fior thu 
'S neo-dhlioghach thu re d' h Shinnfir, 
'N uair rith thu a chur binn orr' ; 
*S a fhuidhich thu a' d' Inntin, 
Gach Uithim a chum Miltich. 

O mofgladh mit a Ghàidheil, &c. 

Cia mar fhuair thu dh' Aodunn, 
Ceart bhualadh eir ar n i Aoireadh, 
Le k Tuaivifgeul gun A'bhar, •■ 



'53 



fl 'London. J Weft, f Journalifl:, tourift. i,Mon(ler. ^ Mad, 
/ Sanguine, g To tear afundev. /; Anceftors. » To fatirize. « S^èt'^ 
^uahecchoidh, i. e. Difiuafive tale, (lander. 



I ^74 ; 

'Sa a giuafad feadh an t faoghail, 
Lnn Uaibhreachais a' d' fhaothalr ? 

mojgladh mit a Ghàidhcìly &c. 

Eu tviile 's mor an t eanchain 
Dhuit, h fonas chur eir Albainn, 
'S a liughad rDoruinnn d ghailbhcach, 
A e chreonadh le' guy Meamnach : 
laic Leabhraichean an t fean'chais. 
7}iofgladh Mit feadh Alhaiun 
As Ncchdadh mit gu Calma^ 
Don Fhccalair ro dhahna 
Gum boicnich Sinn gu garbh e. 

O n' blia tliufa g Dolum, 
Lan Mufaich agus h Roice, 
Bu ghufaire gu Mor leat, 
Le / rucas bhi ga ;& t fhòirneadh •, 
Na / frufadh do'n Tigli-ofta. 

mofgladh mit a Ghàidkeil, t^c. 

Nach b'e Aird m a Mhi-mhoidh 
Dhuit, bhi to'irt Ghafaid Scriobta, 
Mu d' chàradh eir gach n Dlota, 
'S tho'irt mar phaidheadh c Cife 
Dhoibh, p Tair a's Nair a's q Mkhliu. 
mofgladh mit a Ghàidheily &c. 

T!:a r Mi-mhodh co'fualghte, 

'S nach h innleachd dhuitfe fhuafgladh ; 

A's s Mionos tiugh a' d' ghruaidhean, ' 



- To move, to calculate, h To difobllgp, to vex; to put into a pet. 
'Calamity, r-'lerrible, boifleroiis. f To crufh or deprcfs ; to prevent 
the growth of a yoang perfon by extreme poverty or ficknefs. f Mag- 
r.animoufly. ^ Sordid, nigardly. M^uxury of the table, fondnefs of fat 
mcit>. /Arrogance, i Intruding. / To go to; to repair to. n: \m- 
f-:tfrir.ence, r.nmannerlinefs. fc Dinner, o Cuftoiti, tax. It is faid in 
oiirkftjjie, -cf a pericn tiat fbrns upon others, Tha e togail Cis diuhh. 
p <'.x=ft^.iTn^t. ^Ikfaination, irifamy. r immcdefly. i Unchaftity. 



( 175 ) 
A thi nach d' rug eii- a Suairceas : 
Tha *n fhirinn dhuit ro fhuathach. 

O mofgladh mitfeadh Albaimiy iic. 

Tha b Droch-Oilein Spairt ort, 

'S cha deilich e gu brath riut : 

'S ge d' theirinn e cha c bhardachJ, 

Gur trom an t eir' eir d f ardoich. 

Do e Sheileir chumaiiy^Saghach. . . 

O mofgladh mitfeadh Albainny Sec. 

Thug thu Leafan mor dhuinn, 
Na h uile ^ peafan h fporiail, 
A thig an feaft 'n ar i Corfaibh, 
A k fheifeachd mar bu choir dhoibh i 
"S an / eiteach o ar m Bordaibh. 

mofgladh mit a Ghaidheilf &c. 

Fhuair thu ainmbhi n lonnfaicht', 
Eir Canmhuinnin gach Prionnfa, 
A dh'fhalbh, s na thann, O p thionnfgnadh ; 
Ach 's olc a dhearbh an ionnfaidh, 
Thug thu eir Albainn, Dhuinn fid. 
O mofgladh mitfeadh Albainn &c. 

Cad an feum tha t fholum 
'S nach eighear Duine Coir riut, 
Gun fpeifh aig beag no Mor dhiot ; 
Ach deigh Aca Mar chomhla, 
Do chur do'n Eipht* eir q fogradh. 
mofgladh mitfeadh Alb. &c. 

Shocraich thu mar Mlneàch', 
Eir r Focalair, a' d' Scriobhadh, 
" J- Gur Duine bochd ro dhiblidh, 

a Clemency. I Bad breeding, ill behaviour, c Sarcafm. a ilcufe, a 
dwelling-houfe. ? Cellar, pantry. /Satisfied, foil-bellied. ^Vartet. 
h Foppifh. i Goads, diftiias. k To treat, to entertuin. / To r-^full'. 
m Tables, n Learned, o Languages, p Beginning, f Baniihincnt. 
r Fhocal-fhear, no fhear-fhocal. Lexicographer, s A hsrm ',:-."■ J:-r..' * 
cannot be rendered otherwifs \v-:z. 



( n'^ ) 

Neo-lochdach," is ceart bhridh dha' : 
Ach nochd thu nach tu f hin fid. 
O mofgladh mitfeadh Alb. &c. 

Nach mor tha ghabhail Cealgoir, 
A' d' Storuidh a labhar b chearbach ? 
Gach c Congnadh Rathaid, 's d tearmad, 
A dheonaich Maithibh Alb' dhuit, 
e A fpreodadh, 's/faigheil Cearb orr'. 
mofgladh mit feadh Alb. &c. 

'S trie le Daoine g fùoine, 
Bhi 'n h drip mu ghnothach aotrom ; 
'S ma gheibh iad lide 's caoile 
i Chuis mlilofgoinn, eir aon taobh dhiubh ; 
Gu 'n ^ cuir iad ris na dh' fhiaodas. 
mofgladh mitfeadh Alb. &c. 

Rinn thufa fuas do fhean' chas, 
Le / tuairifgeul, a's m aim'fgeachd, 
Nach n luaigheadh Duine o geinmni : 
Tha t p f huarlanachd do dh' Albainn, 
Eir cruaghachadh a' t ean'chainn. 
O mofgladh mit fealdh Alb. &c. 

'S e do Thuras q Aimilifc, 
A bhclr an r Dunaidh s gharbh ort, 
Bi'dh gach Duine ann Albainn, 
Gu / guineach ann :.o u Ihealbhan j 
A's CO is urrainn x teanachdas ? 

mofgladh mit fealdh Alb. Sec. 

Chuala 

a Loquacious. I Awkivard, incor.fiftent. c Afllrtance. d Defence, 
pioteOion. e To ctnlure or blackguard, to treat fcurriloufly. / To ca- 
vil, j- Trifling, vain, h Perplexity, i A reprehenfible or blameable 
atfii: •• or an affair caufmg iiidilLrcnce or a flight difdain ia the behold- 
•t'.s. 1^ To exaggerate. /Slander, m Impurity, k To mention, o 
.';hàfte.K-M«Kltrai? p Malignity q Confufed. r Infelicity— Affli«ion. 
i-Great, Crric-.....s. til". en. « Throat, at To defend,, to fave fiom im- 
4UAi=Jit (iiagtr. 



( ^77 } 
Chuala mi na rt chòmhra' 
Gu 'n d' fhuair thu O Righ Dcorlu, 
Tuarafdal re d' b bheo'iaint' : 
Cha chual' e leath do c Dho-bheairi-, 
No dh' d f huadaich e thu 'n Ohint. 
O'mcfgladh mii feadh Alb. S:c. 

Cad an e tlachd no/chiatfa', 
A bhio's 'n ar g beachd mu h Riaghallt, 
Na h i aitim fin na k Diaghachd, 
Thug / fafga dhuit fui' n fciathan ? 
'S cuis mhaflaidh fid d'an larmads'. • 
O mofgladh mit feadh Alb. &c, 

Tha mi ann an m imcheifi;, 

Cad a n bharail chuimifeach, 

'S airidh dhamh bhi 'g p iomachar, 

Mu 'r Fearaibh ; 'nuair a dh' fhuil'geadli 

lad, q anabias fin t r uirighioU. 

0" mofgladh mit feadh Alb. &c. 

Thug thu s lonnfaidh t fhiadhaich, 
Eir u Fionn a chur a' x miadh oirn, 
Nochd fid do dhiom a's y t iadach, 
A's t ionnfachadh Ian s- iargain ; 
'S cha Chungaifich thu aa larmad. 
mofgladh mit a Ghciidheil, &c. 

Chi thu fein le d' fliuilean, 
Gu bheil a Ghallig bb fughar. 
Gun fhaillin Deifeachd cc muuaidhj 
Gu laidir, feafach, fiubhlach j 
Ge d' dd Chain thus' i mar ee f hionnfgeul. 
O mofgladh mit a Ghaidheii, &c. 

. . ^ , , '^^^-^ 

a Con«erfation. J Liferent, c Vice. a'Tobanini, to oh.uc ?.\vav. c 

Liking. / Favourable opinion, g Pointed thought, or cor.cc piion. h Re- 
gulation, i Perfons, folk, i Divinity. / Shelterv w Anxiety, w Suit- 
able Idea. & Worthy, derervliig. /> To entertain. ^ Iilllpi.r.ty. rN.v.- 
ration, c-ation. x EfTay, attempt. / \Vi!J. ?< Fin gal. .v Pvcg?.i^!, e- 
fleem. y Jealoufy. z Sediment, dregs, aa Pofterity, off^prini^. II ;ul>- 
flantial.' cc Inilruaion, (/i To rail, revile. -: Fjb!:. 



( 178 ) 
Tha Ghàiiig a Rl'teach, h lionmhor, 
c So tha na h uilt, 's ro d fliiolar, 
e Ro-thla, /neo-thuifleach, Cinteach : 
Bu dana dhuitfe diteadh, 
'S gu brath nach tuig thu h g iomliaigh. 
imfgladh mit a Ghàidheil, 8ic. 

'S e Leabhair Mhai'fdir Domlinul, 
Thug Rabhadh dhamh mu d' h Roifgeul ; 
Na 'ai faighlnn e na b' oige 
Cha mhathainn dhuit do i blioillch 
Gun i chathachadh fan choir riut. 
mofgladh mit a Ghaìdkeil^ &c. 

Mac Neacail a' Gleannurchaidh, 
/ Bheachdaich ceart le m cuimis' ort, 
'S e thug o t eachdraidh n bunchar, 
INIar leaghas fneachd' na o thuil-mhoim ; 
Le p leacontachd, gun q tulgadh 

mofgladh mit a Ghàidheily &c. 

Dean aithreachas neo-chealgach, 
J.e caithris re math t anma, 
A's aithris le balla chrith, 
Gu 'm b' airidh thu eir Damnadh ; 
Mu 'n larruing e ro anmoch. 

O mofgladh mitfeadh Alb. Sec. 

Dean t aithrl'-bheatha fcriobhadh, 

'S na bi' 'g a ghl^athadh diomhair ; 

Bi h uile la tha 'g infeadh, 

Nach b' aon r fhear-noigheachd fior thu : 

A's ni finn fathall fioth riut. 

mo/g/::dò mitfeadh Alb. Sec. 

Cha'n 

a riueiit;" k Copious, c Er.fi'.y ccr.ne£>:ed. d Generative, c Soft, 

f •..octhj.-ttinad. "/Infallible, {table. ^ Image, idiom. /; Romantic 

tales, i Bhi(lcnng\i To contend, to battle. /To point, to remark. 

..•^^.:.. ,r ,, Foiindation. o InuodatiorSj torrent.- p Precifion. 

r Norelill, newfr-.ca^er. . 



( 1/9 ) 

Cha'n AiJcacliadh no a faoiild. 
Re fagairt no Fear adhraidh, 
A b chabaiclieas ar faobhar, 
No lagaicheas a chaonnag ; 
Ach aidmheil feadh an t laoghail. 
mofgladh mit feadh Alb. SiC. 

Labhradh mit le cheile, ^.; 
Le farmad Co is c geire, 
San Charmafg thog an d t eifg-fhear, 
'S na dealcha' mit r'ar Reufan, 
Cha 'n e Arrghlo'r a ni feum dhuinn. 
O mofgladh ìnìt feadh Alb. &c. 

SoyChailiomachd ro Ghràdhach, 
Do Ghaifgich-fcriobhuidb Gailig; 
'S e M' g Athuinge gu brith dhuibh, 
Gu 'n taifbein fibh bhur h tabhachd, 
Do 'n i Afcul a Rinn tair Oirn. 

mofgladh mit a Ghàidheìl^ Sec. 



Z 2 ORAN 



a Confeffion. b To blunt, c Accuteft. d Satirift. e Nonfenfical prat- 
tle, trifling loq-iacity. /Alarm, i. ' e. Cafwthachd, no Gltiafad le Cabhaig. 
g Entreaty or fupplication. /; Valour, i Ablach— The remains of a crea- 
ture deftroyed by the fox or eagle, &c. which is faid to perfons in con 
tempt. 



/ 



'k\ 



i . 


^ 




\ '' 


\ 


-<<:-:■ V 


\ 


\L 


^- \- 


■ 


.^ 


\ 


\ 





\ 



O R A N 

CONNSACHAIDH, oc. 

Eir fouiiy Dainty Davie, as played upon the fiddle. 

Chorus. Tuiribh. 

•« Riafanaiche mit a Chuis ^ 

Ris an OJ/a, thog an Alia *, 
^Sfeacha mit annfin Co-dhiit, 
Gheibhir ann fan eacoir. 

5C? Gacli Cuis theid eir bhiaiabh brith'è; 
i3 Eir tùs, 's 'èadar fcial na dithis, 
A fcrudadh O f hreamh an Croidhe ; 
Man dlioghar an Reiteach, 

Riafanaiche mit. Sec. 

The Charge. 
Thog thu oirn an Scainnil Oilteil, 
Gu bheill finn anx-eolach, boifceil. 
Mar Mhadaidh-alla nan Coiltean, 
Bhios eir Scoim feadh Slèabha. 
Riafanaiche mit, %.<:. 

Rud elle chanadh gu.de'arbh leat, 
Gu bheil linn a An-fhiofrach, b AU'mhar'^ 
'S gach Eilein, Camus, a's Garbhlach ; 
'S barbarra, Micheillidh. 
Riafan. &c. 

Athais 

* Alia h^e fignifies Defamation, though in other cafes it means Faine. 
As Vroch cdla, a bad report: Deaih alia, good report. Al(b wi'J, o< r.o' 
'.amc sj^norant, Zi Savage. 



( iSz ) 

Athais a tliilg tlm 's i *s a Neonaich, 
Kach atiiach leinn bhi' gun Eolas 
'S mch Moa tba finn ann toir eir, 
O'r n oige gu'n eug finn. 

Ri^:?!. &C. 

Ofbarr, thu'irt thu ni 's mor b iunadh, 
Nach bheil gradh againn do dh' ionnfach', 
'S nach pairtich finn aon ni 's c fionn duinn, 
No chluinn finn, re cheile. 
Riafan. &c. 

Maraon, thu'irt thu, ^nuair a mhuthas 
A h acn againn eir a Dhuthaich, 
Nach radhnaich c riatiuntadh, 
Thaobh nach fin a d gne !e;s. 
Riafat:. 8:c. 

Dh' airis thu le briotal boilich, 
Nach aithne dhuinn e Litir-fhoUim, 
No Chann'ainn ann trie ar Comhradh, 
Chuir ann Clo, no leughadh. 
Riafan. &c. 

Chuir thu h S?.radh ann fna Fiantaibh, 
Ag aicheadh nach rabh iad riabh ann, 
'S gnr ni dh' araich finn an fcialachd 
Chum ar Miadh a g Sheideadh., ;, 
Rinfan. &c. 

Thu'irt thu Moran tuille mearachd, 
Ach fonaidh na rinri mi airis, 
Abhoradh gach Cluais tha h Screamhail 
San bheil ceineal eifteachd. 
Rtafari. &c. 

Chuaidh 

.>;-.-\;,gr. I CucioGty. c To know by experience, d The native 
{) o v^rty. . c' Lifcraiy learning. /Oppofition, obftacle. g To fpread by 
rcpo:-t;. to'fbiind tiic praife. h Difguflfi;!. 



- ^ ■ ( i53 ) 

R. E P L Y. 

Ciiuaidh tu mu Thuatb cir droch Thuras, 
Gabhail ort fuaircis a's ftirain ; 
San cheart uair a bha thu guineach, 
Thu^ar fuil a a dheabhadh. 
Riafan. &c. 

Ge d' tha ar n aineolas ainmeil, 
Ann a d' fclamhrulnn, flialaich, aimfgis', 
Nam b' aithne dhiiit Cail ar feanchais, 
Dhearbhadh e do blireug diuilt. 
. Riafan. &c. 

'S ioma Duine coir 'n ar Duthalch, 
A chuireadh b Scleo eir do Shullean, 
Nan cluinneadh tu chòmhra'-dùrachd, 
Eir chuifibh na Cleire. 
Riafan, Sec. 

Bheir iad ann Caint C untas Riochdail, 
Eir gach Clann, a's co d'an Sliochd iad ; 
'S gach aon Dream ata 'n a'r Meafg-ne : 
'S nach fiofrachadh geur fin ? 
Riafanaiche, Szc, 

'S ioma fear-rlomhach. tba 'n Safgunn, 
Nach urrain innfe co as d'?., 
No CO iliinnfearrachd chuaidh Tttachad, 
Gu beachdail, tri c leabhaidh. 
Riafan. &C. 

Tha fin n gu fuithichte, cialla:h ; 
Le Ian bhuitheachas do'a Trianald : 
'3 gun a liutha^J cron 'g a dhe.?nida 
*S tha n-.eafg Chiadan d EailiL-.;. 
Riafan. &c. 

a To drain, to dvy up. h Gl _:%:■) -.n-:., to c^-;-J '.!. 
ing loiig at the fiin, à-c. l Gen;r-i.on;. d I.:' 



( i84 ) 
Ge d' dh'fhalbhas mi eir feadh Albainn, 
Gun Armachd, ami frath fan Garblach ; 
Cha mharbh iad mi eir fon M'airgid ; 
'S cha tairg iad mi-bheus damh. 
Riafafi, Sec. 

Feuch an d' eirich fin do Ihafgunn ? 
Ma dh' fheumas tu dol eir Aftar, 
Bio'dh an a Cleireineach a' tachlais, 
'S paithir Dhag 's gach fgeath ort. 
- Riafati. &c. 

Cia lion latha thig fa bhlia'nna, 
Nach cluinn finn nuaigheachd le b iargain, 
Eir millteachd Rathaid, 's luchd trialla, 
'Niarmhain'fteir, no'n Devon ? 
Riafaii. &c. 

'S ioma Fear-fpuinnidh a's Murt-f hear, 
Fear-millidh Cuinnidh-, a's Cufmuinn, 
Tha d' Dhuthaichfe faidheil c Duifchill ; 
Seach aig luchd an Fheilidh. 

Riafan. <^c. 

Caite bheil Mnaidh tha co'Iochdach 
'S tha eadar Falmouth a's Portfmouth ? 
'S mor an tamailte do'n Dotair 
Bhi 'n fochar nam biiftean. 
Riajcn. ^c-. 

B'ainmell Sodom a's Gomorah, 
Eir ana-cneailachd, agus Do-bhejrt, 
Ach bu mheanbh an Ainiceachd f heolar, 
Seach an For tha d' d chlèabhfa. 

Rìuf^n. Isfc. 

Bhur 

" rrow. f Sanctuary. <f AfTociation, cc::- 



( 185 ) 
a Bhur nior Luchd-adhraidh tha Stolrmeilj 
A ni morchuis as na h Orgain, 
Cha sor iad Domhnach gu Mearrachdas, 
'N uair dh'fhalbas 'n luchd-eifteachd. 
Riafan. &c. 

'S lionmhor b Deadhan, a's Pears'-Eaglais, 
A chiotar Saoth'reach nan Teagaifg ; 
Le iota, 's gaorrfachd, nam breifllch, 
Mu eadradh ag eiridh. 
Riafan. &c. 

A chrunadh bhur Rag-bheirt thrailleil, 
Dh' fhiidraich fibh fagairt, a's Papa, 
c Ath urach' againn, mar b' abhaift ; 
Ave-Mairi, 's d Eafb'loid. 
Riafan. &c. 

Cha 'n fhior nach Speifeil leinn Eolas, 
Do-rireadh tha finn ann toir eir, 
Ag ftri CO is Moa porfan, 
'S gach comhdhail ann d' theid finn. " 
Riafan^ &c. 

Tha ionnfachadh leinn ro luachar, 
'S e prionnfapal gach deadh-bhuaidh e; 
Car n ionnfaidh gabhaidh, 's bheir uainn e 
Gun uabhar, gun e eiflein. 

Riafan. &c. 

Tha mis' ann am fhia'nuis Mairionn, 
Meafg nan Ciad dhe' 'n iarmad thairis, 
Le 'm bu mhiann bhi 'g iarruidh barrachd, 
Gach Bealach a theid finn^ 
Raifan. &c. 

Ge d' tha mi fann am fo chòmhnùidh 
Ann fa Ghleann aig Ceann na Mòintich \ 
A a 

a Youv. I Dear, c To renew, d i,, ?, Eajlulioid, 
fGindge. 



( 1 Bò ; 

Tha mi 'n Gealì eir Rann a'« Ròfg ann, 
San Chòmhradh nach lèugli thu. 
Riafan. &c. 

Na'm bio'dh Clò-bhualadh cho' ulladh 
D'ar coime, 's tha dhuits' ann Lunduinn ; 
Bheire' mit f olum do'n a Chruinne, 
A' b ionnas ar c Seudan. 
Riafatt. &c. 

Ge do fcrlobhadh mit na Ciadan, 

Eir na fìrmaibh is Ciataich ; 

Dheannadli tu 'n dlteadh nach b'fhiach isd. 

Mar na Fianntaibh thrèubhach. 

Riafun. &c. 

Bi'dh an Fhiann gu mor na 's alloil, 
P^r is fìach 's is Math an Airidh.) 
Cuig Clad blia'nna 'n dcigh dliuit d faileadh, 
Na do Scaliais Eifceils'. 

Riajan, &c. 

Dearbhadh lS4irngus fallain ; 
An ainm dh'ff-iag iad cir am Fearuinn, 
Gun tearbadh a ghna, 's a'mairionn 
O'n e AUoid, gun trcigfìn. 
R'iafc.n. &c. 

'S beag a chunnaic thu do Ghiiidlieil; 
•Chuaidh eir Turas do/Ttiir-nabaidh, 
A thuinich ann fad an làethean, 
'S nach tairneadh gu 'n g Relic. 
Riafan. &c. 

■ Tha flnn cho' Gradhach, 's cho' eudaihor, 
Mu'r naite tamh, 's ar h reamh-cheumaibh j 

a Unu'crfc. h Ricaesi ' c Jewels, d To putrify ; this is faid of a crea- 

Tcvc tV<at lie:. ttc'iS tili its hair is fallinir ctT. e Antiquity. / Neighbour - 
•i'<:\\ yard, h Ancellors, generations that wcix: \»<:- 



(187 ) 
'S a bha Jacob mu Mhachpèlah ; 
'S e fan Eipht' eir chèilidh. 
Riafan. &c. 

B' fhiu dhuit an Earaoil 'fan falrebhein, 
Bhi ùr a' t' arie gun Dearmad ; 
" Gun fmuirnein tharruinn a' m' bhalg-fliuils', 
" Feadh tha fpealg a' d' Reafp-fhuil" *. 
Rinfan. &c. 

Nols a Bhrithe tha gun leath-phairt, 

Chual' thu nar dithis ar Teifteas, 

Innis O d' Chroidhe, co 's treife, 

Gun Eifimeil, 's èifdim. 

Rìafanaiche mit a chuisy 
Ris an Olla thog an a Doir'ionn, 
'Sfeacha^ mit annfin Co-dhiuy 
Gheibhir annfan èacoir. 



A a 2 • - V- ■ OR AN 



* The Author is forry for the violence he has been obliged to do the fi^ 
iacred text here, for metre's fake. -t^ 

a Dov-Jhion ; Sion dona : Storm. 




»1 



■ih 



H 



O R A N 

D O 
Mr. DOMHNUL MACNEACAIL, 

MINISDEIR LIOSMOIR, 

Eirfon a ro fcalrtealachd agus a Chothaich e, ann 
Adhaigh an Olla Lunduinnich. 

JSir sèi/d', 'Scoma leom Mur d'thig thu idir, isl'c. 
To the Tune of, Sir Alexander M'Donald's Reel. *^*^ 

TuiRiBH. Chorus. '^■*-' 

'S e Mai'fdir Domhnul Mac Neacail, '|^Bfe. 
An a Gaifgeach Cdtnhraig tha b reachdmJm^^ t 
Chuir c Gafd^ ann orda an each^aidh^ 
Thug àfeachdadh ddn e daormunn. v 

jT^TUAIR a bha Albainn/fui' lighe, ^^J^ 
J_^ Aig a Chealgaire" Mac Tain, **■ "* 

Chuaidh tu gu Calm' ann a tuighim, 
'S thug thu rithis Saor i. 
Se Mr. Dotnhniil, &c. 

Bha na Gaidheil aig Mac Tain, 
Mar a bha Saul aig Goliah : 
'S tufa Mar Dhaibhidh 'n deadh Chroighe, 
O g Righe nan Caorach. 
'5 e Mr. Domhnul, &c. 

'Nuair bha finn uile fui' h Mhafladh, 
Gun Aird fa Chruinne dol as duinn, 

' , 'S 

a Conflidiing hero, or ch?hipion. h Energetic, pithy ^ high-fpirited, 
c Handfome, prettily. <^ Flexure, curve, a bend, è Curmudgeco, s 
niggard. / OverVvhelmed. g Sheepfold. 'h Reproach. " , .. 



■:ii 



( Ipo ) 

*S tu a tharr fa Chumafg gu Tapaidh; 
Agus b thachd thu 'n c Craofair'. 
'S e Mr. Domhmil, &c. 

'S ni bhii finn uile mar bhalbhain_, 
No Duin' eir am bio'dh d Glafcliarbaid, 
Gus 'n do chuir thu umad tarmachd, 
Ghuineach, Ghailbheach, e fhaoluimt'. 
'5 e Mr. Domhnul, Sec. 

'Nuair a bheachdaich thu Mu'n cuairt duit, 
'S nach deachaidh do thaic re d' Ghualainn, 
Chuir thu/fpraic ort ris a Chruadal, 
i 'S bhuail thu Steach do'n g Schaonnaig. 
"'S e Mr. Domhnuli &c. 

'S mor an t eibhneas bh' orm re fhaicfin, 
Gach Icum thug thu eir an t Saf'nach, 
A's tu 'g feiridh eir le d' Chafan, 
Ann r.n Clais an Aolaich. 

"o e Mr. Domhnuly Sec. 

'S mor M^Itheadh nan Cinneach Tuathach 
As an h Silbitl;^an a's an Cruadal ; 
(Eadar SioI-Gh-uinn 's an taobh fhuas diubh.) 
Gun ghluafad a' tabhar. 

'5 e Mr. Domhnul y &c. 

Ge d' theirir gu bheil a / Cheolrai'dh 
Ann fna h Eileinibh ann Comhnuidh, 
Cha d, rinn iad k Ceileir, no Oran, 
Do Dhomhnul mo Ghaoilfe. 
'5 e Air. Domhtmly &c. 

'S mall learn gach / Filidh 's luchd folum, 
Feadh Galtachd, Innis, a's Mòrr-thir ; 

Nach 

c Tharr ann; entered into, or engaged, b Suffocated : To ftop a perfon 
from fpeakmg by, expofing his falfehood, &c. c Gaper, d Jaw lock. 
,(? Difciplined. /Terrific countenance. ^ A battle or fight, è Brave or 
gallc^nt men. i The mufecv k R.ecitative. / Philofopher. 



{ ipl ) 

Nach d'rinn rann, no a grinneas rofg dhuit, 
Chuir ann Clo gu b Scaoileadh. 
'5 e Mr. Domhniily &C. 

Cha Mhoa fhuair iad do Òii"oig^^e> 
Dol fan tuafaid re Mac Iain ; 
Ge do 's iad a fhuair an c Ruigheachd, 
Le d Fiothach nan Aoirean. 

'5 e Mr. Domlmul^ Sec. 

Ge d' tha ar Colaifdean e Oirdheire, ^ 

Fui'/dholaidh g fcoilim an h oilbheum ; 
Cha do chronaich iad na i lorg fid, 
k Coirbeach a / bheoil fcaoilte. 
'5 e Air. Domknul, Sec. 

'S tufa an t aon Duin' ann an Albainn, 
Dhei' 'n d' rinneadh m umpair na h n arguin ; 
Chhaidh t o ungadh mar p radha q feanchaidh, 
'S dhearbh thu gu r neo-chlaon e. 
'5 e Mr. Domhnul, &c. 

Nois O na fheas thu 'n ar iiite, 
Tha finn a' t j- eifimeil araid, 
'S mor an eafbhuidh e 'n ar / Caileachd 
Mur paidh finn thu t faothair. 
'5 e Mr. Domhfiu!, Sec. 

'S duillich leom gu 'm faod mi infe, 
Eir u guinich do Dhaoine x fpiochdach, 
Tha cur y cuinnil thaobh do Ghniomhfa 
'S aig infe gur z baoth e. 

'iS e All: Domhnuly &c. 

Acli 

a Finery elegance, h To promulgate or fpread abroad, c To pene- 
trate or affeft the mind, d Raven, e Excellent. / Harm, lol's. g 
Trivial loquacity, chatterer. /; Offence. ? In confequence of. À: That 
which corrupts or vitiates. 7 Open-mouthed, brawling, rn Umpire, n 
Argument. oAnointed. f Choice, beft. q Genealogifì, hiltoiian. r 
Honeftly, not declining from the right, s Under obligation to, owiuvj 
regard or reverence. Beholden, t Conftitution. u Bitter minded, i-- ■;')i 
antagonifis. .y Low-lifeJ, mean fpiriteJ ; Owject'vn. - ?Nlora:'.} 'j- .'. 



k 192 ) 

Ach a dhainn-deoin a b miofguinn c afcaoin, 
'S mor a' meas th'aig luchd bias eir ; 
'S cha 'n fhag d luchd-tiolpaidh nan facal 
Co' taitneach fan t faoghal. 

'S e Mr. Domhnul, &c. 

'S ioma Pcars-Eaglais ro fcairteil, 
V> ionunnfan e dreug, leo gu 'm faicle, 
Do Leabhary Eigfe na 'n ^ t afguidh, 
Le 'n gealtachd roi' 'n h daor-chu. 
'S e Mr. Domhnul, &c. 

'S tufa fhuair an Barrachd Mifnich, 
Cha ghabh thu fuathas, no i miotag ; 
Bheir thu uabhar k Fir na brlfc-ghloir, 
A cl»Iifgeadh gu / faoifld. 

'5 e Mr. Domhmil, Sec. 

Eir leam fein gur m breamas n Cearbach 
Do'n Ardfheanadh fin na H Alba', 
Nach d'rinn ni Ceinealta thairgfe 
'N co' Icanmhuin do fliaoth'reach. 
'5 e Mr. Dwthnul, &c. 

'.'> ioma gniomh/ fuarrach q neo-fhnafor, 
Tha 'g lomachd mu 'n cuair^ r fui' fhafga,. 
Nach ionunn luach re d' Remarkla 
Dh.'fhag ar j- Macaibh aobhach. 
'S e Mr. Bomhnuly &c. 

Bi'dh / beannachd u coifrigte ghaidhell, 
I^eanaik do choii-cheum fgach aite, 
Eadar Oifein a's a Chairdean 
'S ar Bardan is aofda. 

'5 e Mr Donihnuly Sec. 

.■ \ . '' ■:■■ '^ 

a lafpi^e o^'^ì^^k^^ c Inclement, unfoanJ; haifli. J Cavlllars; 

. .,ii...w .lI<"j,uiaBt*. • e A-meteor fuppofedto foretel the death of great 

- 'cciffict. g Repofitary ; cuftody. h Dohhur-chu, i. e. King of 

^> i -Fright, k Tatltr, or prattler. / Confe/non, i. e. to 

.-\ccident. w Abfurd. Genteel, p Invalua- 

lj&ltt;r, patronage. 5 the Mats; meaning the 

!• BLcediction. X:*« derated. 



( 193 ) 

'S cinteach mi gur a cliuteach t b alia, 
Diaidh dhuit a bhi d* fmur fan c Taladh, 
Na fan uine tha thu Mairionn ; 
Tliaobh nach d' 'ainich Daoin' thu. 
'5 e Mr. Domhnuly &c. 

Na 'm bio'dh d MacCaileìn na Ghaidheal, 
Mar na h Athraichean o 'n d' thalnig, 
B' airidh dh'a Baile, no dha dhiubh, 
Tho'irt re d' làethean faor dhuit. 
'<S e Alr. DomhfJiil) &c. 

Infldh mis' an fhirinu trà dh'a ; 
Ma leigeas e fios a Ghailig, 
Bi'dh meas iofal ann fna Blàimeir, 
Le e how's a' 's le'n Caoirich. 
'5 e Mr Doìnhnul, &c. 

Na 'm bio'dh ar Roigh Deorfa nay fhuighe, 
Mar bu g deònach leom a h ghuighe ; 
Bheireadh a i Mhòrrachd dhuit k luigheachd, 
Bu / chuibhidh dhuit fhaotainn. 
'5 e Mr. Doìfihnuly &c. 

Bheireadh e dhuit caraid Chiadan, 
Fad do laethean h uile bhadhnna, 
Bharrachd eir m Pàrraifte fi fiacheil, 
Bhios tri Chiad na h o aoradh. 
'5 e Mr. Domhnuly &c. 

Righ nach mife fhuair an Comas, 
Duais tho'irt duit eir fon na p Comain j 
An Riia'g a chur eir an OUa : 
'S bu q fheomalta r maoin dhuit. 
*S e Mr. Domhnuly &c. 

B b Gabhaidh 

a Famoos, renowned, h Report, Popular fame, c Earth. ^ Ths 
Duke of Argyle's mod ancient Galic name, e Alluding to the ihep'- 
herds ufual falutation. Settled, free from diftur.bance. g Willingly; 
very fain, h To wifh, to imprecate. / His Majefty. k Recampctile. 
allowance. /Due, fit, proper, m Parilh « Valuable, wortliy. o Ad- 
hering, following; peculiar to. -p Obligation; favour which bint'; r,. 
gratitude. ^Largely, bulky, r Wealth, means. 



( ^94 . 
Gabhatdh mi 'n..uair fo mo chead diot, 
'S m bio'dh gruaman ort re m' bheadachclj, 
Ge d' rinn mi 'n Duanag a neo-eagnaidh, 
Mar Eifempleir b abtrom. 

'S e Mr. Domhnul, &c.. 



Ox^AN 



<^i\, inaccù.&Li. b Light, iligh 




O RAN- G A O I L 

L E 

3 O M H A I R L E CAMERON, 

anil an Rainach. 



5O mi m' fhuidhe m' oQar air Tulich bhoidhich, 
i^ 'S mi gabhail orain 's cha d' theid e learn ; 
Mo chriodhe 'n cqmhnuidh mar chloich air mainntich, 
. Is mòran feoil aig air dol gu grunnt ; 
Gu grunnt cha d^*febèJd:*^gtì:n fliios d' an Eucaig, 
'S ma ni i rèite rium gur f heard a chuis j 
'S mur taobh i fèin mi gur leis an eug ml, 
Le fhaighidibh gèuradh teachd orm as ur. 

Do fhaighiden gear annam taobh ga chèile', -. - 

A dh'f hag mi rèibte le iomad lott j ■> ' 

Gur turrifach m' èiflein gacli la 'g eiridh, • ; 1 

Gur trichd mo leine' co fhliuch ri Ion ; 

Mar ghsoidh o thuath a thig blurr n'an cuainhtaM, 

A dh' fhalabhas uainne mar chi llbh an ceo ; 

'S e 'n famhiadh thuair mi do ghaol na gruagaich, 

A rinn mo bhuairadh air iomad itol. 

Ocholn ! a ghruagach nach gabh thu truas rium", 
Do ghaol a bhuair mi gun f hios do'n t-floigh •, 
'S mur faigh mi fuarach o 'n ghaol fo bhuair mi, 
Gu dearbh cha dual domh bhi fada beo j • 
. Mo chriodhe luaineach gach la air luàfgan^ 
Mar Luing air chuan agus i gun feol ; 
Na tuinn le buairàs 'g eiridh fuas ri, 
'S mur eirich bXiaidh leith cha d' theitf gu fcoE> • 

. jGu feor cha d' theid i 's gur beg mo fpeis dbj^5f^*■ S 
Mur faigh mi an Eucag as gile' dreach ; 



( 196 ) 

Bo fliliofan glè^^hcal" naar fhneachd air ghèugaibKj 
Gur turrifrich ni*.'èiridh gun luith leat; 
Tha m' intinn"cianail gach la ga riabadh, 
'S ltd 'n tòìr air d' iarraidh le cogais cheart ; 
J)o nadur comhnard a chlaoidh as m' olg mi, 
'S cha'n e do ftoias a bh' ann mo bhcachd. 

Stòr no fèdail ga mor ar fpeis dhiubh, 
- An diugli cha leir leam a bhi g' an djtia ; 
Is ftochd no airnnais cha'n e a b'fbear leani, 
'S cha bhraid'no meilre air a bheil mi'n ti j 
<- ha chiQdh air bhuailtibh 's cha ghreidh air fuaran, 
A chuir an duairas fo ann mo ckriodhe ; 
AdV Eala bhuaidhach '3 ì fuatuh n'an ciiainntan,, 
':> mbTisn ra'an cuairt dhi ga loirt gu tir, 

\n fA\s Ù' thus an Eala tha ^ir a chuan fin, 

Gur mile "n t-uan' a tha air an traigh j 

/^ r.i mcngain bhuaidhach ag fas m'an cuairt domb, 

''Inr tr/it mi "inbuair air do ilion a ghraidhi; ' 

C!ia dibhail ceille' thug miad mo fpcis djiuitj.: 

'S ma n'l tiiu veite* tha deigh dhomh ej ' ' 

<■ Vs til mo chèad ghradh 's gu'n liib thu feindfeatti, 

Ga 'm bith jni aoibhneach dheth gach aon. lit. 

;\i chuaeh-fh<>tt:lK>idheach air dhath, an necinain, 
S e fas gu modnar na dhualibh grinn ;; ' 
Iva ehiobhan or-bb.uigh mar iliiain cornna, 
Gu bann dothota' o chaldo theinn; 
Camlubr.c'A dualacU gU cleachdac-h Cwet^ach, 
Ì., car m'à?i «,\ftitt- antj? gach foikain miti ; ; 
A r ;. thrv.fa' {u3s'artn aixfiodadb b^^iciheach, 
' . r.!?.'iach nàc4t dòicUinn di-k 

?.. ci\an3:«;lir mar bhrèid do *j^:anart, 
,.V'*i* tvhMvja'cK gun dol gu lar:; 

'•" - '-ana mar chaorrann mengain, 

lìlìjch gun. gliòihìh'. guit fgath ; 
Th: 



V '9; ; 

Tha maife a' d' aqdann thar .clsnn n'an dabine, 
'S e dh'tliàg mi daonnan co dacrr a' d' ghradh ; 
Àch thig le d' ghaol 's thoir a' glacaibh an aoig mi^ 
No dhain-deoin daoine gun high mi bas. 

'S ma gheabhter bas leam air fon do ghraidhfa', 

Cha bheg an tamailt e m' chairdibh mor ; 

'S na craoinn o'n d'fhas ml co maidli ri d' phairti V^ 

Ge d' iarr thn naird iad gu nuig na meoir ; 

O linn gulinn, iar a mach mo fhinnfir, 

'S ma gheibli thu mi-mbodh do dhuine 'n t-iloigb j 

Grad chul do cheinn ris gach geig a chinn diubh, 

'S cha Taibh do thiom dhiubh ach gearr gu leor. 

'S ma chumar uam t'aù le gplmh an t-fluaigh fin, 
A thogas tuailas le cainnt am beoil j ' ' ' • • 
Tha cairdean dileas m' an cuairt O's 'n iofal, 
A thcgas mi-thlachd 's nach ftriochd d'an choir ;_ 
Luchd bhrèug is tuailais ga'n pnath bhi buaireadh, 
Tha m' fhuil air fuachadh riu, *s m' fheoH -, 
Euinidh an treud ud do mhammon dèilìneach, 
Le 'n tèngibh èifgail toirt bèurq do'n choir. 

Tha naimhdean fallfail fo fgaile cairdis, 
A togail fhannfgeuien oirn le chcile ; 
Luchd mi-ruin teanga pioca taingeadh, 
A dealbh an aimhlais 's a deanibh bhreug; . . ,. 
An puinfain mar Ion agus^dmh re òl doibh,' ,* ',; 
Is e bhi 'n comhnuidh gu fearbh 'n am bèul; L-1* 
Luchd dheanaibh fgeoiibuiriidh iad do Mh9'rnjnàn, "" 
'S ìàd a fheilbh gu fonruight luchddheatiiI:JfiT:hreug. 

Ma chi I'bh neach bliis a cur re cherle, . . ... 
Mar Phiciid thrèubhaich 's i dcanlhli neid; 
Bithidh neach- a cuairtachadh ft^eairh le h' fgiiv^. 
^\'à reiteachadh cuairj an neid ; 

/ gaodh luaineach oir' Maaf.n'an cùàin r . 

[sas luafgan air meoir a phreis, 



Falbhi uaipeadh an nead 's a chuairtag, 
Is faic an truaigh cia mor i nis. 

Tvlar fin mo Bhantag na gabh's angar, 

Ge d' their do chairdean gu bheil mi bochd 

Tuig Righ Daibhe fan ftaid an b' aird e, 

Bha chriodhe trailleil mar dhuine bochd ; 

Cha d' ghabh an Righ fin a bheg thoilintinn, 

'3 a chaithair righeil ach moran fprochd ; 

'S ma Icubh thu an pioball tha pairt de 'g infeadh 

Gu'n d' rinn e ifleach mar dhuine bochd. 

Thug mife as m' y>ig€ re tamaill gorracja, 
Nis tha tha mi deonach air cintinn glichd j 
Tha tiom gu bron agus tiom gu folas, 
'S e dara feol air na chaochail mis ; 
Glacfidh mi gu feolta mo ribhaid cheolbhar, 
On tha mo fliolas a nis air teachd ; 
Is theid mi chomnuidh gu Tulich bhoidhich, 
'S bithidh mi mar firveorich 'an barr a phris. 

Ifeabail Nlc Aoidh. 

ISEABAIL ]nìc Aoidh aig a chrobh Laoigh 
Ifaqbail Nic Aoidh 's i na h aonar. 
Ifeabail Nic Aoidh aig a chrobh Laoigh 
Ifeabail Nic Aoidh 's i na h aonar 
Ifeabail Nic Aoidh aig a chrobh Laoigh 
Ifeabail Nic Aoidh" 's i na h aonar. 
Ifeabail Nir Aoidh aig a chrobh Laoigh 
Ifeabail Nic Aoidh 's i na h aonar. 

Mhuire *s 4 Righ I 
. A dhuine gun Mhnaoi, 
, ^la thlg thu a chaoidh' 

'Si fo do linn: 

Nacli faic thu nic Aoidh. . 

'ùg a Chr^)bli- laoigh, ' "'^^ 

^ni-bonnaibii na' frith 




( 199 } 

Nach faic fibh bean tigh' 

Air Righean nan damh , 

Muigh aig a chrobh. 

Gun duine mar ri 

Nach faic fibh bean tigh 

Air Righean nan damh 

Muigh aig a chrobh 

'Si na h aonar ? 

Ach duine fam bith 

Th' air fon a Cluich, 

Do chinneadh mhaith, 

Le meud a Croidh, 

Deanadh e ruidh 

Do Rithean nan Damh 

'S gheabh e Bean Mhaith 

Cuireadh e ri 

Nach faic fibh aa' obfec 

A 's coflach r'a glacadh 

Am bliadhna ga cleachda 

Air acha na h aonar ? 

Nach neonach am fafan 

Do fhleafcaich tha dh' eafbhuidh 

Na'n nithin bu taitneach 

Dhoibh fein a bhith aca ; 

Bhith fulang ga faicin ? 

Am bliadhna ga cleachdadh 

Le Crobh agus Eachaibh 

Air Acha na h' aonar : 

Nach faic fibh fein a cheannuidheachd 
Ann imealaibh nam muUaichin 
Am bliadhna 's i gu muladach 
Na h' uile la n h aonar 
Innlidh mis ann rannuidheachtf 
Do na h' uile neach a chluineas iad 
Gu m bheil i air a cunbhail 
As na h' uil aite foUafach 
Am hV .ihn' is i gu Mulladoch 



^ 20 

Le ballanan is cuineagan 
Ann imeahibh na MuUaichin 
'N ha uile la na h' aonar. 



Thogaireadh bean Aoith. 

THOGAIREÀDH, Bean Aoidh, Thogaireadh Bean 
Aoith 
Thogaireadh, Bean Aoidh, Uain do dh' Aifhear 
Thogaireadh, Bean Aoith, 'n aghaidh na gaoith 
Rinn iad Mac Aoidh 'n lochan nan claimheach. 
Nach luarach an t uighim 
Do Ghruagach no Ninghin 
Bhith pronnadh 's a'bruigheann 
'S Caib orra Gaireachdaich 
Bhi trial chum na h uidhe 
Gun ghnothach gun ghuidhe 
Ach do mhealladh le n teangaidjx 
Paifteachan ba-bhuachaill 
Ma ta aguibhs do chriodhe 
Na philleas'mo bhruighin 
Theid mis chum na h Uidhe 
Agus feachaidh mi n taite DhuiWi 
An raibh fibh nar deis 
Nar luidhe 's nar luidhe 
'S mun ruithe Ghillduibi: 
B'fhearr gun chlaiftin e 

Cairdean bu dealaitjh'a ftigh 
Chairich iad iomad fear reimh 
Dh' fheach'diu an cumadh isd Uai^K 
Aiileas nach fhuilig an Lagh 
Thiondadh i bus ris an fhraidh ' 
Bholdich i nach tiileadli i traigh 
Ghaoidh-gus à^t rigeadh i n fheadh 
B' abh^ift do n ^hiVt aaith reimh ■ 




Dh'fhag i an t aran bha bruigh 
'S dh'fhalbh i o thilleadh a chroidh 
Dh' aicheadh i comhairl fam bith 
'S fhnamh i n Amhain air chrith 
'N diaidh a ghille Mhoileinich Dhuibh 
Thogairiadh bean Aoith., &c. 

Ann Comunn. 

^"I^T Rair a chunna mi 'm Bruadair, 
X^ Ribhinn Ihuairce nam choir ; 
Beul meochair gun ghruaman, 
O'n Suairc an tig gloir, 
Nar a Dh'eirigh mi 'm Shuighe, 
Los ruighin air Poig, 
Cha b' f has a dhamh feadain, 
Na na Reult os no Neoil 

Chuidh an Comunn an Comunn^ 
Chuidh an Comunn air chul, 
Dhealuigh Comunn re. cheile,, 
'S deanaibh fein d' e fgeul urr 
O nach raibh mi co gldifha, 
'S gun tiigin beum air do chul, 
'S gaoil an Comunn o cheile, 
'S thug e deur air mo fhulle, 

'M fear a thigeadh an Tofach . 
Gheabh e coft an da thradh^ 
'M fear a thigeadh a ris 
Gheabh e criodh 's e blath, 
'M fear a thigeadh Jfa Dheireadb. 
Gheabh e foileireachd Graidh, 
Car Ian lucbar.'s na ceil e,. 
Lalair choi-'iiont dam Ghi-aidh, 

Ninghin og a chuil' dmlich, 
Bha Mi uair is tu reidW, 

. \- Co 



( 202 ) 

Nios on thiontadh thu t fhuath onn, 
Chuir fud fuarach mi fein, 
Chiur thu t aireadh air Duine uafaj, 
Deang an Cruas 's dean da feum, 
Dh'fhag thu mife mu'n cuairt duit, 
Mar chaoradh fhuadain air Spreidh. 

Dh'innfìn aogas mo Leannaìn, 
Cul Clannach, Cas, Dluth ; 
Ruit a dheilchcas gach fgannailj 
Ruit a Leannas gach Cluith, 
'S maith fineadh do mhala, 
'S glan fealladh do fhuil, 
Aghaidh fhoillear an fgathan, 
'S glan Dearfa do ghnuis. 

Dh'innfin Cleas nam ban Diolan, 

Co cirinte re bas, 

Bios iad Bead arach priofail, 

Car tioma na dha, 

Nar a dh'eireas an Criofan, 

'S a bhios na Ciochan fas lan, 

Tog;.idh 'n t ogan a ghaol dhuibh> 

Mar Ghaoidh air Cuan ard. 

Ach na 'm foice fibh Maiglidin, 
'S i gu faireachail glic, 
Mis am am adan Gorach, 
Coft ino Storais 's mo Neitb : 
Nar a thiondadh i Cul riumj 
Bliiodh mo Chrun air a crios, 
'Fear eile toirt phog Dhi, 
'6 ag coft a Storais gu trie. 

ixigh gur Carrach an Sionnach, 
rh(5id' ?ir thnris d' an Ghlean, 
■ '^ do Cliuilein, 
a Mfeeann .' 



Gan 



( 203 ; ■■&; 



Gam bheil fhiacaii co guinneach, 
'S i fuireach na cheann. 
Gun fgoilt i 'n Cuillin 
Bhiodh an uilleann nan Aid. 

Tha na Maighdinin Seoita, 
'S tha na h' Og-fhearran ba, 
Ge do ghealladh iad Pog Dhuit, 
Bhiodh car na Seoltachd nan Dail, 
Am fear a Leagadh iad Seachad, 
B' e fud fafan a b' f hearr, 
An tea a's Ailt' thig a ftech dhlu, 
Biaidh na faicill do ghna, 

A Cheithir Bliadhna na taic fo, 
Chabh mi tlachd dhiot an tos, 
Le fugradh 's le Macnus, 
Mar a 's cleachd le Cloinn Oig 
Bha Car fo d' laimhfe gun f hies, 
Nach do Dh'fhiofraich mi nos, 
Dh'fhsg thu mife mar thalcais, 
Beannach leat ma's i Choir. 

'S gur truadh nach bheil mife, 
Faoi Lie an diaidh Bhais, 
Mun tug mi 'n Gaol faiaich 
Dan Ealia chaol bhain ? 
'S mi mar (heabhaig rja h' ealta, 
Bhios ag Glacadh nan Eun, 
Ciod e 'm fadh bhi' ga Chuiltin, 
Sud i Bh'acfan Air Laimli. 

Tha mcrchion air a mhaidin, 
Cur h i m^idhre glan ur, 
Ge do dhiult thu mo chaimhneas. 
Air 'n aile dh'fhaineachdainn tha 
"S tu mo Chainil ann Cailleir, 
'3 tv^ mo Reul 's mo Ghirt Juil, 
C c i 



( 204 } 

'3 mo bhan cKompaAach Chacail, 
Tair gu 'm facadh mi thu. 

Oca, nan ocb, mar tha mife, 

Gun fhios do 'm luchd daimh, 

'S nacli innis me Dhuine, 

Faddh mo mhulald 's mo phraimh f 

Mar Chraobh as a bun mi, 

'N deis a Duilich a chall, 

Threig mo fpionadh 's mu luth mi, 

Agus lùb mi gu lar. 

Tvlile mallachd dh'aon Duine, 
'S ann tuile gu brath, 
A chreidas fgcul Cinnte. 
Bb.' arr Inntine mnaife ? 
Nar mlieabladh i d' chuid uait, 
'S bhi gad fhior chuir air Dailj 
'S a ghealladbi a beul Dait, 
Na Reultan a b' Laimh. 

Bealach a Ghraiidh^- 

Ochain a Laoighy Icag iac( thii^ 
Ocha'm a Laoigh, hag iaà thuy 
Ochc-.ii: a Laoighy hag iad thit-^ 
'Jll bèaLch a ghraidk. 

- ^r^ Truagh nach raibh mis ann iln, 
l3 'S truagh nach raibh mis ann fin, 
'1 irLUi'-h nach raibh mis ahh lih, 
'iìi' air c/^cli himh Dhamh. 

■nn thog iad gud'Mwuiais, 
^."iathog iad gu-d' bhan".;':s 
!!»n thog iad gu ty-'ohnn.::; , 
- hairtiri' bhu t:. 

hreidich,, it W CÙiVùag«i€li< 
-v-Ohrba^ic-h, 



■ ( 205 J 

Am bhreidich, a m' Ghruagich, 
■'S a 'm bhantraich Ian aon iaair ud. 

Gun chron air an t faoghal ort. 
Gun chron air an t faoghal ort.. 
Gun chron air an t faoghal art, 
Acu nach d'f head thu faoghal buan f haftinn 
Lesg iad thu laoigh^ &:c. 



Do Mhiniflair Cill-an-Inair. 

CHUNNE mi bruadar a chuir fmuairean gu leor orm, 
Bha mi a' m' chaddal a's dhuifg fud mi. 
An ieannan bha agam a' nochd dol a phofa, 
Bha miy &c. 

'S tu's millfe pog 's as foliiiinntg labhairt, 
'An Gaelic 'an Beafle 'an Greigis 's 'a« Làiddinn ; 
Cha 'n f haichdear a d' dheigh feai-- d' èugais 'an crannaig, 
G' an rabh mi a' m' chaddal a's dhuifg fud rhi. 
Aig taobh na h-aibhne bo chaoineil leam d' fhailte. 
Bha mi, &c. • 

Le foilfe na greine cha bo leir dh© bhi nàrach , 
Bha miy &c. 

Cha rabh aon ni 'an folach naeh f haca' tu ghraighein, r - 
O mhuUach mo cheinn gu bonn mo fliailte j 
G' an rabh mi ma d' choinnibh mar bha mo chèid mhathair, 
Bha mi, &c. 

'Nuair thain' fios cianteach gu'n deacha' tu feachad orra,, 
Bha mi, &c. 

■Thar leam f hein gà'm bo mhòy a' mearachd fud ^ 

3ha mi^ &:c.. < 

Naa dianadb d' thir v?J hrruidh re;:is:hainri-su,^'EhairiJ ■ f-^ai,. 



( 20Ò ) 

A's dhsnainn duìt rr.aiddeann dhileas thairift ; 
Cha bhiodh air do chùl aon ni ann an an-fliios duit, 
Bha mi, Sec. 

Ach thaoth thufa cailin n'an meall-fhuile' modhar, 
£ha mi, &c. 

Tha * a mala gun ghruaman 's ì 's binne f guth orain j 
Bha mi, &c. 

'S i m* achuinge bhuan gach buaidli bhi maille ribh, 
Sibh bhi gu muirnneach ceolar aithearach j 
Crodh air ar buailidh 's clann m' ar tealiach, 
^ 'n uair thèid fìbh a chaddal g'an fairich libh flan. 

Cuachag an Fhafaich. 

A Bhanarach dhonn a chroidh 
Chaoin a chroidh dhonn a chroidh 
Cailin deus donn a chroidh 
Cuachag an Fhafaich. 

A Bhanaradi mhiagach 
XjL 'S e do ghaol thug io chis mi, • 
. "S maith thig larqhinnean fiod' 
Air do- mhm-bhofabh bana*. 
' .Bhanarach dhonn a chriodh, &c. 

'S ETior bo bhlnne bhi d' eifteachd 
''An am bhi bleothan na fpreidh, 
N'an fmcorach 's a Cheiteain 
'An barr geig ?.nn an f às-chaolu\ 
Bhanarach, &c. 

rheinne' tu chaoiileag 
, .. ai;i:rt ann an Cjioilleidh, 
■eaigh eunlaidh gach daoire' 

ucr-chd csorail do riiharrain. 



■)■ Gu or?ii. 



i 



( 207 ) 

'S ga b* fhonnar an f hiodhall 
'S a tèudan 'an rithidb, 
'S e bhèireadh damhns' air gach criodlie 
Ceòl nigbinn na h-airidh. 
Bhanarachi &c. 

Ceol farafta fior-bhinn 
Fònnar faramach dianach, 
A Sheinn an Cailin donn miagach 
A bheireadh biog air an Arainn. 
Bhanarach-, &c. 

Gu'm bo mhodar mo bheadradh 
Teachd do'n bhuaile' m'an ead' thra, 
Seaghach feang-chorpach beitir 
A's bùarach greafad an Ail aichd. 
Bhanarach, &c. 

'Sciatach nuallan na gruagaich, 
A bleothann croidh ghuaillinn, 
A' fteolladh bainn' ann an Cuacbaig 
A's boghar uaim aig a chlarabb. 
Bhanarach^ &c. 

Da mhao-bhois bo ghrinne' 
Fo'n da ghaoirdean bo gheile', 
'Nuair a Ihinnt iad gu fgileil 
Gu fininriean fhafga'. 

Bkanarachy Sec. 

Glachd gheal a b' aird gleothar 
A SteoUadh bainn an cuaich bhleoinn, 
A feinn luinneagadh feaghack 
Na fuidh an gothal na blaraig. 
Bhanarccky &c. 

Do chùl amlagach teudach 
Buchdiach feoirnn eanach ceucack 



( ^oS ) 
Do chnomhan na gèige' 
A cheapadh gleatach a iàn diu. 

Bhanarachy &c. 

Cliuireadh maill air do lèirfinn 
Ann an madainn dhrùchd chèitein, 
Na gaithnean grèine 
Thig o d' thèud-chul cas fainneach. 
Bhanarachy &c. 

Bheireadh dùlan na grèine 
A dearfa' moch air f hoir d'eùdainn, 
'S gum b' aite leatn r'a lèirfeinn 
Bòifgeadh èibhinn Cùil Màrl. 
Bhanarachy &c. 

'S taitneach fiubhal a Cùalìein 
Ga chrathadti m'a cluafaibh, 
A toirt' Muigli air feit lijachraeh 
'An Tigh buaile' an gleann f àfaich, 
Bhanarachy Sec. 

Do mhuineal geal boidheach 
M'an iathadh an t òmar, 
A's dhàth fèin air gach feòrfa' 
Chìte dorte tre d' bhràgad. 
. Bhanarachy &c. 

'Nuair a thogadh i bhuarach 
Cuach a's currafan na buaile"^ 
B'e-coltach a gluafad 
Ri Guai>aig na fraide'. 
Bhanarachy ucc. 

Do cbalapanna menmneach 
Mar Philerean marabill, 
Co-gaile re canachein 
Chinneadii f?.r>na-gheal 's na blàraibh. 
Bhanarachy &c. 



i 20y J 

Tha deirg agus gile' 
Cleachd an gruaibh na fine', 
Bèul mìn mar a t-fhirift 
Can mills thaig faike. 
Bhanarachi &c.' 

Mar phairc thaitnich d'an Ibhi 
Tha deudach na Rlbhinn, 
Gur Ì an Donna-ghealach fmideach 
Is ro mhig-ihuilich faike. 

Bhanarach dhonn a chruidh 
Chaoin a chruidh dhonn a chruidh 
Cailin deas donn a chruidh 
Cuachag an Fhafazch. 



T 



Oran Luathaidh. 

OGAMID fonn air luàthadh à chlolain, 
Gabhamid ceol is orain mhatha. 
Horo gi^n togain air Jhugan fhathafd^ 
Horo i 10 man d' theid mi laidhidh ; 
Horo giin togain air Jkugan fhathafd' 

B'flieaird' an clo bhith choir nan gruagach, 
Dheanadh an luathadh le 'n lamhan. 
Horo, &c. 

Nuair thiondadh iad air cle e 
ChUiinteadh fuaim gach te dhiuiabhaìrrl 
Horoy &c. 

Grain ghrinne, bhinne, mhifle 
Aig na ribhinan 'g an gabhail. 

Horo, &c. 

D d Mhaihii^t^'c 



A^^ ( ^- ) 

\ Mhahliiic's Brughdar le Offain. 

5^ E guih anaim mo ruin a tha 'nn, 
i^ O 1 's ainmarh gu aidin Mhalmhin' thu, 
Fofgluibh-fe talla nan fpeur, 
Aithir Ofcair nan cruaidh-bheum ; 
Fofgluibh-ie doirfa nan nial, 
Tha ceumma Mhalmhine go dian. 
Chualam gnth a' m' aiflin fein, 
'ThaJath£umjnp_chJdbh_go^a^ 
C uime thanic an OfTag a' m' dheigh 
O dhubfe-fhiubhal na linne od thall ? 

Bha do fgiath fhuaimneach ann gallan an aonaicli;, 
Shiubhall aiflin Mhalhine go dian, 
Ach chunnic is' a run ag aomadh, 
'S a cheo-earr^dh ag aomadh m' a chliabh: 
Bha dear fa na greinc air thaobh ris, 
Co boifgeal ri or nan daimh. 

'S e guth anaim mo ruin a tha 'nn, 
O ! 's aipmach gu m' aiflin fein thu. 
'S comhnuidh dhuit anam Mhahnhine, 
Mhic Gfliain is treine lamh. 
Dh'eirich m' ofna marri dearfa o near, 
Thaom mo dheoir meafg Ihioladh na h oiche. 
Bu g} allan Aluln a' t fhianais mi Ofcair, 
Le m' uile gheuga uaine ma m' uhimchicl ? 
Ach thanic do bhas-fa mar Offaig 
O 'n fhafach, i dhaom mi fios. 

Thanic earrach le fioladh nan fpeur, 
Cha d'eirich duiU' uaine dhamh fein ; 
Chunic oi^hi me famhach 's an talla, 
Afus bhui.il i?d clarfach nan fonn. 
Bha deoir ag taomadh le gruaidhean Mhalmhine •, 
Chunic oigh nie 's mo thuirladh gii trom. 
C uime am bheil thu co tuirfeach, a' m' fhianis, 
Chaomh Ainnir-og Luath-ath nan fruth. 
An robh e fgiamhach mar dhearfa na greine ? 
Am bu chc tb.chdor a' fhiubhal 's a chruth ? 



^ ( 211 ) 

'S taitneach t fhonn an duals Oflain, 
Nighean Luath-ath nan fruth dian. 
Thanic guth nam bard nach beo, 
Am meafg t aiflin air aomadh nan fliabh, 
Nuair thuit codal air do fhuilean foirbh, 
Aig cuan mor -fhruth nan ioma fuaiui, 
Nuai r phil th u flatbail o 'n tjeilg^ 

^Sgrian la t hu a^ fg aolta na bein.- 

Chual thu guth nam bard nach beo : 

'S glan faiteal do chiuil fein. 

'S caoin faiteal nam fonn o Mhalmhinel 

Ach claonidh iad anam gu deoir j 

Tha folas ann Tuireadh le fioth, 

Nuair dh'aomas cliabh tuirfe gu bron 5 

Ach claoidheadh fad-thuirfe fiol dorthuin, 

Fhlath-nighean Ofcair nan cruaidh-bheum, 

'S ainmach an la gan nial 

Thuiteas iad, mar chuifag, fo^ ghrian, 

Nuair ftieaUas_i Cos 'n a foilfe, ~ 

Andeigh do'n dubh cheathach fiubhal do'n bheinn, 

*S a throm-cheann fo Ihioladh na h oiche. 

(v^ I Claidhamh Guth-ullin. I'òLa^ 

CHUIR e an claidheamh, fada, fiorchruaidh, 
Fulanach, tean, tainic, geur, 
'S a cheann air a chur ann gu focair. 
Mar chuis mholta gan dochair lein, 
*S e gu direach, diafadacb, dubh-ghormj 
'S e cultuidh, cumtadh, conalach, 
Gu leathan^4iobhadhj liobharadh, 
Gu focair, fafdadh, fo-bhuailte. 
Air laimh-chli a* ghaifgich ; 
Gur aifaiche do naimhdean a fheachnadh, 
Na tachairt ris 's an am fin j 
Cha bu lughe no cnoc fleibh, 
Gach Q^\im a dheanadh an gaifgesKÌt. 

P- d- ? MoiadU 



( ?'? ) 

Moladh Morarg. . 
Air fonn Pibaireachd. 

IJrlar, 

5O Truagh gun me's an choill 
C3 'Nuair bha Morag anu,- 
Thilgimid na crainn 
Co ba bhoich againn : 
Inghean a chuil duinn, 
Ar a bheil a loinn, 
Bhimid air ar broinn. 
Feadh na rofanan ; 
Bhreugamid finn-fe'm, 
^Mireag air ar blion, 
A buain fhobhrach mionbhul" 
Na cofagan : 
Theannamid ri fìrì 
'S thaoghlaimid 's an fhri, 
'S chaillimid Cnn fhin 
Fcadh na ftronagan. 

Up.lar. 

Suil mar gliormdhearc driuclid .... 

Ann an ceo mhaidin ; 
Deirg' is gir na d' ghnùis 

Mar bhla cirfeidean. ... 

Shuas choi'-min ri plur; 

Shies garbh mo chuluidhchiuil ; •. • v 

■ Giian na planaid coùrs, , -•.'.. 

A irieafg oigheanann ; -" 

Reula glan gun fmùr 
Meafg na rionag-ulU ; 
«Sgathar.-maife air flour 

Lid u j .....', 

Ailliugan 




Aileagaii glan ùr, •J,f^[-- 

A dhallas ruifg gu'n cùl j 
Ma's ann do chriaghaich ù 
'S aobhar mor-iunaidh. 

Urlar. 

O' n thalnig gne do thur « 

O m' aois oige dhomh, 

Nir f hacas crealair dhiu, 

Bu chomh-glormhoire j 

Bha Main's dearbha caoin, 

'S a gruaigh ar dreach na'n caor ; 

Ach caochlaideach mar ghaoi, 

'S i i-o oranach ; 

Bha Pegi fad an aois. 

Mar bhith fin b' i mo ghaol ; 

Bha Marfalli f ior aotron?. 

Lan neonachais j 

Bha Lili a taitne rium. 

Mar bhith a ruifg bhi fiunn ; 

Ach cha bu fha buirniunlaid, 

Do^'n Mhoraigs' iad. 

SlUBHAL.. 

O ! 's coma lium, 's coma lium^ 
Uile iad ach Morag ; 
Ribhainn dheas chulach 
Gun uireafabh f olum ; 
Cha 'n fhaidhir a tiunnail. 
Air mhaife no bhunailt. 
No 'm beufamh neamhchumanta^ 
Am Muile no 'n Leoghus, 
Gu genxnni deas furanach, 
Duinail gun mhòrchuis j ^ . 

Ar thaogha na cumachd, 
O muikch gu brogamh ; 
Ar neul tha neamhchurij 
'S a h aignidh ro lurach 5 



( 2T4 ) 
Gu brldalach, cuireadcachj 
Urramach, fcolta. 

SlUBHAL. 

O guilicagag, gtiilieagag, 

Guilieagag Morag ! 

Aicc ata chuluidh 

Gu cuiridh na 'n oigfhear* : 

B' è 'n t aidhir 's a fulas, 

Bhi sinte ri 't ulaidh, 

Seach daonan bhi fuireach 

Ri munaran pofaidh. 

D' am pianadh, 's d' am ruagadh ; *,: 

Le buaireadh na feola ; ^ 

Le aiilingin connain 

No colna d' am leonadh ; 

'Nuair chidhinn ma m'choinnimh, 

A ciochan le coinneal, 

Theid m' aignidh air bhoille, 

'S na theine dearg folais. 



SlUBHAL. 



O Fairlgan, fairigan, 
Fairigan Morag ! 
Aice ata chroiteag 
As toite 's 'n Eorpa ; 
A ciochan geal crloftoil, 
Na faice tu ftoit' iad, 
Ga 'n tairnidh ga beagnair', 
Ceann eaglais na Roimhe. 
Air bhuige 's air ghile, 
'Min- iili na lonan ; 
liaair dheana tu 'n dinnidh 
Ga 'a cinnidh tu deonach i 
An deirgiod, an grinniod, 
A.7* rninead, 's an tmniod ; 



( 215 ) 

Ga 'm b' àfaìan cKur fpionnaidh, 
Agus fpiorad a feoil ir.d. 

Thogamid ar fonn, 
Anns an ògmhadin ; 
'S Phebus 'dath na 'n tonn. 
Air fiobh òrenfin ; 
Fa'r ceil cha bhicdh conn. 
Ar fga' dhor' is thorn, 
Sinn air daradh trom 
Le 'r cuid gorraileis ; 
Direach mar gu 'xn biodh 
Maoifeach 's boc a fri, 
Cromruaig a cheile dian 
TimchiuU òganan j 
ChaiUimid ar cli 
Ag gaireachdich linn-fhln, 
Le bras mhacnas dian fin 
Na h' ògalachd. 

Sjubhal. 

O daftram, daftram, 
Daftram Morag ! 
Ribhinn bhui bhaftalach, 
Leacruiteach rofach 5 
A gruaidiiin air lafadh, 
Mar an lafair chlach dhaite, 
'S a deud mar a fneachda, 
Cruinn-fhnaite an diu òrdu. 
Ri Venus chomhtlachdor^ 
An taitncachdainn f heolar i 
Ri Dido cho'-maifeach, 
Cho'-fnafor 's chomh-corr r'i ; . 
*S e thionfgairi dhomh caithibb., 
'S a laodaJch. rro raithin,. 



( 2l6 ) 

A bhallag ghrinn laodhach, 
Chuir na gaithionfa m' fheoils'. 

» SlUBHAL. 

'S mar bithinn fa ghlafamh, 
Cruaigh paifgte le pofadh, 
Dh* iobrainn chridhe mo phearfan 
Air an altairfe Moraig ; 
Gu n' libhrain gnn air fteal, 
Ag ftoUibh a cas e ; 
'S mar gabhadh i tlachd dhiom, 
Cha b'f had a fin beo me. 
O n' urram, an urram, 
'An urram, do Mhoraig ! 
Cha mhor nach do chuir i. 
M* fhuil uile as a h ordu ; 
Gu 'n d' rug orra ceumtuiflidb. 
Fa iomach dmo chuiilion, 
Le teas is le murtachd, 
O mhochthra Diadonaich. 

SlUBHAL. 

'S tu reula na 'n caillean, 
Lan lainnir gun cheo ort ; 
Fior chomhnard gun charraid. 
Gun arral, gun bheolam j 
Choi'-min ri cloigh eala, 
'S choi'-geal ris a ghaillinn ; 
Do flieangftilios feamh fallain, 
Thug barrachd ar mòran. 
'8 tu Eainrigh na 'n ainir, 
Gha f^allais an comhradh i 
Ard foinni na d' ghallan 
Gun bWhrt, gun mhòrchuis ; 
Tfta u toimhliont na d' bhallamh 
Gu h i'jfgineacu eai?.mJi ; 



CaoÌD 



( 217 ) 

Caoin, mechair faraft. 
Gun fhathrom, gun ròpal. 

Urlae.. 

B' fhearr gu bitliinn fgacilt 
As na còrdamhfa. 
Thug me tuilleadh gaoil 
A's ba choir dho' dhuit i 
Go d' thig fa dhuine taom, 
Gu droch gniomh bhio's claon, 
Cuireadh è cruaigh-fhnuim 
Air on ghòrraich Hn : 
Ach thug i io mo chiall, 
Uile uam gu trian ; 
Cha 'n f haca me riabh 
Tiunnail Mòraigs, 
Ghaid i uam mo chrì, 
'o flilaid i uam mo chli, 
'S cuiridh i 's an chill, 
Fa na fòdamh me. 

SlUAHAL. 

Mo cheift agus m' ullaidh 
Do 'n chunnaic me d' fheors' thu, 
Le d' bhroilleach gealthuireid, 
Na muliaichion boidheach ; 
Cha 'n f haidh me do dh' fhuras, 
Na ni mionaid uait fuireach, 
Ga d' tha buarach na dunach 
D'am chumail o d' phòfadh. 
Do bheul mar an tfirift, 
'S e milis ri phògadh, 
Choimhdearg ri bhermilion. 
Mar bhileagan ròfan : 
Gu 'n d' rinn thu mo mhilleadh, 
Le d' Chupid d' am bhioradh, 
Ee 



( 5t8 ) 

'H le d' fhaighdean caol biorach, 
A rjnn ciothram fa 'm chota, 



SlUBHAA. 

Tlia me Ian muilaid, 
O 'n chunnaig me Morag, 
Chomhtrom ri cloch mhuillinn, 
Air lunnabh d'a feoladh : 
Macsamhaik na cruinnaig, 
Cha 'neil anns a chruinnidh*, 
Mo chr'i air a ghuin leat, 
O 'n chunnaig me t orchul 
Na fhlamagan baclilach, 
Cafurlach, cornach ; 
Gu fainneagach, cleachdagatb, 
Dreachlubach, glòrmhor ; 
Na reullagan cearclach j 
Mar ufgruichion dreachor, 
Le fudar 's an fhafan 
Grianlafda, ciabh òrbhui. 

SlUBHAL. 

Do fhlios mar an canach ; 
Mar chaineal do phogan ; 
Ri Phenix cho' ainnibh ; 
'S glan lainnir do chota : 
Gu muirneaneach banoil, 
Gun àrdan gun ftannart j 
'S i corr ann an ceneal, 
Gun ainnis gun òtus. 
Na faichte mo leannan 
'S an mhathfhluagh Diadòuihnaich, 
B' i coltas an aingil, 
Na h earradh 's na comhradh ; 
A pearfa gun talach 
^r a gibhtirt tha barrachd j 



( -i9 ) 

A 'n, ti dli' /hìig thu gun ainimh, 
A rinn do thalamh rud boidheach* 

Urlar. 

Tlia faoghal lan do fmaointeanan feolar, 
Mamon bi'dh d'ar claonadh 
Le ghoisnichion 5 
A choluin bheir oir'n gaol 
Ghabhail gu ro fhaoin, 
Ar ftriopachas, air craos, 
Agus ftrothalachd : 
Ach clia do chreid uie riabh 
Gu'n do iLeas air lliabh, 
Aon do bha choi'-ciatoch 
Ri Moraigs' j 
A fubhailcean 's a ciall. 
Mar gu 'm biodh baindia. 
Leugh i crì am cliabh 
Le cuid òrrachan« 



SlUBHAL. 

Ar comhairle na ceilibh cr*ra<. 
Ciod eile a h eir na ni me ? 
Ma 'n ribhainn ba tearc ceileireadh. 
A flieinneadh air an f hìdeig j 
Cha 'n' f hajdhir a leit eile fo. 
Air tir-mòr na 'n oiienibh ; 
Coimhiumlain, 's coimheireachdaiì, 
Coimhteiridneach, 's coimbhìogoilj, 
'S nì cinntèach gur ni deireafach 
Mar ceilir fo air Sìona, 
Me thuitim an goal leathphairteacU^ 
'S mo cherenlon am dhiobhail j 
Cha 'n eil do bhurn a Seile fud. 
No flmeachd an Chru. nan eilideach^ 

E e 2 .Nc-.bheii 



( 220 ) 

Nabheir aon fhionnachd eirìdneach 
Do 'n teine a 't' ann am ìnfgin. 

SlUBHAL. 

'Nuar chuala me ceol leudanach 
An fhcadain a bha 'g Moraig, 
Rinn 'm aignidh damhfa beudarach, 
*S è freagra dh* à le f òlas ; 
Sèamh ùrlar, fochdair, leudurra 
A puirt, 's a meoir a breabadaich ; 
B' e fid an oirfeid euggurra, 
Do 'n bhèus na creuga mora. 
O chòin ! a feadan bailleugach, 
Cruaigh fgailleugach, glan cèolar, 
Nam bionn-phort fìuirteoil trileonta, 
Rè mindhìonach, bog rò chaoin ; 
A màrfal comhnard ftaideoil fin, 
'S e lùthor grafor caifmichdeach ; 
Fior chruinnlùadh, brifg, fpalppars, 
Fa clialù bafchaoin fporfoil. 

SlUSKAL. 

Chinn pròi?, is fiulrt, is fprachdolachd, 
Am ghnuis 'nuair bheachdaich guamag, 
A feinn an fheadain ioroltaich, 
B' ard iolach ann am chluafabh ; 
A fiiaiu cheol, fiatha mireneach ; 
]VIearfì:oirmeil, poncoll, mionaideach ; 
Na b' f hoirmeile nach fireamaid, 
Ar mhirid ri h uchd tuafaid. 
O 'm buille meoir ba lommorra, 
Go pronnadh a phuirt uairrcfer! 
'S na h uilt ba luthor crom'aidhir. 
Ar thollabh a chrainn bhuaghaich ! 
Gun fiaoidmheoirich, gun ronnaireachd, 
Bri%, tioram, fochdair, collaideach 5 



Geal-lùdag 



( 221 ) 

Geal-lùdag na 'n gearrachollùinhin, 
Na craplù, loinneoil, guanach ! 

Urlar, 

Caifgimid ar n ìot 
Le glain fhion a fin, 
'S bhuailimit gu dian 
Air gloir Ihìbhalta ; 
TuiUeadh cha bhìodh aniij 
Gos an tigidh am, 
A bhi cluidh air dam. 
Air na tlodhan-fin : 
Dh' òlaimid ar dram, 
Dh' fhògradh uainn gun tainc, 
Gach ni chuireadh maill 
A bhi miogchuifeach j 
Maighdean na'n ciabh fann, 
Shniomhanach na 'n clann ; 
Mala chaol, dhonn, cham, 
Channach, fiiionalta. 

An Crunluath. 

Mo cheann tha Ian do fjheillenlbh 
O dheilich me ri d' bhriodal ; 
Mo fliròn tha ftoidte a dh' elebor, 
Na deil, le teine dimbis ; 
Mo fhuilean tha choi'-deireafach, 
Nach faic me gne gun telefcop. 
'S go d' bhiodh meadach beinnidh ann 
'S ann h eirlnn gur e frid e. 
Dh' fhalbh mo cheudfa corporra 
Go docharach le bruadar, 
'Nuair fhaoil me fortan tha chairt domh, 
'S me 'm thorroichim air mo chluafaig : 
Ar dufgadh as a chaithream fin 
Cha 'd f huair jne ach apn faileus d'eth 

An 



( 222 ) 

An lonac] na maoin bearraideach 
A mheal me gu fcachd uairion. 

Ach, clod thug me gu glan fbaireachadh, 
Ach carachadh rinn Cluanag : 
\S CO fo, o thus, ba Mhorag ann, 
Ach Siona an orfhuilt chuachaig > 
'Niit\ir thur i go 'n do lagalch me, 
'S go feimin rag chulr ftalcaidh ann, 
O'o 'u d' rinn i draoidheachd-cadoil domh, 
Rinn cruaigh fior rag d' am luaidh'ibh 
Bha chleafachdfa choi fionalta, 
■"S coiinhinnleachdach mancv.airt d'i, 
Nach faoidainn ffììn tbaobh fiobhaltachd, 
Gun dligheadh crlon thoirt uam dh'i ; 
Go 'p th:unt<i,idh me go h orduil r'i ; 
1? gr. 'n iliaoil me gu 'm b' i Morag i ; 
'S gu 'n a' aifig me na pogan d'i, 
*S cha ro d' a coir dad uaith'. 



Oran na Comhachaig. 

AChomhacbng bochd na froine, ' 
A nochd is bronach do leabadh, 
Ma bha u ann re linn Donnaghail, • . 
Chz n iunndh ge trom kat t aigne . 

'S co-aoife niife do'n dacaig, 
Bha. n.v'fhaillein ann fa choinnich, 
'd ionaa linn a chuir mi romham, 
,".j gur mi comhachag bochd na ftroine. 

Noià o'n tha u aofda, 
O^anfa t aoifid ris an t Jha^art, 
Agus ifmh dhii gun earadh, 
Gach'^uifTgeulga bheil agad. 

C'-i d' rinn mife 'braid "no' brèugau. 

• ' '-• -.odh tn tearmad a bhriftej 



{ .^^3 J 
Air m fhear fèin cha d' rinn mi iumlua?, 
Gur cailleach bhoclid iuaraig niife. 

Chunncas mac a Bbrithe chalmaj 
Agus Feargus mor an gailgeach, 
Agus Torradan liath na froine, 
Sin na laoich bha domhaii taicail. 

O'n thòifich u re feanchas, 
A's eigin do leamhuinn nas faide, 
Gu 'n ra 'n triur bha fin air foghnadh, 
Ma 'li raibii Donnaghail an fan Fhearfaid, 

Chunnaic mi Alaftair carrach. 
An Duine is alloile bha 'n Alb-dnn, 
'S minig a bha mi ga èifteachd^ 
'S e aig reiteach na'n torn fcaigs. 

Chunnaic mi Aonghus na dheaghaidh, 
Cha b' e fin raghuinn ba tAire, 
'S ann fan Fhearfaid a bha thuinidh, 
"Sroinn e muileann aii' allt Laraich. 

Bu llonar cogadh a's.creachadh, 
Bha 'n Lochabar ann fan uair fin, 

Caite am biodh tufa gad' fhalach, 
Eoin bhig na mala gruamaich. 

A's ann a bha cuid do m'.'fliinfridh, 
Eadar ann Innfe a's an Ehearfaidj 
Bha cuid eile dhiu' ma'n dèatbagh ; 
Bhiodh iad aig tabhach fa'n £heafgar._- . 

'N uair a chi:hinnfc col,fcacha3, '.•-■: . 
Na creachan agus am fuatli^y ; . ; : ;.:.;,; 
Bheirinn car beag far v.n rathaiJ, .'> T^ 
'S bhi'inn grathunn ù. clireLg:glLuanich\: .: 

Creag mo chridhe'^fe a ciireag- ghiianact- 
Chreag an d' ihunir mi •^r-r.; -Jo rn' àiv,ch. 



( 224 ) 

Creag na'n aighin 's na'n domh fiùbhlacb^ 
A chreag aidhireach urail ianach. 

Chreag ma'n iathadh an fhaoghaid, 
Bu mhiann leam a bhi ga taoghal, 
'N uair bu bhinn guth gallain gaodhair^ 
A cur graidh gu gabhail chumhainn. 

'S binn na h h iohrain ma bruachabhj 
'S binn a cuachan 's binn a h eala, 
A's binne na fin am blaoghan, 
Ni an laoghan mean-bhreac ballach. 

A's binn leam toran-rnh na'n dos. 
Re uilin na'n corri-bneann cas^ 
'San ellid bhioracli is caol cos, 
Ni fois fuidh duilleach ri-teas. , 

Gun do chèil aic ach an damh, 
*S e 's muime dhi fèur a's cneamh, 
Mathair an hoigh mhean'-bhric mhir. 
Bean an fhir mhal-rofgaich ghlain. 

'Siùbhlach a dh' fhalbhas e raon, 
Codal cha dean ann fa'n fmuir, 
B' fhearr kis na plaide fui thaobh, 
Bar v.n fìiraoich bhadanaich ùir. 

Gur aluinn fgeamh an Daimh dhuìnn^ 
Thearnas o ihireadh na m beann, 
Mac na h. elite ris an t Ihonn, 
Nach do chrom le fpid a cheann. 

Eilid bhinneach, mheargant, bhallach, 
Odhar eangach uchd re h ard, 
Damh togbUalach croic-cheannach fgiamliach 
Cronanach ceann-riadhach. dearg. 

Gur gafda a rithe tu fuas 
Re leachduinn chruaigh a's i cas, 
; --. .'_ Moladk 



Moladh gach aon neach an cù, 
Ach molams 'n tru tha dol as. 

Crcag mo chridhe-fe a chreag mhor, 
'S ionmhuinn an Ion tha fuidh ceann, 
*S annfa an lag tha air a cul, 
Na machthir a's * mùr na'n gall. 

M' annfachd beinn flieafgach nam fuaran^ 
'N riafgach o'n dean an damh rànan, 
Chuìreadh gaodhar is glan nuallan, 
Feidh na'n ruaig gu h inbhir-mheorain. 

B' annfa learn na dùrdan bodaich, 
Os ceann lie aig eararadh sil, 
Buirein an daimh 'm bi gne dhuinnid. 
Air leacainn beinne 's e ri sin. 

"N uair bhuiris damh beinne bige, 
'S a bheucas damh beinn na craige, 
Freagraidh na daimh ud da cheile 
'S thig feidh a' coire na fnaige. 

Bha mi o'n rugadh mi riabh, 
Ann an caidribh fhiagh a's earb', 
Cha n fhachda mi dath air bian^ '"♦'t 

Ach buidhe, riadhach, a's dearg 

Cha mhi fhin a fgaoil an comunn, 
A bha eadar mi 's creag ghuanach, 
Ach an aois ga'r to'irt o cheile, 
Gur grathunn an fheil a fhuaras. 

Si creag mo chridhe-fe chreag ghuanach, 
A chreag dhuilleach, bhiolaireach, bhraoaach^ 
Na 'n tulach àrd, aluinn, fiarach, 
Gur cian a ghabh i o'n mhaorach' 

Ff Ch» 

* Paingneach, 



( 2:6 ) 

Cha mhinig a bha mi'g eifteachd,- 
Re feitrich na muice mara, 
Ach 's trie a chuala mi moran, 
Do chrònanaich nan Damh allaiclh, 

Cha do chuir mi duil fan iafgach, 
Bhi ga iaraidh leis a mhadhar, 
'S mor gu'm b' annfa learn am fiaghach, 
'S bhi air falbh na'n Hiabh is t fhaghar, 

'S aoibhinn an obair an t fhealg, 
'S ait a cuairt ann airde beachd, 
Gur binne a h, aidhir 's a fonn 
Na long a's i dol fuidh bealrt. 

Fad a bhithinn beo na mairinnn. 
Deo dheth 'n anam ann mo chorp, 
Dh' fhanainn am fochar an f heigh, 
Sin an fpreidh ann robh mo thoirt. 

C'aite an cualas ceol bu bhinne, 
Na mothar gaodhair mhoir a' teachd, 
Daimh fheanga na'n rith le gleann, 
Miolchoin a' dol annta 's aft'. 

'N u<tì^^ bha mi air an da chois, 
'S moch a ftiiubhiain bhos a's thall, 
Ach anois on fhuair mi tri, 
Gha ghluais mi ach gu min mall. 

Tlia blagh mo bhogh' ann am uchd. 
Le aogh maol odhar is alt, 
Ife geansil 's mife gruamnch, 
'S cruaigh an diu nach buan an t fjilat. 

'S truagh an diu nach beo an fheogliain. 
Gun ann ach an ceo do'n bhuidhinn, 
Leis 'm bu mhiannach gloir na'n gaodhar, 
(Tun mheoghail gun ol gnn bhrithinn. 

Bratach 



( 22.7 ) 

Bratach Alaliair na'n Gleann, 
A ftrol faramach re crann, 
Suaic heantas soilleir lliiol Chuinn, 
Nach d' chuir fuitn ann clannabh gall. 

'S ann an Cinn-glilubhfaich na laklhe, 
Tha namhaid na graighe deirge, 
Lamh dheas a mharbhadh a bht-adain, 
Bu mhath e 'n t fliabaid na feirge. 

, Dh' fhag mi fan ruidhe fo fhios. 
Am fear a b' ok dhomhfa bhas, 
'S trie a chuir e a thagradh an crua;, 
Ann cluais an Daimh chabrich ann fas 

RaonuU Mscdhomhnuill ghlais, 
Feair a fhuair foghlum gu deas, 
Deagh Mhac Dhonuill a chuil chais, 
Ni'm beo neach a charaig leis,. 

Alaftair cridhe na'n gleann, 
Gun e bhi ann mor a chreach, 
'S trie a leag u air an torn, 
Mac na fonn leis a choin ghlais. 

Alaftair Mac Ailain mholr, 
'S trie a mharbh fa bheinn na feigh, 
'Sa leanadh fad air an toir, *> 

Mo dhoigh gur Domhnulkch treun. 

A's Dòmhnullach u gun mhearachd, 
Gur tu buinne geal na cruaghach, 
Gur cairdeach u do Chlannchattain, 
'S gur a dallt u don chreig ghuanaich. 

Ma dh' fhagadh Domhnuil a muigh, 
Na aònar a' tigh na fleagh, 
'S gearr a bhios gucag air bhuil, 
Luchd a chruigh bioidh iad a ftigh. 

F f 2 M-Tm 



( 228 ) 

Ml'm fnuldh air sith bhruth na ni bcann, 
A coimhead air ceann loch a treig, 
Creag ghuanach am bioidh an t fhcàìg, 
Griaiian àrd am bioidh na fèigh. 

Chi mi na dubh-lochain uam, 
Chi mi cliruach a's beinn bnreàc, 
Chi mi ftrath Oiilian na m Fiann, 
Chi mi ghrian air meall nan leac. 

Chi mi beinn iobhas gu ard, 
Agus an earn dearg re bun, 
A's coire beag eile re taobh, 
Chit a's munadh faoin as muir. 

Gur riomhach an coire dearg, 

Far 'm bu mliianpach leinn bhi fealg, 

Coir' na'n tulachanan fraoich, 

Innis na'n laogh 's na'n Damh garbh. 

Chi mi braidli bhidin nan dos, 
*N taobh (o blios do fgura lith, 
Sgura choifineach na'n Damh feang, 
lonmhuinn learn an diu na chi. 

Chi mi ftrath farfaing a chruigh, 
Tar an labhar guth na'n fonn, 
A's coire creagach a mhaim, 
A' minig an tug mo lamh toll. 

Chi mi garbh bheinn na'n damh donn, 
Agus flat bheinn na'n tom sith, 
Mar fin agus a'n leitir dhubh, 
'S trie a rinn mi fuil na' fri. 

Soraidh gu beinn allta uam, 
O'n 'si f huair urram na'm beann, 
Clu flios Loch-eireachd an fheigh, 
Gii'm b' ionnvhuinn leftin fèin bhi ann. 

Tholr 



( 229 ) 

Thòir foraidh uam thun an Lochj 
Far am faic mi 'bhos a's thall, 
Gu uifge Leamhna na'n lach, 
Muime na'n laogh breac 's ria meann. 

S è Loch mo chridhfe an Lcch, 
AnLoch air am biodh n Lach, 
Agus iomad ea!a bhàn, 
'S bhioidh iad a fnàmh ma n feach, 

Olaidh ml a' Trèig mo theann-fath, 
Na dhèidh cha-bhiodli mi fui' mhulad, 
Uifge glan na m fuaran fallaln, 
O'n feang am fiagh a nì 'n langan. 

'S buan an comunn gun bhrifteadh, 
Bha eadar xnife 's an t uifge, 
Sùgh na mor bheann gun mhifgc, 
Mife ga òl gun trofgeadh, 

'S ann a bha an communn brlfteach, 
Eadar mife 's a chreag fheilich, 
Mife gu brath cha dirich, 
Ife gu dilinn cha teirinn. 

O labhalr mi fibh gu lèir, 
Gabhaidh mi fhein dibh mo chead, 
Dearmad cha dean mi fan am, 
Air fiaghach ghleann na m beann beag. 

Cead is truaighe ghabhas riabh. 
Do 'n fhiagbach bu mhor mo thoU, 
Cha 'n fhalbh le bogha fui' m' %è, 
'S gu la bhràth cha leig mi coin." 

Mife a's tufa ghaodhair bhain, 
'S turfach air turas do 'n ealain, 
Chain finn an tathunn 's an dan, 
Ge d' bha linn gratbunn re ceaaaiL 



( 2^0 ) 

Thug a choillc dhiotfa an earb\ 
'S thug an tard dhiomfa na feigh, 
Cha n eil naire dhuinn a Laoich, 
O'n luidhe an aois oirn le cheil'. 

Aois cha n'ell u meachair. 
Ge nach f^adar leinn do fheachnadh, 
C omaidh tu 'n duine direach, 
A dh' fhàs gu mileanta gàfda. 

Gearraichidh tu a fnacghal, 
A's caolaichidh tu 'chafan, 
Fagaidh tu chcann gun deadacli, 
'S ni u eadunn a chafadh. 

A fiiine chafaodunnach, pheallach, 
A fhream-lliuileach, odhar, èididh, 
Cum ma 'n Icigin leat a lobhair. 
Mo bhogha thoirt diom airèiginn. 

Ò'n 's mi fhln ab' fhearr an airidh, 
Air mo bhogha ro-mhath iubhair, 
Na thufa aois bhothar fgallach, 
Bhios aig an tealbch ad fhuidhe, 

Labhair an aois a rithis, 
'S mo 's righinn tha thu leantaiL 
RÌ3 a bhogha fm a ghiulan, 
'S gur mo bu chuibhtc dhuit bata. 

Gabh thufa uamfa 'm bata, 
Aois ghranda chairtidh na pleide, 
Cha leigjnn mo bhogh' Icatia, 
Do mhathas na d*ar, eiginn. 



^\S iomada laoch ab' fhearr na thufa, 
■'•Qiag.mile gu tuifleach an-fhann, 
E"hsobhnch as a fiieafunh, 
■"è^na fhltar^ach mainmnach. 

r 



M' 



Xvuuincag 



Luinneag le Caluin a Ghleinne. 

Mo ChaiUn donn og 's mo nighean duth thogarrach^ 
Thogainn ort fonn 's neo throm g'un togainn^ 
Mo nighean duth gun iarraidh, mo bhriatbar gan Togain/iy 
'S gan innjtnn an t-aobhar, mu nach eil is gad Thcgradh, 
Mo nigksan donn og. 

GU bheil thu gu boidheach banndaidh Banail 
Gun chron ort fo'n ghrein, gun bhèum gua fgainir; 
Gur giie thu fo d* lèine' na eiteag na mara, 
'S tha chaoir agani fèin gun cheile' bhi ma' riut. 

Mo Cbcilin, &c. 

Gur muladach mi 's mi'n dèigh nach maich kam 
Na dheanadh dliomh flà aig each ga mhalairt ; 
Bhiodh d' athair an comhnaid 'g Ò1 le caithream, 
'Se eolas n'an cornn a dh'fhag co-falabh. 
Mo Chailin, &c. 

Nan bithinn ag òl mu bhòrd na dithe 
'S gu'n faichdinn mo mhiann 's mo chiall a' teighinn ; 
'S e 'n copan beg donn thogadh fonn air mo chriodh< 
'S cha d' ugainn mo bhriathar nach iaruirm è rithift. 
Mo Chailm, Sec. 

Bithidh bodaich na dacha' ri buirt 's ri fanaid, i 

A canntainn rium fhein nach gcill mi dhainnis, 
Ge d' tha mi gun fprèidh tha tèud re tharrainn ! 

'3 cha fguir mi do'n ol fad as beo mi air thalamh. 

Mo Ckailiny &c. ; 

'S iomad bodachan gnu nach dùr: g n\ aithris, 
Le theanal air fpreidh 's iad ga threigfinn a's t-earracli, 
Nach cofg ann an bliodhnna biaigh trian a gllalain- . 
'S cha d' oir e fo'n iiir ni's mjih n^. It'.oI; Q.'-tm. 
Mo ChaiUn-. &:c. 



( 232 } 
Na'n bithinn air fèUl 's na cèudan ma' rium 
Do chuicleachda' choir a dhola' drama'; 
Gun fuidhinn mu bhord's gun traighinn mo fljearag ; 
'Scha duirt mo bhean riamh rium ach Bia leat a Chalum- 
Mo Chaiiw, Sec. 

Ge d' tha mi gun ftor le h-òl's \c h iomairt ■ 
Air bheagan do ni le pris na mine' ; 
Tha m' fhòrtan aig Dia 's e fialaidh uime 
'S ma gheibh mi mo Ihlàinte gun pàigh mi na fliir mi. 
Mo Chailin^ SfC. 

Ge mor le each a tha mi mllleadh 
Cha d' thugainn mo bhoid nach olainn tuilleadh ; 
'Se gaol a bhi mcr tha m'fheoil a' fireadh ; 
Tha 'n fgeul ud ri aithris air Caium a Ghleinne. 

Mo ChaUin donìì Ig 's mo tiighean duth thogarrofky 
Thogahm ortfonn '/ neo-throm gun togaitui, \ ^, 
Mo iiighean duih gun iarral'dhy mo bhriathar\gan Togalnn^ 
'S gan innjinn an t-aobhar, mu nach eil is gad Tkogradk, 
Mo Chailin donn og, &c. 

.Tranflanon from A. R.^ *7'fy 

BHEIL f hios CO chunna' mife an raoir, 
A teachd a nuas an t-fraid a'm' choir j 
jVIo ieannan fèin 'an breachdan ùr, 
Bo mhaifeach ì 'la cùl mar or ; . 
Thuirt mife buicheas d'an ùalr *, 
Nach d' iar luchd gaoil a chuir. 'an call ; 
'S on tha do mhathair gun bhi d' choir, 
Nach doir Unn fraid d'an bheinn ud thali. 

A Pheit a ghioil nach f halbh thu learn, 
A's t ag àn3aile' fo' gun tamh ; 
Tha chaoiiie.' '.s %2vlx gleann fo bhlath gu trom, 
*S zn famhneih feoUalnn air gu caomh j 

Eithidh 

■ Aòichs. 



( ^33 ) 
■Bithidh fmeorach '"s uifag air gach b^c, 
'S an Eilit bheag le a meapa 's ^ choill* ; 
'S gach ailein gorm a's Ion a's pairc, 
Bheir dhuit buan fiilainte '$ peatfa. oil. 

Nis on thain'an famhradh blà, 
'S a dhoirteas è a nuas a dhirijqhd j 
Theid fiiin gu taobh an aoilt gun tamh> 
A thrufadh lus mu bhun n'an ftùchd ; 
Gheibh finn an neonain a's an creamh, 
'S a bhuigheag anns an Ion gu dlij ; 
'6 eig ghchda' chèileadh laimh air laimh. 
Gun tuit finn air a chòinich ùir. 

'S^ ghleaman chèutach bKrighear bhlà, 

Thr -' haras ta;tneach m' Athar dlu ; 

C ..u enfan lufach tla, 

'3 an beatha f afm'an cuairt mar bhu ; 

'S'an am d'an ghrèin bhi ard a's bla, 

Gu aite duthair gliiaifidh finn ; * 

'S a' m' lamhàibh glachda' mi thu tra, 

A's bheir mi gaol a's pog a's run. 

Ceardach Mliic Lu'in. 

LA dhuinn air Luachar Leobhar 
Do chearar chrogha do'n bhuighinn 
Mi fein *, is Ofcar f is Daprghlas 
Bha Fionn feih ann, is b'e i^lac-Cumhail. 

Chunncas tighitin o'n mhagh 
An toglach mor is e air aòn chois 
Le chochal dubh, ciar-dubh craicion, 
Le cheann-bheirt lachdainn is i ruadh-mheirs;. 

Bu ghranda collas aii ^glaich, 
Bu ghranda fin agus bu duaicnidh. 



( 234 } 
he chlogaid ceann-mhor cèutach, 
Mar mhaol eidi tìh'fhàs dualcaiL 

Labhair ris Fionn Mac-Cumhailj 
# Mar dhuine bhiodh dol feachad •, 

/ Cia i an tir am bheil do thuini' 

GhiuUa !e do chulai' chraicion. 

Lun Mac-Liobhain, 's e m' ainni ceart, 
^ Na 'm biodh agaibhfe beachd fgeul orm, 

'S gu 'm bithinn re obair Gobhainn 
Aig Ri Lochlainn ann an Spaoili'. 

Thainig mi gur cuir fo gheafaibh 
O 's luchd fibh tha freafdal armaibh, 
Sibh gu mo leantain buighinn fliocair, 
Siar gu dorfaibh mo Cheardaich. 

Ciod am ball am bheil do Cheardach ? 
^ Na 'm fearda flnne g'a faicfin ? 

Faiceadh fibhfe fin, ma dh' fhaodas, 
Ach n;a dh' fhaodas mife, cha'n fhaicfibh. 

Sin n'ar chuaidh iad nan fiubhal. 
Mar chuige mugha na luimedheirg 
r Air fliabh buidhe mar bheithir 

Gu'n robh ilnn' nar xeathrar buighnibb. 

Eu bhuighinn dhiubb. fin an Gobhainn 
'S bu bhuighinn eile dhiubh Daorghlas, 
"' 3ha Fionn 'nar Jeidh fan uair fin 

Is be:igan do dh'uaiilibh na Fèine. 

Cha deanadh an Gobhain ach aon-chcum. 
Thair gach gleannan faoin 'n robh fafach 

Cha ruigeadh oirne ach air eigln, 
Cearb d'ar n' acuach ihuas ar mafaibh. 

IY Tearna gu uriar a choire 

• -Dire re bealach ra faothair ; 



( »35 ) y^ 

Foia beag ort, ars' an Gobhaiiij - 

Druidft romham arfa Daorghlas. 

'S na fàg mi 'n dorfaibh do Cheardaich ^ ^ 

Ann aite tean is mi'm aonar. 



Fhuaras ann fìn builg g'an feide / ^ 

Fhuaras air eigin ceardach 
Fhuaras ceathrar Goibhnibh re meirbhidh 
Do dhaoine dairbhe mi dhealbhach. 



/f 



/i 



Gu'n do labhair fear do na Goibhnibb 
Gu grimeach agus ga gruamach 
Co e am fear caol gun timeadh, 
A lliineadh mach tinne Cruadhach. 

Dubhairt Fionn fear fuafgla' na ceifte, 
(An lamh nach teagamh 'fan fhiadhach) 
Cha bhì 'n t aìnm fin fgaoilte, 
Bha Daorghlas air gus an uair fo. 

Blia feachd lamhan aìr a Ghobhin 
Agus feachd teanchair leobhar aotrom, ' 

Na feachd ùird a bha gà fpreige, ' * 

'S cha bu meas a fbreagra Caoilte. 

Caoilte fear f haìre na Ceardaichj 
Sgeul deirbhte gu'n troid e 
Gu'm bu deirge na'n gual daraich 
A fhnuadh, a toradh na h oibre. 

Fhuaras ann iìn na'n sine, 
Do armaibh dìreach daite . t 

'S an coliana air an deanaibh 
Do dh'armaibh sìnte na faiche, 

Fead, agus Faoi' agus Fafdal^, , ./ 

Is 3 Chonnlann nic na Ceardaicbj 
Gg 2 



*<li:-;SS 



( n^ ) 

'S an lann fhad' a bh'aig Diartnid 
'S ioma' la riamh a dhearbh i. 

Agam fcin a bha Dcire nà'n tòlig, 
Bu mhor farum a truide 
*S* jVIac-an-Lùin a bh'aig Mac-Cumhailj 
Nach d' fhag fuigheal do fheoil dhaoine. 

Gu'n do ghabh finne ma fliiubhal, 
%J Ghabhail fgeula do Rì Lochlan ; 

^■' - Sin n'ar labhair an Rì uafal, 

Le neart fuairc mar bu chuma. 

Cha tugamaid air bhur eagal 
•> 9 Sgeul do flieifir do'r buighinn 

^ ^ Gu na thog finn na fleaghan 

'S gu'm b'ann re aghaidh na'm bratach. 

Bha iadfan ann na'n feacrhd cathaia, 
.' Cha do fmuainich fllath re teiehe 

- Ach air lar na foide iìneadh, 

Cha robh finne ann ach feiiir. 

Bu dithis diubh fin nùs i agus Caoilte 
'S bu triuir dhiubh Faolaa feall, 
■ 4 Eu cheathrar dhiubh Fionn air thoifeach, 

'S bu chuigear dhiubh an t Ofcar caltna. 

B' e fheifìr Goll Mac-Mòrna, 
O i~ Nach d' fhuiling tàir r? m' chùine 

Togaibh mi tuile dheth 'n àireamh, 
O 5>uaidh 'n Fhcinn gu fodra'. 

Bu mhath mi la na teann-ruith 
O / Ann am Ceardaich Lònaich Lìubbain. 

"^ An noch.d 's anmhann mo chàii 

An dèis a bhi 'g rireamh na buighne. 



( 237 ) 



0?.AN cumhadh Choire-'n eaf-a leis a Phiobaire 
dhalL 

~% "■ . Mu a' f::g' all na nre, 

XVJL '■ • ^''^ "^ trigh air'a leath-ta&bhj .;■ 

'u> è Jh' i ■ L.; gun airgid mo phòea. 

jCeann :i;o Itoir bhi fuidh na kacàbh. 

"Ò mi ag graigUe 'n alltain riabhakli, 
Aig iaraidh gu beallach fta fèatha, 
Far am bi Damh dearg na cròice 
M' fhèill-eoin-roid a dol faa danfliuair, 

'S mi 'g iaraidh gtt Coir€ an eafa, 
Far a minig 'n do fgapadh fùdar, 
Far am biodh miol-choin ga 'a teirba-tff. 
Cur mac na h eilte gu dhùbhian. 

'Coire gun eafbhuidh gwn ìòmraìl, 
'S trie a bha Reabard ma d' chomvaifib, 
Cha n'eil uair a ni mi t irrtradb, 
Nach tuit mo chridhe gu ttom-chfadh. 

'S è fin mife coire an eafa, 
Tha mi ieafamh mar a b' abhaiftj 
Ma tha thula an t fhear ealain^ 
Cluinneamid annas do laimhe. 



An aill leat mife a rufgadh ceoil dhtfif, 
■S mi am Ihuidhe mar cheò air bealach. 
Gun fpeis aig duine tha beo dhiom, 
P'n chuaidh an Còirneilair fuidh tlxaiamh. 

Mo chreach mo thùrfa 's tRO thriiaighe, 
Ga chuir fm uair fo dhomh ann fhJPe, 
Mhuintir a chumadh rium uaifle, 
Bhi 'n diu mn fan uaigh ga m dèÀ-k. 



^u'ii 



( 238 ) 

Na'n crcide tu uam a choire, 
Gur e doran fud air m' inntinn, 
'S cuid mhoir e dh' abhar mo lei-fgail, 
Nach urraim mi feafa re feinn duit. 

Meafar dhomh gur tu mac Ruairidh, 
Chunairc mi marris a Choirneal, 
'N uair a bha è beo na bheatha, 
Bu mhian leis do leathaid na fheomar. 

Bu lion'ar do mhaithin na h Eirinn, 
Thigeadh gu m' rèlain le h e'àlaidh, 
Sheinneadh Ruairidh dall dhomh failte, 
Bhiodh mac Aoidh 's a chairdin mar ris. 

O'n tha thufa a' caoidh na'n armunn, 
Leis am b' abhaift bhi' ga d' thagha!, 
Gu 'n feinnims' ealain gun duais duit, 
Ge fada uam 's mi gun fhradharc, 

'S llonar caochladh teachd fan t fhaobhal, 
Agus aobhar gu bhi dubhach, 
Ma flieinneadh fan uair iin dhuit failte, 
Se'nnear an tra fo dhuit cumha. 

'S è fm ceol is binne thruaighe, 
Chualas o linn mhic Aoidh is Dhòmhnuill, 
'S fada mhairis è na 'm chluafabh. 
An fhuam a bh' aig tathunn do mhcoirin. 

Beannachd dhuit agus buaidh larach, 
Ann 's gach aite 'n dean u feafamh, 
Air fon do phulrt bhlafda dhionacb, 
Sa ghrian aig teannadh re feafgar. 

'S grianach t uirfin fèin a Choire, 
'S gun fheidh a' tearnadh gu d' Bhaile, 
'S ioraad neach da m b' fhiach do mholadh. 
Do chliath chorrachj bhia'char, bhainneach. 



Do 



( 239 ) 

Do chìob do bhorran do mhinlteach. 
Do Ihlios a choire gur lianach, 
Lubach, luitheacb, daite dionach, 
*S fafgach do chuilidh 's gur fiarach. 

Tha t eideadh uil air dhreach a chanaich, 
Cireain do mhuUaich cha chreannaich. 
Far 'm bi' na fèigh gu torach, 
'G èiridh faramach ma d' fhireach. 

Sleamhuin flios fhad do fhllochd araich. 
Gun an gart na'n cal ma t iofail, 
Mangach, mabhach, aoghach, tearnacb, 
Graidheach craiceach fradharc frithe. 

Noineineach, gucagach, mealach, 
Loineineach, lufanach, iumaidh, 
'S bòrcach do ghorm luachair bh'ealaich. 
Gun fhuachd re doinionn ach cireach. 

Simragach, fealbhagach, duilleach, 
Min-leachdach gorm-lhlèiteach gleannach, 
Biachar, riabhach, riafgach, luidheach, 
Le 'n dike cuideachd gun cheannach. 

'S fcuirtail leam gabhail do bhraighe, 
Biolaire 't uifge ma t innfibh, 
Miodar maghach, cnochdach cathair, 
Gu breac blathair ann uchd min fheoir. 

Gu gormanach, tolmanach, aluin, 
Lochach, lachach, dofach, crai-ghia'ch, 
Gadnarach, faghaideach, braieach, 
'G imain na h eilid gu namhaid. 

Buireineach, dubharach, bruachach, 
Fradharcach, croic-cheannach, u.Uach, 
Feòirneineach uifg na 'm fuaran, 
Grad ghaifgeant' air ghafgan crua'laich.. 



n-jp 



( 240 ) 
Balg iliuileach fàileantadh, bioracbj . 
Sheangflironach, eanglarach, 
'S an anmoch is meanbh-Iuath fireadh. 
Air mhire a' direadh fa choire. 

'Sa mhadin aig èiridh le'r miokhoin, 
Gu niuirneach, maifeach, gafda, gniomhachj, 
Lubach, Icacach, fgiamhach, 
Carach, cabrach, cnagach, fiamhach. 

'Nam da'n Ghrèin dol air a h uiiinn, 
Gu fuikeach, reubach, gleufda, gunnach, 
Snapach, armach, calgach, ullamh, 
Riachach, marbhach^ tarbhach, giuUach. 

^àm dhuinn bhi' tearna gu d' rètlain, 
Teinr.teach, cainteach, cainnleach, cèiresch., 
Flonach, cornach, ceoiar, tèudach, 
Ordall, eolach, 'g Ò1 le rèite. 

Sguiridh mi nois dhiot a choirc, 
O'n tha mi toilicbt do d' flieanchas, 
Sguiridh mife fhiubhal t aonaich, 
Gu's an tig mac Aoidh do dh Albaln- 

Ach 's è mo dhùraclid dhuit a Choire, 
O'n 's mor mo dhuil re dol tharadj 
O'n tha finn tuifleach fa mhvinadh, 
Eiodh mid a' triall thun a l/haile. 



OR AN le Uilliam Mac Coinnich, do ir.ghtfan 
Chcinnich riiaidh mhic fir na Coraraic. 

5 O^ Cisnail m' aigne ò na mhaduinn, 
kJJ Gbabh TT.'i cead do 'n ribhin, 
TÌ Chomh-thaitneacvi riut cha'n fhaic mi 

Ann an dreach no ijamhachd 'y 
Bu trian do r.i' loB do bbn^thribh beòiji 

A reachd mar cheol a 3Ìoth-bhru"th, 



J 



( 241 } 
*S an t fheirc ata'nad' bhraighe ban, 

A thaifg mo ghràdh gu diomhair. 

».■• 

Ciochan corrach, lionta foluis, 

Air do bhroilleach re ghlaii ; 
Do fheang-fhlios. fallain mar an èàla, 

Na mar chanach fleibhe ; 
Bas ionmhuinn caoin na'n geal mheur caolj 

A' dealbh na'n craobh air pèurlain, 
'S tu lialaigh glic 's do chrall gun tig, 

Air diamhaireachd na rèultan. 

Do bhraighe gle^gheal itìar ghath grèinè j 

T aghaidh re ghtan mhòthar j 
Tiunnail t eug'ais tearc re fhèatuÌHj 

Gur tu rèul na n oighean ; 
Gur bachlach, dualach, cafbhui, cuaehach, 

T' fhalt ma'n cuairt ann ordubh; 
'S ann tha gach ciobh mar fhain air fniamh, ' 

'S gach aon air fiamh an oir dhiubh. 

Inghean aingil na rofg malla, 

'S na'n gruaigh glan tha narach ; 
Da Ihùil ghorm mheallach, fuid chaol mala, 

'S gach aon a' mhealladh graidh dhiubh ; 
Tha maise ad ghnuis, gun eafbhuiJh muirn ; 

Beul meachair ciuin ni maran^ . 
Do bhriodai caomh, *s do loinn mai'aon, 

A rinn mo ghaol-fa IhiJradh. 

Corp feambaidh ban, cho-lionas gràdh 

Gach ti a tharbhich iul ort ; 
'S ann tha do Ihnuagh, to'rt hzi air fluarghj 

'S tu 'n ainnir {Huairc ciiiiuireach ; 
Do'dheas chalpannan ro dhealbhacb,^ 

Gun bhi' meanbh na domhail ; 
Troigh chfuinn chomKnafd* f haibhaS' motharj 

Nach dean fèoirn' a lùbadh, 

Cfeoimh, 
- H h • ■ 



( 242 ) 

Choimh glain is tù 's neo-fhoilleir dhùinn> 

'S mar gheaiiach u 'n tùs èiridh j 
Bèui tana d eai g muint' 's anaii cliùbhraidh, 

'S tiunnaii u do Venus. 
'S e chrùn do thiachd deud mùirn mar chailCj 

Air a dhluth a ceart re cheile, 
O' n tig an t oran, eatrom ceoimhor, 

Mar an fmeorach cheitain. 

O thla nan dul tùs rath' fhuair thu, 
Bhiodh modhaii, ciuin gun àrdan j 

Tha iochd is cliù, as loinn, as muirn 
Air a ghlaoigh dlù re d* i;àdcr j 

'S tu air do bhuain a freamh na'm buagh, 

Do 'n trèun f huil uafail ftatoil ; 

U jualaidh pailt ann gniomh fan tlachd, 

'S do chiall co-lhreip re t ailteachd. 

Os cionn t ailteachd riabh cha dainig 

Gnuis o laimh na trianaid; 
Gur foilleir dhuinn, 'n uair rinneadh thu, 

Nach robh na Dìjilin diamhain j 
Ur riomhin thla 's ro rioghail gna's. 

Do dhilfin graidh tha lion'ar j 
A ghèug na m buagh, ge eian mi bhuat, 

Na gèiU-fa chluain luchd mi-ruin. 

Mi cian o d' chaidribh, 's buan dhomh fhaidid, 

Dh' fhag fùd m' aigne pianail ; 
Ofnadh ghna gun fhois gun tamh, 

A f hrois gach blath do m' fhion^fhuil. 
'S e bhrofnaich deoir 's a chlaoidh mo threòir 

An ribhinn og fo thrial uain } 
'S tu 's trom a dh' fhag mi, oigh mo ghràidh» 

.Le d' bhron ata mi cianail. 



Oran le ,0ig-mhnaoi d' a Leannan.. 

"1 .XJB- e m* apani is m' eudail 

'Jf CK-; j.i, 'A -e do Gbieaan-garradh j 



Fe.-j; 



( 243 ) 
Fear na gruaig' mar an t or 
'S na poig air bhias meala. 

Ho ao ho u 
^ Ho ao ho u 

I ri ri ho ao o ^ 
I ri ri 's I dhiali o. 
Fear na gruaig^ '<^c. 

*S tu 's fhearr do 'n tig deife 

Do na fheafamh air thalamh. 

Ho ao Oy &c. 

'S tu *s fhearr do 'n tig culaddh 
Do na chunna mi dh' fbearuibh. 

Coitain Lunduinneach du-ghorm, 
'S biaidh na cruintain ga cheannach. 

'S tu *s fearr do 'n tig ofan 
'S brog (hocrach nam barr-ialU 

'Nuair a rigeadh tu 'n fheill 

'S e mo ghear-s' a thig dhathigh. 

Mo chriofan, mo chire 

'S mo ftiomag chaol cheangail. 

Mo lamhainne boidheach 
'S deis oir air am barruibh. 
Mo fporan donn iallach 
Mar re fcian nan eas aineamh. 

Thig mo chrios a Dun eudain 
'S mo bhreid a Dun-chailUunn. 

Cuim am biodhmaid gun eadail 
Agus ni aig na Gallaibli ì 



# 



( ^44 ) 
Gheibli (inn CrobK as a Mhaorann 
Agus Caoirich a Gallamh. 

'S an a bhios finn ga 'n arach 
Air airidh 'm Braidh-raineach. 

Ann am bothan an t fugraidh 
*S gur e bu dhuna' dha barrach. 

Bhiodh a chuag 's an fmudan 

Ag gabhail ciuil duinn air chrannaibh. 

Bhiodh an damh donn fa bhuireadh 
Gar dufgadh fa mhaduin *. 

A Bhainnis bhan, le Fear Srath-nihalfidh. 

Am FONN. 

JHo run air a chomunn ud 
Cha Jomolta neo-thomadachy 
Mo dhurachd do '« chomunn ud 
Gun bho gun hholla gann doibh \. 

AN cuala' fibhs* a bhainnis bhan, 
Bh'aig Eohban Mac-Dhùghail Dia-malrtj 
Ann am Pachd-ulla gu h ard 
Aig na thràigh iad angar. 

'Nuair a thainig iad a nios 
Rinn iad ath-chuinge re Brian. 
Iad a bhi uille co-liath, 
Re ciabhag Fhir na bainfe. - 

Labhair Fear na bainfe fein 
Tha dath airgid oirn' gu leir 
Ciod an cron tha oirn fui' 'n ghrein 
Mat de^n fear-beurra rann eùrg. 

Thuirt 

* Lf. langan. f PacenUa. | Orr. 



( ^45 ) 
Thuirt Paul Mac-Mhulrich gu foil 
Agam-ia 'ta bhratach fhroil 
I3 mar fguir am Bard ga fgleo 
Mar tha mi beo theid Ireang air. 

Tliuirt an Cleireach gu d,àn' 
Agam-fa 'ta ceart thair chacli ; 
Theid 3in, Miniftair am' phairt 
'S gun d' tlieid am Bard fa Bhrangas. 
Thuirt am Maighifdir-Scoile liath 
Mu 'se gleus air mhas a mhiann, 
Mo roghuinn-s' e th'air leachd ciad 
'S i cheaird bha riamh cuir ann damh» 

Thu'irt fear bu dàine na each 
Agam cha'n'eil fg|is d'ar dan, 
Eiribh 's cuimt* *' an t urlai" bla* 
'S gu'n lion mo lamh-fa dram dhuibh. 

Dh'eirlch lad uil co Lhras 
'S ann an fud bha farum chui. 
Mar gu'm biodh an Troup ghias,^ 
Ag dol am baiteal Frangach. 

Cha di-chuimhnich mi gu brath 
Gus an d' theid mo chridh o 'n lar 
Comunn ciar-duth glas mo graidh 
A bha fan am fo dannfadh. 



I HUN A' mife mo leannan 

I 'S cha d' aithnich t 'n de mi. 

"Na hi u i horìn^ 
O ho chall e'tle 
Na hi u i horin 0. 



Cha 



( ^-4^ ) 
Cha d' f hiofralch, cha d' fharraid, 
Cha do ghabh e mo fgeula. 
' Na h «, ^c. 

Cha bann aig bha choire, 

Ath nach d' f huirich mi fhein ris. 

Gu'n cinnich an Domhnach 

Le Clann-Domhnuil nan geur lann. 

Xuchd na'm boghanna iudhair 
Chuiridh fìubhal fuidh fhaighdibh. 

Luchd nan claidheanna geala 
Chuireadh faileas re grein diubh. 

Luchd nam mufgaide tromabh 
Chumail coinneamh re cheile. 

Thug Cbh mionnan a Bhiobail 
Ann frath iofal uilt-eirinn. 

y,LZ^ d' le' cloidheamh an duille ^ 

<5us an cruinte Righ feumus. 

Oran ie oigU d*a leannan, a bha 'n cunntart a 
treigeadh. 

TRI nithean gun iarruidh 
'S e eagal, is iadach is gaol, 
'S bu bheag a chuis mhaflaidh 
Ge d* ghlacadh leis mis air a h aon, 
'S a liuthad bean uafal 
A fhuaras fa chiont xià. robh mi, 
A thug an gaol fuadain 
Air TO bheagan duaife ga chionn. 

Fail irin illirirm mUirinn. 
Ort laoidh 

Gruaidh 



( 247 ) 
Cfuaìdh fhortan gun fhios 
A dìjfha^ m'ifefo ihruìm dù ghaoiL 

Bu laoghaid mo thamailt 
Na m b' earruinn a b' fhearr a bhiodh annj, 
Ach dubh chail' a bhuachair 
'Nuair ghlacadh i buarach na kimìi ; 
'Nuair a thig an droch earrach 
'S a chai'llear an ni ann fa ghleann, 
Biaidh aois* air an tulaich 
Gun tuiUe ga bunailteas ann- 
Fail irintiy &c. 

Fhir a dhireas am beallach 

Beir mo flioruidh d' an ghleann o thuath 

Is innis do m' leannan, 

Gur mairionn an gaol 's gur buan 

Fear eile cha ghabh mi 

'S cha *n f huiling mi rium a luaidh ; 

Gus an dean thu ghaoil m' akheadh, 

Cha chreid mi o chach gur fuath. 

Mur d' thig thu fèin tuilleadh 

Gur taitneach ata mo chliu, 

Cha d' rinn mi riut comunn 

'S cha do luidh mi leat riamh an cull„ 

Cha ghabhain bonn maflaidh 

O dUuine chuir ad air a chrùn, 

Bha m* intinn cho beachdail 

'S gu'n fmaclxduichinn gaol nach b'fh.Ia% 

Mur d' thlg thu fein tùilleadh 
Gur aithneamh 'm mhalairt 'a b^'^n: , 
Nach robh mi cho beairteach 
Re càiiinn an achaidh ud thai! 
Cha toirinn mo mheifneach. 
Mo ghliocas is gniomh mo larak 
Air buaYle chrobh ballach 
Is cailina g«n r.ui aan ceanr^. 



{ 243 ) 
Fhir nan gorm fliuile meallach 
O'n ghleannan am biodh an ceo, 
Ga 'm biodh a chaoin mhala 
Mar chanach an t fleibh fo dhriuchd j^ 
Nuar rachadh tu air h uillinn 
Bhiodh Fear dhireadh nan Hue, 
'S nam biodh do ghadl mar riut 
Cha b' aireach an cciie learn thu. 

Cha b' ann air fbn gaduichd 

No idir mar thailceas air fpreidh, 

Cha b' ann do fhiol bhodach 

Eha m' ofna cho trom ad dhiaidh, 

Sar mhac an duin' uafail 

Fhuair buaidh air an duthaich gu lelf 

Ge do bhithmaid falamh 

'S ioma caraid a chitheadh oirn feum. 

'S truadh nach bheil ihi 's mo leaHnah 

'S a chrannaig air ftiuireadh le gaoith. 

No 'm buthaig bhig bharraich 

Aig imeal na mara fo thuinn. 

No 'n loiftean d' an darach 

Aig taobh na mara o thuath. 

Gun chuimhn' air a chaiiinn 

A dh' fhag mi an caHibli chruidh laoidh. 

Or an do Mhac Barom nan Crun an Arafai^. 

AN diu 's mor'Hurrt-af ghaoth 
Th' aig buigheann mo ghaoil 
Air ruidheacliuibh faoin ,g,un aird orra. 

'S tu m' anam 's mo ruin 

Mar ai'leus an t iuil, 

Mhic Baroin nan Crun ajr Arafaig : 

A mhic an Athar gun ghruaim 

Air dxi ro mbor mo luaidb, 

Sitt tia laliain 's gach uair flaiiite dhviibh, 

Clann 



..( 249 ) 

Cìann DomhnuJU nio ruin 
Luchd a dhioladh nan crun, 
Bheiriu tofaeh air thus faihs dhuii»h. 

Sud an comunn gun gho 

Ga 'm bu chomus an t olj 

'ÌMuair a iJiHÌdhcfldh na & oig làn taèhaÌTKC. 

Dream eile fo dhcas 

Gu'n eifglieadh fud Ìeat 

Clann Neil cha b' e 'n treas fagalach, 

Siol DughaiU a rife, 
Fir ura 's mor pris 
'S iad nach fhuilngeadh aHi (f>id thttmailteaieh* 

Mac Mhic Mhaftair aig 
Ò Chaifteal an t froim, 
'S Mac lotimhuinn o'ii ChfO '$ gn'm f heird £bk 6 

Thig fbd oir'n a naU 

Mar fud anns gach am, 

Fir mhui^eart nar ceanh is Arafaig, 

B' ait learn Hid or r'a fheinn 

■Ga 'm bu Thormaideach treun, 

Siol Torcuill o'n Bheiftn 's o'a Bhàna leaf. 

Ri gu 'm b' ait leam bhur cliu 

ÌDhol farfuing *s gach taobh, 

'•S e 'm pajlteas a's tus natuir.dbwibh, 

'N taobh eile d'an chad, 

Cuim an ceilinn na laoich, 

Tha Mac-Coinnich 's Mac-Apidh ojiirdeida diwitò* 

Clann Ghill-Eoin nan tur,- )' 

Cha mhearachd. da m* run, 

's fcan agus ur bhur oaif (ÌQÌ* rii*. 



Ach beir foruiJh no dho 

Da m' Ghrr.ugaich ghil cig, 

Ann di-chuimhn' da.m' dheoin clia 'n fhògàin L 

Ach nam faighin o ni' Righ 

Mar thaghain damh fhein 

Clia ehlumniati f heiii gniomh bliur.naire cbaoldh. 

Duan a Mhuireartuich, no Mhuileartulcb. 

1ATHA d' an Fheinn air tuhich fhoir 
J Ag aiTihjirc Eirinn mu'n timchioU 
Cbunnairc iad ag teachd air fonn 
An t arracht eitidh creathcil crom. 

*S e b' ainm d' an fbuath nach robh tiom 
Am Muireartacb maol ruadb Muingeann 
Bba eadan cbi-gblas air dbieach guail 
Bha deud a cbarbuid claon ruadb. 

Bba aon fail ghlogach ria' cheann 
S bu luaitbe e na rion^iaclt rhaodbair 
Bba greann gblas-dubb air a cheann 
Mar cboille cbrionuich fo cbritb-reo. 

Re faic'inn na Jeinne bu mhor goU 
Shantuich a bheift a bhith nan innis 
An tofach mireadb agus air 
Rinneadh leis gean gun chomain, 
■^ Mbarbh. e le abhachd eeud laocb 
^ 'S a gbaire na gbarbb chraos. 

O loch nan Cuach thainig ml 
/ Gu teitb diomafach deadh dbian, 
Geill as gach aon fbear ia chath 
Gur e db' iar am fualh gu comarag. 

/Fear is fear mar chomHrag cheud ■ 
■€b«ireadh an xigh dh' ihios xìa beiltj 



1 



H 



( ^l^ ) 
*S mar rujtheadh a mHùIr-chlach muigh 
Mharbhadh am -Muireartach Maingcann, 

C'ait am bheil £r a's fear na fudj 

^S e labhair am Muireartach Muingeann., . 

San tir fan tainig mi chugaibh, 

Mhic CumhaiU, gu grain nan oilein. 

Chuirinn-fe fud air do lairah 

A Mhuileartuich Mhuingeann chboin chaim. 

Air fcath luchd-chumail nan con 

Na bith oirnne ga d' mhaoitheadh. 

Gheibh thu cumhadh 's gabh fith, 
Thuirt Mac Cumhaill an t ard rjghj 
Deich ceud ubhall d' an 'òr ghlan 
'S tog dh'inn a chulanuichnan coin. 

Ge d' gheabhuinn-fe brigh Eirinn uile , 
A h or a h airgiod 's ah ionmhas 
K fhearr leam fo chofgairt mò fhleagli 
Ofcar, is Raoine, is CairioH. 

Labhair laoch nach d'fhuillng tair 
Mac Mornai d'am b' ainm Conan, 
Cailìidh tu do3 a chinn chrln 
, Re deagh Mhac'Oiflaia d' fhoir righ. 

\ ■ 

B' afadh dhujt ord crothadh nan cloch 
A chagnadh fo d' dheudaich 
Na comhrug nam Fiann fuileach 
Air nach do bhuadhaich aon duine. 

Dh'eir'ich Fionn flath na Peinne, \, - 

Nuair chunnairc e colg na beifte 
Dh'eir'ich Oifiain flath nam fear 
Dh'ei'rich Ofèar agus lulunn. 

Dh'eir'ich Ceothach nan arm nu^dh 
*^|l'eir'ich fud is Raoine ruadh ' '- 



I's- 



( »5» ) 

Dh'eir'ich Ciar-dhublx Mac Erabh 
Dh'èir'ich Art Nac Morain nam Mion»j 
Dh'eir'ich diais a b' aluin dreach 
Cuchuluinn is Faolan neo mheas. 

Dh'eir'ich na laoich nach bu tiom 
Laoich Mhic C'jmhaill nan arm grinri. 
Rinn iad cro chum a chatha mhoir 
Mu'n arracht air faiche nan fcleo. 

A cheathrar laoch a b' fhearr fan fheÌBn 
Chomhruigeadh e iad gu leir 
Is flirithealadh e iad mu'n feach 
Mar ghath rainne na lafrach. 

Thachair Mac Cumhaill an aigh 

Is a bheifte laimh air laimh ; 

Bha taobh a cholla re guin bualuidh, 

Bha braon d' a fhuil air na fraoehuibh. 

Thuit am MuileaFtach leis an rtgh, 
Ach ma thuit cha b* ann gun ftri 
Deuchainn cha d' f huair e mar fin 
O la ceardaich Loin Mhic Libhainn. 



Dh'fhalbh an Gpbhain leis a bhrigh 
9 / Gu teach athar an aird righ ; 

Rinneadh beud, deir Gobhain nan cuan, 
Mharbhadh am Muireartach ruadh. 

TO A righ Beatha dhuit is nair 

Ar faruchadh le luchd aoa oilein. 



2S 



Mur do loifg teine, mur do bhath tonn, 

Mur do £hluig muir leathann lom, 

Cha robh do dliaoininh air ^ombain 

Na Mharbhadh 2m Muileart^h iV^uingeann. 

Cha b'e mharbh e aclji an Fhiann 

Buidheann leis nach gabht^dh fiamh ; r- 

, Ch3^-^ 



X 







( 2S3 ) 
Clia d' theid fuatlx aa airrachtas 
O'n t Iluagh alviin f halt-bhuidbie ch»s. 

Bheir mifo briathar a ris 
Ma rnharbhadh am Muileartack min 
Nach tog mi do Eirinn aigh 
Tom, innisj no oilein j 

Nach tog mi an corruibh mo loB^ 
Eirinn chorranta cho-throm 
Cuiream breabanuich air xnuir 
Ga togbhail as a tonn-bhalla, 
Crocain chroma re tir 
Ga tarruing as a taibhe. 

Is mor an luach do loingis bhaio 
Eirinn uile a dh' aon lalmh 
''S nach deachaidh loingear air fal 
A thogadh cuige do dh' Eirinn. 

Chuir e fios gu flathaibh Fail 
Am Muireartach fhaotain da flan 
No barra brigh Eirinn uile 
Eadar mhac righ is aon duine. 

Gabh mo chomhairle, *s in choir 
Labhair Mac Cumhail mhic Trein-mhoir, 
Is fearr or cruinte nan clach 
Na comhrag nam Fiann fuikaclx. 

Marbhadh, no FiQuaghullI Ghlinne-cumhamn. 

LAMK Dhia leinn * a fhaoghail f. 
Tha thu carach mar chaochladh nan fian \ 
Beirt nach guidheamaid fhaotuin, 
'Taid f na fruthuidh ag tacm % oirn anios 5 
'S a cnneadh fein air gach aobhar^ 
lips' gach duine ag caoineadh 's e tinn, 

-Bfeitb^ 



( 254 ) 
Breth Mhic-famhain * r 'ar n aois oirn f 
S iad ag gleac rinn o tky&bh cuil ar cinn. 

A Rigli fheartuich na greine 

A tha 'n cathair na feile dean fith 

Re clcinn an fhir a bha ceutach 

'3 nach bu choflach re feileagan crion ; 

*Nuair a thogtadh leat bratach 

Nan crann caol, nan frol dalte 's nam piob 

Bhiodh mnaoi ag caoidh le fnaim bhas 

O neart laoch nan arm fcaiteach fan ftr'i 

Gheibhte aignidh duin' uafail 

Aig a bhair agus uaidh' agad bco, 

Cha b' i gheire gun tuigfe 

Bha fa bheul bu neo thuifliche glolr, 

Ceann na ceille 's na cuideachd 

Ge d' rinn eacoruich cufpcir do t fheoil 

Cha b' e 'm breugair a mhurtadh % 

Aig luchd a (heideadh am pluice mu d' ftoL 

Fear mor bu mhaith cumadh, 

Eu neo fcathach an curuidh gun ghiomh 

Cba robh barr aig rnac duin' ort 

Ann an aille no 'n uiricleadh § cinn 

Ann fa bhlar fhuair thu urram 

Toirt cath' laidir an cumafg an righ j 

Mo fgeul.craiteach am fulach 

Bha 's tiga chlair || an robh furan nam be us. 

Cha robh do chridhe mar dhreugan 
Tarruing flighe na h ea-coir a' d' chuis 
'S tu le d' chloidhearnh aig eir'idh 
As leith t athar 's righ feumus a chruin ; 
'Taid ann Albainn 's ann Eirinn 
Xuchd a thaithich 's a reiteach do chuis, 
Bit:idh la eite ga dheuchuinn 
'S tu d' luidhe an ctifte fan uir. 

Thrus 

■'^ •-ftamra'in, f air raolJhin. ^ Cha b' e 'm breugaire Murtaidh 
3 Gun ui^bfbhu'dh cinn. [! tigh-lair an robh iojnairt. 



( ^55 ) 
Thras do chinneadh r' a cheile 
Dheanamh coinne! an de ann fan dun j 
C'ha d' aithris thu fceula, 
Fhir a b' urra a reiteach gach cuis ; 
Eite dhaingeann an fceith thu, 
'S am baranta treun air an cul ; ' 
Biaidh la eile ga reiteach 
'S mife druidt' fo dheilibh fan uir. 

Cha b' i fud an fhuil ilialach 

A chaidh dhortadh le falachd * fa ghleann, 

A liughad umuidh mar ghearrann, 

Bha cuir fuduir na dhionnuibh mu 'r ceann ! 

A Righ dhuluich nan aingeal 

Gabhfa curam d' ar 'n anaia-ainn thall 

Chaidh ar cuntus an tanaid 

O gharbh dhufgadh na makrt a bh' ann. 

B' iad mo ghradh na cuirp gheala 

Bha gu fiughantach, fearoil, neo-chrion; 

'S mairg a chunnairc bhur n uaiUln 

Dol fo bhinne luchd fuathadh an lin ; 

Na 'm biodhmaid uile 'nar armuibh 

Mu 'n do chruinnich an t fealg ud da'n tir, 

Bhiodh luchdcho tacha dearga 

Gun dol tuille' do dh' armailt an righ. 

Cha robh gnothach aig leighibh' ; 

Dol a leigheas nan creuchd a bha flan, 

Ag call am fola fo 'n leintibh 

Sud na fir bu mhor feileachd roimh dhaiitih f 

Na'm b'e cothrom na Feiune. 

A bhiodh edir fibh fein 's Clann-Gall 

* Gu talamh, air taiamhj le faileachd. 

t Cha d'fhuair fibh riamh ieigh a 
JDhol a leigheas bhnr creuchd gu bhi flsn^ 
Ach call am fola foi'n leintibh 
Bha n9 fir bu mhor fell' re lu^hd dhari. 



Bhiodh 



( 2S<J ) 
Bhiodh coin fhalach an t fleibhe 
Gairfinn molach aif chreabhtigah chakh. 

Cha b'e cruadal bhur cridhe 

Glioifinn buaidh dhuibh air fithiftn * mo run 

Ag tilgeadh luaighe na iVithibh, 

Sud ah uair a bha mi-fhealbhach f dhiiinn 

Edir uaiflin is mhithin 

Sud an uair a bha ruidh oirn thus 

O's i *n uaigh ar ceann uighe 

Biaidh na fluaiftin ag frithealadh dhuinn. 

Cha bu chorcana gioraig 

Ghumail comhnard an llinnein roimh chach 

Uaidh 'n la thoifich an iomairt 

Chain Clann-domhnuill ceann fincadh no dha j 

'N gleacair og ar Ceann-cinnidh 

Chuir a dhochas an fmloruibh a chnamh j 

Gheabhadh cocaire biora 

Rogha fpoig o dheagh fpionna a lamh. 

Luchd a thraoghadh nam buideal 

Bheireadh earach a ruban do 'n fhion 

'Nuair a tharladh £bh cuideachd 

Bu neo-bhrudeil mu 'n chupan ud fibh 

Aig iomairt thaileafg is chluicbidh 

Air a chlar bu neo thruineil bhur gniomh ; 

Cha bu cheaird a meafg truid fibh 

'Nam paidheadh na cuideachd 's ga *A di<^3 

Gu'm bheil mife fo mhnlad 
Ag amharc bhur gunna air fteill, 
Sar ghiomanach ullamh 
iiàà ati cinneadh an fhuil ann fa bheinn > 
'Ann am frith nan damh mullaich 
Far an deantar libh munafg air feilg j. 
Ge bu trie fibh gan rufgadh 
Cha d' iar fibh rlamh cumas fha bein. 

• Buidhinn. f Mì^-alttach. jffio-thorach. 



Cha 



( 257 ) 

Cha bu ir.lealpuirin gealtach 

A bhiccih ag maoidheadh an gaifge gach la, 

Tha fan oilein nan cadai 

Is nach duifg gus am faicear am brath j 

Luchd a dhireadh nan eit-bheann 

Le 'n cuilbheiribh gleulV air an laimh 

'8 lionar fear nach d' fheud eiridh 

Bha na ghiomanach treun air a h earn 

Ata mife Ian artneil 

Re am a bhith faicinn bhur beann, 

Cha luidh' mo chuidh curaim 

Re bhith cuimhneach bhur duchanna tball j 

IMura bhiodh dhamh mar thachair 

is ana leomfa gu 'm b' ait a dhol ann, 

Ach gu'n tainig * a chreach oirn 

Mar gu 'n ruitheadh f a chlach leis a ghleann* 

Is lion ar fear faraid % 

Th' aig lighearn' og loch-nan-eala fo th' ann, 

Edir ceaun Locha-raineach, 

Rugha-fhleite 's bun gharaidh nam beann ; 

Bha thu t fheichean gle dhaingeann 

Far an eifdte re d' theanga an caint. 

Mar earball § peacoig ga tharruing 

'S xTizr ghath reubaidh na nathrach gu feali |j. 

Leurn an ftiuir bharr a chlaiginn 

Le rauir fuigh 's gun finn. ath-chainteach dho, 

Dh' fhaibh na crainn 's na buill-bheirte, 

'8 leig finn ullach na flait air art fgoid ** j 

'S bochd an dufgadh fa mhaduinn- 

So f huair finn gu grad a theachd oirn ^ 

Ma gheabh finn uine r'a fhaicinn ff, 

Bheir finn fucadh. mu'n feac air a chloth. 

K k OraR 

• Gus an d'thainig. f Tuiteadli. f Molaidh. § Ga'm Liodti feich-. 
wndas dhaingeann, 's nach eifteadh re maithibh naa caint. - || EitCj 
pheann ga taruing. *• Reubta ns qathrsch gu call, ff A fcoid. 



( 258 } 

Oran Gaoil. 

BEIR mo fhoruidh le duthrachd 
A dh' fhios na h ur * chalin oig, 
'Air an d'fhas na meoir ghrinne 
O'n tig binneas is ceol j 
'S e do ghradh chuir orm mulad 
Agus doilichinn f mhor, 
Nach d' fhead mi dol laimh riut 
A dh' eifleachd marain do bheoil. 

Moch maduiniT 's thu 'g eir'idh 
'S tu 'n ribhin glan ur, 
Cha b' e ruaidhe nan eibhleog 
A chit' ag eiridh na d' ghnuis, 
Ach t fhuil flioileir ghlan uafal 
Mar fhruth fuarain o ghrunt, 
Corp a's gile na'n fhaoilinn 
Ag fnamh air chaochaladh buirn. 

O 's ioma duin' uafal 

A th' air a bhuaidreadh mu d' ghradh, 

'S e na fhineadh air uileann 

Mar dhuine foi phraimh ; 

Ge do.dheantar dho leaba 

Cha chadal 's cha tamh, 

Ach Anuain air bean t fhafain 

A Ribhinn gh'aft' a chuil bhain. 

A Ribhinn ghaftagfelan fpeifeoil 
D'am bi' ceutfaidh ro mhor, 
Tha do dheud mar na diitin, 
Bias fion' air do phoig, 
Slat d'an abhali ur uafal 
jDo 'ai bu dual bhi re fpors j 
'S iionrnhor fruthan ard uaibhreachd 
"- - \ ru?:3 ar> ad phcr- 

Th: 

' V;:. + DuiUchinn, 



I ^59 / ■ 
-Tiìa mulad air m' inntin 
Agus mi-ghean gu leor, 
-Mur gabh thu graJ thrùas rium 

'S mi 'n cruadh^chas ro mhor ; ; 

Cinnte 's gorach a bharail 'r ■ 

Do dh' f hear falainh bochd og, 
A bhi' ftaor' a bean fearainn, 
Is e gun earras gun ftor. 

Cha 'n earras s cha floras /d^^^ ■*''-' ' 

A tha mi 'g ionndruichinn uam, / 

Ach do phearfa dheas direach 

A dh' fhas gu fiobhalta fuairc ; 

'S ceart co lionar do fhloinne ^ 

Anns gach oilein mu 'n cuairt, 1 '"fw 

Beul o'n tairife comh-radh ! 

'S tu 's boich' tha 's Taobh-taath. 

Ge mor e ra raiteadh >^' " 

Na chaidh is na theid, 

C'ait am bheil e fa chruinne 

Neach a chumadh riut beus, 

Ann an aille do phearfa 

'S gach aon tlachd tha da r*-' 

Calb is cuimire 'n ofan, 

A's luthair coifeachf* 

Bheirinn mion'^ 
Ceart co cb' 
Ge d' bb= 
Agus ^ 
Coir 
G 



3 



^ 
^ 



{^ 



( afo ) 

CAOr Dhoirdir airfonKaois agus Clan Uifnich, dhim- 
ich Deurdir uaith Chonchair righ Ubnih le Nais 
Mac Uiinich agus a dhithis blirathairibh, (iodhain, Aiibhe 
agus Ardan) ga h Albain, ionad ann rabhadar gu fona 
fnaibhneach re uin' fhada, gus na chuu* Ccnchair teach- 
daireachd fhithaiinh chairdeil nan dei' gus na phrill iad gu 
R!gh-E;rinn, ach d' imir an righ feall orra, a^us mharbh, 
an tnuir charaibh 'n am dheidh teachd air tir, an lin 
dhruid, Deirdir nis na cuirp a,=-us chaoine gu cumhach iad 
agus chuT, lamh am ach anam fein. 

CLANN Uifnich nan each geala ; 
Thainig a tir nam fear fuileach, 
Creud fo do bhiodh air ar n eachaibh 
No creid e a ta g'ar cumail, 

Ta g'ar cumail f?.da uainc, 
Creid is fa nach cumhaln an ruaig 
* Lamhan air bhog attaibh ban 
" • cheol cadail dhuinn an cogadh., 

' beag a lochd, 

' deoireachd j 
na glirein 



1 



// 



( -'«« ) 

Ar cùibhreach is ar cuir fail, \iatgh, 
Leis a Chonchair chlaoin" ruagb. 

Air chlochalbh fin is air chrannaibh; 
Agus air lachaibh na linne 
Is air chuileinibh na'm fiadh chor 
Is air earbas fiar an t Seannaich. 

Creud bheir finne 'n daill an laoicli 
Is farfaing na fairge amach 
*8 a liughad cala caol is cuan 
A b' fheudar tarruing a gun uabhas. 

An am luidhe do na ghrcia 
Nir b' aobhar fuain dhuin e 
C'ait ionnar ar ghabh long tir 
Ach fo Bhaile mpr Righ Conchair. 

Thainig Conchair atnach le 
Sheachd fichid laoch cheann-uallach 
Is dh' fhiofraich le briara brais 
Cia n;^.floi' 'ta air an luingeas. 

Clann do pheathar ata ann j 
Sin triar a thainig air tuinn 
Air oineach 's air chomairc an Ri 
Aig tagradh dilleachd ar cairdeas 

Cha chlann peathar dhamfa fibh 
Nir bheairt faoi b do rinn fibh orni 
Thug fibh mo bhean nam a b' fhoill f 
3i Dèirdiri dhpnn (huileach gblei' gheaL 

An uair a fgaoil do long mtt Ian 
Is tu a muUach na mara dillin 
Thug finn dhuit ar long fein 
Do bhi'mar ann nair fin a' ào re»r, d 

De 

r. 'Vìì^.'h'bvii fear, 5 SOna, c Le foiii. ■ d Ftienis. 



'/ 



( 262 ) 

De d' mhàrbba fibh caogad righ 
Air mo bhui'eachas gu fior 
Ni am faigheadh fibh an diu do m' fliith 
Ach gach uir èafai' 'mfacdain e 

Do rinne mar dhuit bai' bheag eile 
O 's e nis an tarn do chuimhnicheadh 
Chuir finn* thu *n comaonibh lionar. 
'S dilleas ar coir air do chomraich. 

An tann do chuir ^Turcha Mac Brian 
Na feachd caithibh am binn Eadair^ 
Thug finn' thugan gun eafbhui' 
Cinn Mhic righ na h Earrdheife. 

Ge d' mbarbha fibh caogad Ri' 
Air mo bhui'eachas gur fior 
Ni am bheil fibh an diu do m' {hith 
Ach gach uil' eas-fhith do 'm feadain. 

Eirich a Naois is glae do chlai' 
/ ^ A dheagh mhic an Ri is glan coimhead 
Creud fa 'm faigheadh a cholain fhuairc 
Ach a mhaui aon chuaiit do 'n anam. 

Chuir Naois a fhalta g ri clar 
/ G I'' ghlac a chloi 'n a dhorn 
/ 'S bu gharg deanal nan laoch 
Tuitim air gach taobh do bhord. 

Gluais a Dheurdruinn as do luing 
2,/ J A gheug ur nan f> abhra dhuinn 
Is ni h eagal do ghnuis ghloin 
Fuath no 'eud no achmhafan. t 

q J Ni 'n rachar am feafd as mo luing 
■^ * Gu 'm faighe mi mo raogha achuinge 

''■' ■ . Cha 

c (Eaf.tb) mifcbjcf. /Eadifin. ^ R?folred, ^ Browa complexion. 



( 2^3 ) 

Cha tir, cha talamh 's cha tuar 
Cha triuir braithre fa ghlan fnua' th 
^ Cha 'n or, cha'n airgiod 's cha 'n eich 
Ni mo is bean uaireach mife. 

Ach mo chead a dhol an trai' 
I Far am bheil clann uifnich nan tamh, 
* Gu'n tibhrim mo thri poga m.eala 
Do na tri corpa caomh geala. 

Sgabileadh a fait dualach tla 
k Aig a mhnaoi bu chuana cail' 
Mu 'm bearra fi leith a b feill / 
Atrad a bhruid bu choirle, 

Do ghluals Deirdir an trai' 
A Is fhuair 11 Saor aig fna m ifheadh raimh 
A fgian aige cion n na leith lamh 
Is a thuagh iona o na lamh eile 

A fhaoir is aile am facas riamh 
'' Creud air an tiubhra tu an fgian 
Gur e bheirinn duit g'a ceann, 
Aon f haine buaghach na h-Eirinn 



C'ait an robh am f aine geafach p 
K? An la do bhaoghluifheadh clann uifnich 
/ 'L iongna le buaighibh an fhaine, 

Mar f huarah an cradh no 'n guinCn q 

La gu 'n robh Naoine cur clqiche 
9c Ann 'n urfainn cath fiann na faiche ; 
Do fgaoil an fhàil r oir fa mheur 
'S thug dhamhfa i mo ghragh da ta fgai, 

Och do chuimhnich mo ghradh gealia 
2q Am faine feartach a bhi na fhochair 
7 N baoghal do o ghoil nan fiuaghaibh 
/ A ghuin Ic thuath ho le fochai' 

k Strong conflitution. / Unintciigible. w; Shaving oar 
_ « Ann. / King of Charms, j Gain, &t:h- r FuiJbhep.g. 



Ar- 



( 264 ) 
Art fin do fhannntaich an faor am fame 
Air dheife 's air ailne 
Gur e bheirjn duit ga chcann 
Aon fgian aghmhor na h Eirinn. 

Caoi', no Triabhunn Dsirdir 
/ Cha ghairdeachas gun chlann uifnich 
O ! s tuirfeach gun bhi' rar cuallach 
Tri nalc righ le 'n diolfai deoraibh. 

Tri leoghain a chnuic na h-uamha 
n Tri manuinn a bh' Ti Bratain, s 
' ^ Tri ieobhaig o fhliabh a chuillinn ; 

An triar d'an geile na gaifgicb 
"^ *S do n tiubhra na h amh thuis uram. 

Thri Steallain do 'n ubhal olr 
\ Nach fuilingeadh deannal nan tir, 
Tri mic uifnich o Dhun mona,' 
O tri coin a ehochail chaomh. 

Na tri coin a b' aille fnuagh, 
, ; A thainig air cliuan nam bare 
7 Tri mic uifnich o 'n charra-chrulnn t 
Tri lachaibh air tuinn a fnamh. 

u Soiri' foir gu h-Albain uam 
2 1~ Farma mhath fraorac cuain is gleann 
■^ A.nn am biodh daiui uifnich ri fealg, 
Bu acbhain fuic^j^^iir leirg a beann. 

•#■••' 
X Nior b' iongna mi thabhairt grai 

/ Do dh' Albain ur fa re ^oìd 

) Ba ghlan mo choili na meafg • 

Eu ieain a h-eich is a h-or y 

Bail' agus leath Albain fein 

7 Do bhiodh agam ard an ceum, 

Is ie Fergus nan colg laidir ^ 

Gur maifg a thainig gu h-Eirlnh. 



^ 


o o 


.-■*>>» 




o 


■> AibainT". 


I Rou!id lock. 


« Bheir foiri. 


X Rson biij 


: agam bu 


bhrcagh .oiA'.n. 


_; Seitc. 









'; 



u 



I 



( 2^5 ) 
O ghlinn Maifinn fin gleann Maifin, 
Gor a chreamh is geal a dhofan 
Minic do romncas todal iorrach 
Air do mhulaciifa ghlinn Mailinn 

Gleann DaruaiU fin, Gleann BaruaiU 
An gleann is binne guth cuaich. 
Is binne guth gaodh-air fo 'n choille chrulm. 
Os ar cear^n ann Gleann DaruaiU. 

Aoibhinn Don Meaghr is Dun Fhioni> 
Aoibhinn an dim bha os a cheann 
Aoibhin Innis Drtoghainn leathain 
Leis fin agus Dun fuibhne. 

Cenrthar fin ann Innis Dreqghain 
Far nach faodfadh na flogh ar noliheadh 
Mife fein 's ni mcid an agh, 
Naois Aillbhe agus Ardan. 

Bliiodh Aillbhe againn ri toÌKbh.ekt 
Is Ardan ri Icilg-fcinta 
Is Naois fein ceann ar muintir 
li mife ri fuaim nan teuda 

La gu'n robh fir Alba 'g ol 
1«' clann uifnich bu mor cean z 
Do inghean Draofach Dhun Ireoir 
Thug Naois dhi pog gun fhios 

Gu na gheall e dhi alldainih-axjn 
Agh allaigh is lao' na cojs 
Is thaghaill fe aic air chuairt 
Air pilleadh o ihiuagh Innarnis 

Thug a bhean fin o Dhun Irsoui 
Briaran is a bold mhear 
Our an racha Naois a dh'eug 
,N^ch i racha fi fein le fear 

LI 

z Ghearl s nar-rfhillesdh e chujirj. 



^^ 



V 



^ 



3^/ 



i-2. 



( 2è6 

<5 choin nar chuala mife fln 
Lian mo cheann lan do 'n eud 
Tilgeadar mo churach air tuinn 



Do thug naois a bhriara fior 
Is a lugha more am fianuis arm 
Nach cuireadh ormfa feirg no gruaim 
Gus an rachamad air fluagh nam marbh 

Do leanadar mife amach 
AiUbhe is Ardan a bha treun 
Is philleadar mi ris a fteach 
An diais a chuireadh cath air cheudan, 

O da chluinne fibhs anochd 
Naois dhol fo bhrot an ere 
Throm ghuile fibh gu bras 
Is ghuilinre a fheachd leath. 

'S iad clanil uifnich fud tha thall 
Is iad nan luidhe bonn ri bonn 
Is da 'n fuimhiigheadh marbh roimh mhairbh eile 
Gu'n fuimlighe fibhfe romhamfa 

Tri Dreagno dhunmonai 
Triar currai' na craobh ruaighe 
Tareis nan Triath nior bheo mife 
Triar a bhrifeadh gacTh aon ruaigh. 

Do threigeas aoibhneas ulamh 
Fa 'n triar curaibh do b'annfa 
Mo fhaoghal am feafd mor fhade 
Na 'n laighear aon fheas leamfa 

Dair fofgladh a phartainn 
Na deantaran iiaibh le gu docair 
Biaidh mi 'm fochair na huaighe 
y^r a deantar truai' ?.%ns ocbain. 



'S 



( '^^7 ) 

'S nior a ghe'ibhinn do fliochair 
jlt Ann am fochair nan curaibh. 

Le a 'm fuinn iad gun teacU gun teln^ 
Och mife am feafd nach bipdh dubhach" 

An tri fgiatha is an tri fleagha 
j^*j Ann fan leabai dhuinn gu minic 
Cuiri' an tri cloi' cruadha 
Sint' oTceann uaigh nan gillaibh 

|; ^^ An tri conalbh is an tri fealbhaìc 
^ ^ Biatar am feafd gun luchd feilge 
Tri triari choimhead catha 
Triar dhalaibh chonnail chearn^ich. 

Tri iallaima nan tri lun fin 
t-\ Do biiuin ofna o mo chridhe 
/ 'S ann agamla do bhiodh an tafgai' 
Ga 'm faicfin is aobhar caoi. 

Och is truagh mo fhealia orra 
y y- 'S e dh'fhag mi fo dhochair is fo thuirff 
Trua* nach deach mife fan talamh 
Sol fa 'n do mharbha clann uifnich, 

O's truagh ar tuirfe le Fergus 
^> Gur cealgach chum na craobh ruaidhe 
7 Le na briara blafda binije 

Fadh ma n' mhiileadh fibh aon uair 

Och 's mife Deirdir gun aoibhneas 
(\(/ Anis aig criochnacha mo bheatha 

Bronnfam do'n triar mo thri pogaibh 
is duinas ann am bron mo keth. 



L I 2 ORAN 

§ Na'm fai^hinn. 



. ( 2€8- > 

OR AN /el^'m Lorn <?/> dhafearg aghabhail ri Mac 
mhic Alafdair Ghlinnne garradh thoificJj e nir 
moladh Shir Alafdair (Viae Comhnuil, agus Shir 
Seumas a Mhac. 

ABHEAN leafaich an flop dhuinn, 
'S lion an cupa le foias, 
Mas a branndi n^ beoir i, 
Tha mi toileach athola 
'N deochfa air Chaiptain chlann Domhnuil, 
'S air Shir Alafdair Qg thig on chaol. 

*M fear nach duirig athola 

Cun tuit 'n t fhuil air a bhord as,^ 
Tha mo dhurachd don oigfhear, 

Crann curi chlann Domhnuil, 
Righ nan dul bhi gad chonadh fhir cllaoiinh^ 

Greas rauguairt feah 'n taigh i, 

Chum gun gluaifain le aidhir,_ 
Le flliochd uaibhreach an athar, 

A choifin buaigh leis chlaideamh, 
Fion ga ruagadh 's ga chaitheamh gu daor. 

SHochd a ghabhail.nan fteud u, 

Dh' fhas gu flaitheafach faoili, 
Do fhiochd gafta chiuin cheutaich, 

'S d bha tathaich n Eirin, 
Gad a fhuair an claideamh 's an tèug oirhh fgrib, 

Bhlgh an t iubhar ^a lubadh, 

Aig do fhleafgaichin ijra, 
Pol a Iniubhal nan ftiic bheann, 
- Ann 's an uighe gun cburam, 
Leis a bhuithin ro an ruifgte na g\\\. 

*S tha mo dhuil ann 's an Trianaid, 
Gad thainig laigfe air t fhion'vjiU 



( "^^9 } 

■"S lat don chuilin bbn clcitfach, 
Dh' fhas gu fiiranach fiaiai, 
'TheaiVidii duineil air beulamh an Ri^h. . 

■'S an am dhuit glusfad o d aitreamh, 

Le d cheol cluaife agus caifmeachd, 
O thir-ualai nan glaf-charn, 

Gan ro cruadal 's gaifge, 
Cam bu fliuaicheantas bar gaganacl^^frapich, 

Nuar a chairte fo luchd i^ 

Bhi tarruing fuas air a cupaiJ, 
Bord a fuarach 's ruidh chuip air, 

. Snaim air fuathail a fliuch a bhuird, 
'S truth mu guailibh 's i fuchta l^gaoitji- 

'S nuar a chairte fo feol i, 

Le crainn ghafda 's le cocaich, 
Aig iomart cleaflin 's ga feoladh, 
Aig a comhlann bu bhoighich, 
. Seal mun togta orra rofeal o thir- 

Gu Duntuilm nan fear fallain. 

Far an greadhnaich luchd eallaighj 
Gabhail failte le cairrira. 

As na clairfiche glana, 
Do mhnaoi oig nan teud bauala binn. 

Sliochd nan culrinn talmhai, 

Leis n do chuireadh cath garabhacb, 
D fhuair mi urrad gar feannachas. 

Gun robh an turas ud ainmail, 
Gun ro tigh 's le alba foir cis. 

'S iuma neach a fhuair coir uaibh, 

Ann fann am ud le'r goraich. 
Ban diu Rothaich 's Rofaieh, 

M*Coinich 's Diuc Gordon, 
M'llleain o Dreolain 's M*C«iQV 

Be 



( 270 ) 

Be do fcuachainteas taitnicb, • 

Long 's leomhan 's braddan. 
Air chuan iiobhara an aiggeal, 

A chraobh. fhiguis gun ghaife, 
A chuireadh fiou di le pailteas/ 

Lamh dhearg roi'ghaifgeach ^an tim. 

Nuair bu Tgi do luchd theud e, 

Gheibhte bioba Igjt'.-leubhadh, 
Le fior chreidimh ceile, 

Mar a dh' orduich mac De dhuibh, 
'S gheibhte teagafg na cleir uaibh le sith, 

Mhic Shir Seumas nam bratach, 

O bhun fleitibh nam bradan, 
A ghlac an f heile 's a mhaife, 

O cheann ceile do leapa, 
Cum do reite air a cafabh, 

Bi gu reufanta macanta min. 

SUochd na mile na fear u, 

Na frol 's nam pics 's na cup geala^ 
Thogadh fioda ri crapnaibh, 

Nuair bu rioghala tarruing, 
Bhi pic ribhach na mealllan na teinn. 

Gum bu flan 's gum bu h iomlan, 

Gach ni tha mi g iomra, 
Do theaghhch Righ Fionghall, 

Oighre dligbeach dhùntuilm thu 
Olar deoch air do chiiilm gun bhi fgi. 

OR AN Rlnnruari, /^ Eom M'Alafdair Ruaidli. 

)0 e Latha Rinnruari, 
^5 A dh fhag luanch mo dhufgadh, 
Mu thuitim chlann Domhnuil, 
Cha bu leoghain thaobh cuil iad. 

Thug 



( 271 } 

Thug ilbh mach en ratreate, 

"Choifin ceitibh le diu bhaii, 
Ga bu thearnadh gu leir dhuibh, 

Bha bàs Chleibhir ra chunnta. 

An leoghan fuileachdaicii yioghail, 

Nach drinn fhirinn a nMiuchadh, 
A chum gu dainginn a lanntachd, 

Mur a gheall e o thus e, 
Cha d thug or ort na eagal. 

Gun fe«rabh ri'd chumhnant, 
Ach nia thuit u le onair, 

Bann do dhonas na cùis e. 

Bu fheobhag fireannach Tuairc u, 

Bu mhath am buachaille air treud u,- 
Can cumail a gabhadh, 

Thoirt dhoibh aite agus rèlain, 
*S tu nach cuiridh ri ball iad, 

Thabhairt an danguing air eiginn, 
Dhinnis finn Dunchailean, 

Nach ro anam a d chrebhaig. 

Thighearn og glinn a gairidh, 

Luidh 's mal air do (hugradh, 
'S mor do chall ri rìgh Seumas, 

Gad a dheighidh e diiic dhiot, 
Bha Domhnul gorm gaolach, 

*S fhuil chraobhach a bruchdadh^ 
'S eigin fhulang na thainig, 

Dh fhalbh do bhrathair. — na ùr-às 

Bu duine urranta feolta, 

'S bu chraobh chòraig roi cheud e. 
Do dh fhear mor bu mha cuma, 

Bhaig gach duinne na fpeachiair^ 
Gad thug ro mhead do nairidh. 

Bras is ardan le cheile, 
Ort gun athadh gad phearfuini 

Oig ghaifte na feile. 



( 27i ) 

XJ gun a fhuafgladh o tiom fa, 

Od dhiflin na d chairdin, 
Fold air aghaidh gach duinne, 

l\i gun chumadh gun -aireamh, 
San ro d fhraoich a bha n cur am. 

Gad bha diubhail is call ann, 
Thuair u n tearalas cUutach, 

Ort a dhubailt na rancan. 

'S truadh nach ro lad gad dhubladhj 

Na bha tianais gad chatrden. 
Air an tarruing mun comhair, 

Fir ghlinn cothan 's a bhraighe, 
•S toificli latha ghil fliolais, 

Chite am fòlais gach failln, 
*S gur thainn duine a coim e, 

Ar deigh bhi pronadh. 

Cur he mhiadaich mo champar, 

Liuthad banntrach tha d dhuth'iich, 
Agus ogan ch treibhich, 

Nach d' eithidh am puiiidh, 
Thuit le luaith e fan am ud, 

Buala larin cha bu (hugradb, 
Thoirt a mach an a d bhanfe, 

'.') cha do fhantaich fibh pùici'J't. 

Le?.g bUur n intin an foe air. 

Air chcinadh 's air chrtra'dvil, 
Add au' bhur nacghairt, 

Ann aii aoghaidh an'fhuath^is, 
Cha do fliàntaich fibh pillidh. 

Bho nach llinnein ba dual dulbb, 
S bha an cluidhe fihn cailtich, 

'S iad ag railhin gur bualdhe. 

\S cha n 3nn leis na claidhean, 
Fhuair or d?oir.c an leonadh, 

A.ch nach. d' fhuair iad riamh fuirlchi 
An ia:h?Jr cumafg ri conihrag. 



{ '73 ) 
'S malrg a chunnaic na fùìghin. 

An tùs irraghaii na dcrin, 
Bhi gan fpadagh le luaithe, 

'i> gun tilgidh buachaille bho i. 

S a Dhojiail nan Donul, 

'S òg a fhuair u do dh'fheacbain, 
'S gur iumad bean bhrònach, 

Eadar troitrnis 's iltitibh, 
Mu chinnidh mor t athar, 

'S iad nan luidhe gun eiridh, 
'S tha luchd bhualadh nan buiUinj 

Air furich fan teipail. 

B ann dhiu Do mhnul 's Seumas, 

lad ann eiridh fon chumafg, 
Mu chreach mhòr mar a dh'eirichj 

A chuid bu leithe bu duilich, 
Dhoibh bu dual a bhi treibheach, 

O n athair fein thar gach duine, 
'S geul bu dona na d' eigh fud, 

Ri leighis leìgh cha d' rinn fuireach. 

Mo chreach mhor nan trl trualghe, 

Caradh uaiflin chintire, 
Tighearn òg iin na leargann, 

'S goirt 's gur fearbh bhi ga innfe. 
Mud tuit thear mà calfhach, 

'3 cuis iargain a chuigh e, 
AÌr tuitir fan doirinn, 

'S bu duiu og fan dol fios e, 

Gan do nihac a bhi ad aitc, 

*S gun ad bhrathair ach ieanabb, 

'S gun aon duinne a lathair. 
Do na thainig od fheanair, 

Sud an fonn a bha uafal, . 

JNach d fhuair riaii;]a an fcainneal^ 



■ V 274 ) 
\l a bha ga fiugHantsch rlogbail, 
Air dol a fios mar an ranach. 

A Shir Eoin fon Chorpaitli, 

'3 e do Dhochain nach larrain, 
A cbnadh fein thar gach duinne, 

A bhis Cnn uille ga >ivrgain, 
Meid 's a bhuiliich an Righ ort, 

Cha ba ni e gun ftiiachain, 
'S gad fhaitbidli tu bar air, 

'S daor a phaigh u e am biiadhna- 

Chaill u raodha do dliaoine, 

Ann an adhbhar a bhrathar» 
Bho 't oige gud fhinne. 

Chum u an imairt gun fhailin, 
Siumad fonn do dhuin uafal. 

An robh cruadai le abhachd, 
Chaidh e fios leat dod chinnidh. 

On la a ghinnidh gu h'aite u. 

On la a ghlac u do dilaidheamh. 

Gun athadh dod namhaid, 
Eu mhath do chuis thuins gail, 

An aoghhaidh chrombail 's lambeat:- 
*S nam mairidh tu uille. 

On uirridh mar bha u, 
Gun falamha righ Uilliam, 

■"S cha chux-nadh M'Cai e. 

Aca fhir aird a feille, 

*S mor do Dheireas le'nri feachdf.bli>, 
Cljaill u braithrin ma ciatfhaich, 

'■'o diol do larla IVJhacabh^ 
lad fcrin 's fir a bhraidhe, 

Bhi gam marbhadh ri caifteal, 
Le Jibhail commande, 

';S gufi an naimhdin ga fhaicfin, 

Tha 



( K5 ) 
Tha tuicfhear na h'apuin, 

Fo airfneal an coi>ihnuicih, 
Slinn duth air a druthadh, 

Fuidh dhunadh a choia, 
'S e ag iargain mu bhrai'ri'ph, 

B iad na hailigin bhoigheaeh. 
Gad thug luighid an athaidb^ 

Orra a la ud bhi gorach. 

Chail u t anaifdlr fcarrrxin, 
'S gum be t Alafdar fuair<: e, 
• 'S mor am bcurna as a dhuthaiclu 
Bhi gad uintrachain uatha, 
Cha b althnc dho cvjis, 

A bheiridh cliu do dhuin Ciaul 
inNach ro fuaite riut daingin, 
^ Aig a bhaille agus uaithe. 

Bha u urranta dana, 

Bha u ailj diagh reibhieh, 
Bha u cinneadaii cairdail, 

Bha u garbh ri am fèimc, 
Nam fuiridh an luaithe, 

Gun do bhualadh hn lelm fas, 
'S mairg fear do mhi ruine, 

Air am bruichde lann d fcirg u« 

'S a mhlc Dhcmnuil mhlc Ailein, 

Gum bu mhairiche fior u, 
Fleafgach faairce ciuin ceannalt, 

Fir fhearrail ad thim u, 
Bu mhor do bhaigh '5 cha bu tsobhghailj, 

Pvis na daoine chaidii lies leat, 
Bha triuir lar-o mhic Raonuil, 

A.ir an taobh 's gum bu di bhail. 

Cha n aithnidn dho dilis, 

Ann Tan rigbacbd fo 'n gcart rair^ 

1^1 m 2 



( 27^ ) 
O bhreothadh clann Domanuil, 

'S clann Chamerain gun feachnadh, 
Mac Illesn bhcn dreclliain, 

'S ma bu choir dha bhi ceart dhuinn. 
Mar 's a bhuil le dhurachd, 

Mac Iain Stiuart 's M'Neichdin. 

Mac Grigair a Ruaro. 
Perth Shire Airs N° S8. 

THA mulad, -tha mulad, 
Tha mulad gam lionadh, 
Tha mulad, boctd truadh orm, 
Nach dual damh chaoidli' direadh« 
Tha mulad, &c. 

Mu Mhac Grigair a Ruaro, 
Ga'm bu dual bhi 'n glein-liobhuinn 
Mu Mhac Grigair, &c. 

Mu Mhac Grigair na'm bratach 
Dha 'm bu tartarach pioba. 
Mu Mhac Grigair, &c. 

Ga'm bu fhuaicheantas giubhas, 
Re bruthach ga dhireadh. 
Ga'm bu, Sec. 

Crann caol ar dheagh locradh, 
*S ite dhofach an f hir-eoin. 
Crann caol, &c. 

Crann t»ol air dheadh fhaithedh, 
Cuid do dh' aighir mhic Righ e ; 
Crann caol, &c= 



4aq 



( 277 ) 
Ann an l-^Inih clheadh mhich Mliuirich, 
Ga chumail rcidh direach. 
Ann auj Sec. 

Ge do bhuail e nii 'm ba-laoch, 

Gu n' giiearan cha bhi mi. 
Go do, &c. 

Ge do dhei-n iad orm ea-coir, 
A thi fe:n co ni dhioladh ? 
Gedo, &c. 

'S lud d a ghabhail mo leith fgeul, 
Ann fan t fheapail lo fhios uam, 
'S luclid a, &c. 

Luchd a flicafamh mo chorach. 
Is e mo leon am hi dhi orm. 
Luchd a, &c. 

Mo chomh-altan gaolacb, 
Ann leabai chaoil 's an ceann iof^I. 
Mo chomh-altan, &c. 

Ann an lein chaoil anairt. 
Gun bhannan gun fid orr. 
An an, &c. 

'S nach d' iar fibh ga fualadfa, 
Mnaiean uaifle na tire. 
'S nach, &c. 

Ort a bheU-infe comhairle, 
Na'n gabhadti tu dhiom i. 
Ort a' &c. 

Nuair a theid thu 'n tigh-ofda, 
Na h ol ann ach aon deoch. 
Nuair i, &c. 



Gabh 



( 278 ) 
^abh do dhrama na d' fheafamh. 
Is bi freafdlach mu d' dhaoineadh. 
Gabh do, &c. 

Na dean dluthadh mu d' fiiaitheachj 
Gabh an ladar no'n taoman. 
Gabh an, &c. 

Dean am faoghar do'n gbeamhra, 
'S dean an famhra do'n fliaoilteach. 
Dean am, See. 

Dean do leaba 's na cragaibh, 
Is na caidil ach ea-trom. 
Dean do, &c. 

Ge h aineamh an fhcorag, 
Gheabhar feci ar a feadain. 
Ge h, &c. 

Ge h uafal an feabhag. 
Is trie a gabhar le feall e. 
Geh, &c. 

^òa mulady tha muletd, 
Tha mulad gam Ibr.adh. 

ODE. 

^' Luaimnach mo chodal an nochd, 
Ge beo mi, cha bheo mo thlachd, 
Mo chridh air iearg ann 'm uchd, 
'S trom diibhach m' intin gu beachd. 
'S anns an arach, annfo Ihios, 
Tha bean is meachire, min-gheal cruthj 
Deud air dlireach cailc 'i; a beul, 
Bii bbinne no reud chiuil a guth. 
Mar chobhar an mfge ghloir, 
Mii4- itilios e^la ri uUge merr, 



( 279 ) 
Glan leug mar an cathamh-cuir 
Dfhag tbu me gan chobhair ann d' dheigh 
Sht ur nam faina fionn, 
Bean is mine, moghar, full, 
'S a gruaidh, mar an caoran dearg, 
Air laiadh mar dhealbh an roisi 
Meoir fhionn air bhafa ban, 
Uchd loluis is aile fnuadh, 
An gaol a thug mi dhi r'a luadh 
Ochan nan och, is cruaidh an cas ! 
■•jo dirich mi aonach no bein, 
Mo cheum aT a lagadh gu trom, 
Aighar cho tig air mo ghnuic, 
Gus an dean an uir me flan, 
iftlar ghraine mulaich na deis, 
Mar ghallari 's an og-choille fas. 
Mar ghrian ri folach nan reul, 
Ei thu fcin am meafg nam maa- 



Air fonn, Coire *n Eafa. 

'anam, iomuigh thufa famhach, 

Fuidh gach ainhghar, agus Leatrom, 

'6& do thruaiJIeachd a thaobh nadair, 
Adhbhar t a&rath mar mo bheachdra. 

Greas is amhairc cia mar tha thu, 
Seall le naire re do chleachdadh, 

'S faic an fac tha air do Ghuailleabhc 
Le do ghluafachd bhi gun fhaicili 

O'n a rugadh ann do thrail thu, 

Thaobh do Phairtidh fa cheud feachran^ 

lomruich foidhidneach gach Doruinn, 
*S biodh do bhron arfon do Pheacuidh, 

Tha do thoil an deis a truailleadh, 
Rag re giuafad chum do Leafa i 



Dh'eafbhuidh 



< 



Dh'eaibhuidh Cumhachd a bheir buaidh ot' 
Gheibh thu m'bas is duals do'n pheacadh. 

Seail anoifc clod a ni thu', 

'S teich le dichioli dh'ionnfuidh Taice, 
Fag do chud throm air do j Rathan, 

Tha e ghna cbomh maith re f hocall. 

Thig le Iriflea'(5fed is Dochas 

Dh'iaruidh Comhnadh o'n Aon bheaitach, 
Creid an tu£ gu bhuil e maoineach, 

'S jar do Dhoannachd reir a Phailteis. 

Thig le d' Dhoille, Ciont', is Daoirfe, 

Fag na Aonar airfan 'n Leatiiroin, 
Dli'iarruidh Teagafg, Riaghladh, 's Saoradh „ 

Ta e annta re 'n toirt leachad. 

Seall le mulnighln an airde, 

Chum na m Beann da' m bhuilido thaitneadh, 
'N uair is triobloldich a Chual dult, 

Amhairc fuas re Triath na m feartan -, 

Cairich d' Eallach air a Ghuailleabh ; 

Oir 's ann xiaithe thig do Neartfa. 
'S ge nach beachduich thus' a Chluafachd, 

Creid gu luath gu' m bhuil e faifg art, 

'S feith gu foighidneach re thiomran, 

'S imich direach reir a Rachd^'; 
Kith do Rels le fair' is dichioli. 

'S ann le flri' a ni tliu ftreapadh. 

'N uair bhios Fiaradh ann do Chranncliar, 

Creid gu'n tiunndaidh' e gu d'thairneadh. 
Bheir Seiflfein maith o Luilhean Searbha, 

Mil bhios tarbhach, brigherr, blafda. 

Geld 'bhii>dh Freafdal dhuit ar Uaireabh, | 



'uiir is cr^iaidh a reir do bheachdfa. 



Th 



( 2.8^ ) 
Tuig gur Gliocas thug ma'n cuairt e ; 
'S giieibh thu buannachd as am pailteas.* 

Biola furachar mu Aitheantaibh, 
O ftaid naduir teich na thaice ; 

'S Glac a Ghealladh laa do ihi-chaimh, 
Ann an Criofd, a dhiol a Cheartas. 

Air do Thuras do Chanaan, 

Ge d' robh 'n fhaiach Ian do chrofadh 
'S iomadh bruthadh air do fhailibh, 
Leanfa ghna' re Lorg a Ghalfgich, 

Thug e buaidh ofcionn do fliallibh, 
'S bheir e gras an am na h airce 

Rith d'a ionniuidh le fein Aicheamh 
'S dearbh' nach failnich do Chultaice. 



An t Ailleagan, 

OSoruldhflan don Ailleagan 
Bha 'n fo mu 'n tra-s' an de, 
Gu'n lot i mu na h airne mi 
'S mi craitealach a d' dhiaidh ; 
Ma 's teachdair tha o'n bhas thu 
■*S nach flanuich mi gun leigh, 
Gu'n tugas gaol o 'ra chridhe 
Do dh'oig nighean nan rofg redh. 

Dh'fha'bh thu 'n de mu'n tra-fa uain 
'S dh'thag mi fo chradh 's fb leon ; 
'S e 'n gaol a thug mi 'n ciad la dhuit 
A thaigh air m'f huil 's air m'f heoil : 
Ach chi mi 'n diu' cha d' thainig thu 
'S air 'n aile cha b' i choir ; 
Tha m* ofna trom an uagnuidheas 
Ag fmuain air bean do neoil. 
N n 



C 2S2 ) 

O tha mo fmuiintan cairireach 
O dhealuich finn Dia-luan, 
Gheug ur na'n glaca min-bhafacli, 
A leannain chiioimh gun ghruaim : 
Ma ta bu. iclh mu *n t lugraJh ort 
*S nach lub thu le mcud iKuiin, 
Do ghaol a leafakh m* iomagain * 
*S a chuir an giorrad m' uair. 

'S e chuir an uair an taice rium 

Gu 'n ghlac tliu 'n cleachdadh ur, 

Gu'n d' rinn thu 'n gniomh nach b' abhaift duify 

Mo ghradh-s' a chuir air chul : 

Cha d' i ithnich mi riamh failing ort 

O chairich mi ort iul, 

Gu h uafal, banail, baruigeach, 

Min tairis, cairdeil, ciuin. 

'S min, tairis, ciuin a labhradh tn, 
Gheug ur nach gann mu d' cheill ; 
Air Mach-thir no air Gaidhealtachd 
'S tearc famhla bean do bheus : 
'^Cha 'n iongnad cliu bhith fuaighte riut, 
'S gun d' fhuaras thu gun bheud 
Do Qiiol na fola connfpuilluich 
D' an fuaich'nteas ceann an fheidh, 

'£ min, fcimhe, | feamhuidh, fuaimLneafacii 

An ribhinn uafal og ; 

Gur honar cis a bhuannuich leat 

Nach d' fhuaras riamh 'n co raor, 

Do dha ghruc.idh dbearg co taitneach^ 

Do-fli!ios mar flineachd an loin, 

Do fluiile mealla, miogach 

Mar ghrian air tionntadh neoih 

'S ann riut a lean na h abhaiftin, 
I ann-talaidh na'm fear og ; 
'*^- ' Gur 

"* lir.meailar). •{■ Soidheamh. 



( :^«i ) 

Bhiodh faoìdhneachd bean do ncoi'l 
A meafg bhan og is mhaidne 
Mar dhaimein thu zn cr, 
Lc d' chul buidh', daite, faileafach 
Mar chiabha faoidh nam bo. * 

fein 

A ghaoii is fuath d'a' ch^iann, 
D'aii ni nach robh mo choire ris } 
A ghaoii na dealich riurn j 
Ma ta tlas air haire riuni 
Na bith ga cheal.icb orm : 
O lcu':r trii icm do d' mhithilein 



Tha nl air r.i aim 's ch;\ 'n ar mi e, 
Ge nàr a chuir an ceill, 
Fharaid na 'm bu deonach leat 
Mo phoradh o n3 chlejr ? 
C'ha do chuir mi ieachdair uaoi 
Gu'tn facadh mi thu fein. 
Ach foruidh flan d'an ailleagan 
Eha 'n fo rnii'a Iras' ai) de. 



Domhnull Ruadh gaolacb, 

'H a DhoT^hnu'l P.u::idh ghaolaich, 
CcL' c ho i ri ku 0, 

'Se'do gh?.ci th'air rr.o mhealladh ; 
I i ri ri t', ic c "h: hug eikf 
Call he i ri ha c. 

'S s do ghaol th'air mo mhealladhj 
Ccyll he i ri htc c. 

■ ' N n 2 
• Cha 'n 'tli ar. t alt« fo foiieir. 



( 2S4 ) 
'S truadh nach fhaicinn do bhata, 
/ / ri ri tt, io ho hug eilst 



Call ho i ri hu 



"S truadh nach fhaicinn do bhata. 
Call ho i ri it o. 

Teachd air aird an t (iuil mhara ; 
/ i ri ri u, io o ho hug eiUj 
Call ho i ri hu o. 

Siuil arda r'a crannuibh ; 

Sciop uirre dhaoin' uadfe, 

Chuireadh cluain a muir greannach,* 

Bhiodh mo ghradh-s' air an Itiuir ann, 

Og ur a chuil chlannulch : 

'S e do ghradli thug do 'n tir mi, 

Fhir na mi?-lhuile nieallach. 



Bas Dhiarmuid.. 

E' ISTIBH beag f ma's aill libh .laoidh 
Air a chuideachd' chaoimh fo chuaidh. 
Air Grainne, air Fionn fial 
'S air Mac o Duimhne nan fcial truadh. 

'N Gleann fith fin 's an gleanr. i'a thaobii :}: 
Far 'm bu bhinn guth feidh i| is loin, . ' 
Far am minic an robh 'n Fhiann 
An Ear 's an iar an diaidh an con. 

^ Air an t futh fin Ghulbunn ghuirm 
^ Is aillidh' tulachain tha to 'n ghrein, 
•y, 'S trie a bha na fruthain dearg 
•^ An diaidh na'm Fiann bhith fealg an fheidh. 
^ Ph'iaiir 

■ ** MuJr ghreanaukh. \ Beagan. \ R'a'r thaobh. |i ?ead fciJh. 



( 285 ) 
y> Dh'imir iad 's bu mhora chealg 
r K Air Mac o Duimhne bu dearg li, 
>c Dol do Bheinn-Ghuihunn a ihealg 
*f~ 1 Tuirc nach fsadadh airni a chaoidh. 

A Dhiarmuid na freagair an fhaghald 
, f~" 'S na tadhaill am fiadhach breige, 

Na rach teann air Fionn Mac Cumhalli, 
O 's cumhadh leij a bhi gun cheile. 



^ 



A ghradh nam ban a Ghralnne 
Na toili-ie naire do d' cheile, 
Fi\reagairinn-fe guth na feilgc 
Dil'aia-ceoin fcircre fir * na Feinne. 



i Dhiiifg iad a b'neift as a (liuain, 

?(^ Bha freiceadan air lliuas an gleann, 
^ 'G eilteachd re garaich nam Fiann 
•j^ Is iad gu diaa to cheann.f 



% 



^ An feann tore nimhe a bha garg 
^ Tliainig o Bhall ard nan AUa-nihuc, 
L B' fhaide ipngna na gath fleagha 
''^ Bu treife fhriogh na gath builg<i. 

. ^^ Leig iad ris na deadh ghadhair, 
? ^ Gadhair Fhinn is fir na feilge, 

Chu'r iad a mhnc a bhan k iiodra ^ 
'S bha n.i t-cun tl^oui air a tiomitadh. 



/6 



f- 



A mhLc o duimhne fhir threin^ 
Ma 's e 's gu 'n d'rinneadh euchda leat, 
Bith-le cuimhneach air do laiaih;, 
So an ti fa 'a dearaar i'^i-.t. 

Mac o Duimhne nan arm aigh. 

Air faicinn do a bheift uile, ■ 

O'n t ilos thaobh-gheal Ihlamhnuich tlila 

Chas e 'n : fleagh an fail an tuirc. 

* Phsar. t Is iad ag cuir £u dian niu cheann, \ Mii 



n 



"i 



( 288 ) . 

Tharruing z 'n t ilf^ga o'n dorn gheal blian 
Chum a fathidh ann a cho^p, 
Bhrifeadh leis an cran na thri 
Gun aon mhir dh'e bhith fan tore. 

Tharruing e 'n t feann lann as an truaDI, 
0"s i bhuidhneadh buaidh 's gach blar, 
't-> mharbl-.adh leis an uile bheift 
Li theaniinn e r.a dhiaidh fian. 

Ltiich fproc r-lr Fionn Ral 
Is leig e liar e ris a chnoc, 
Irbc o Duimime nan arm aigh 
A dhol as gu flan o 'n tore. 



Air ùh'a blìlth tamull na thofd 
/5"" Labl'.air Fionn 's gu'm b' olc r'a radii; 
A Dhiarmuid tomhis an tore 
Cia msuu traigh o liioc gu (Ivail. 

Cho. do dhiuit e achu'r:g' Fhinr, 
// *S ajthreach lelnn a thsachd o'n tigh, 
Thombis c 'n tore nir a dhruim 
i\Iuc o Duiniline nior tlirom traigh 

^.ie tra'igae dcuga do dh'fhior tliomhas 
y-> A iha 'n drill ni na muicc fiadliukh, 
/ Cha n e lln idir athom!ias 
'i'oDiliis e ris a Dliia^rrriid.a 

A Dhiarrnid tomhis a ris 
, Ka aghuidh gu mip r>n tore j 

Roghainn a gheabhadh tu ga cheann 
TogJia nan i,-;no rlnn-gheui' goirt. 

Thcnjh-TÌs c, 's cha bu turns aigh, 
/q M-'C o Duimhne na(?h trom traigh; 
/ T'::oli am frio^h nlmhe bha garg 
B<.r:i an laoièh bu g:>«rg Tan tiod. 



Aon 



( 237 ) 
Acn deoch dhamh-s' a' d' chualch Fhinn 
o Dheadii nihic mo righ do m' cliabhair j 
O chain mi mo bhlagK 's mo bhrigh, 
Ochoin ! is truadh mi mur tabhair. 

Cha to;r ncife dhuit dcoch 
J I 'S cha mho choilgeas mi air h iota, 
O 'S beag a rinn thu do m' leas 
"6 is mor a rinn thu do ru' aimhleas. 

Cha d'rina mife cron ort rbmli 
2.2^ Thall no bhos, an ear n 'n iar; 

Ach im'eachd le Grainne am braid 
'S a tuir gam' thabhairt £o ghealuibh. 

% Thuit fe an fin fo chreuchd, 
2 2> X ^'-fac o Duimhne ciabh nan cleachd, 
X Sar mhac fulangach nam Fiann, 
> Air an tuluich fzar fa dheas. 



r 



Cumhachdach gu mealladh bhan 
Mac o Duimhne bu mhor buaidh; 
An t fuireadh cha do thog a full 
O chaiuh an uir do ghruaidh. 



_y Eha guirme bha glaife na {Lull, 
2,^ -)( Bha mine bha maife na ghruaidh, 

^ Bha fpionnadh bha tabhachd fan laoch 
y; Bha fud faor fo chneas ban. 

Dh' adhluic :ad air aon tuluich, 
2À Air fith-dhun na muice fiadhuich, 
Grainne Ni Chormaig a churuich. 
Da choin gheal' agas Diarmud. 

Eas Mhor-oir^ Le Eachann Mac Leoid ami [Jibhiil 
a Chinn a Dcas. 

JiVJ. Go. 'n tug mi toirt j 



( 288 ) 

Cho'n atcheadhain do'n Chleir nach dcanain ftad, 
'Sa Ctioill fm Chros. 

S binn Cruit Cheolar is Clalrfeach chtart, 

'S Piob le cuid dos; 
Ach 's binne na h coin alg feinn mu'ii feach, 
*S a choiU fin Chros. 

Dh' aon intleachd d'an d' fhuaradh amach, 

Gu dion o'n olc, 
B' fhearr dubhar nan craobh !c fjauainnn cs;:rt, 

'Sa ChoU fin Chros 

Ge do bhiodh tu gun radharc fal gun luth do cbos, 

A d' dheoire bochd; 
Na'm bu mhaith leat do Ihlalnte pUilleadh air nais, 

Ruig Coille chros. 

Alg ailleachd a lus aig mifleachd a nieas, 

'S aig feabhas a bhlasj 
Cho'n iarradh tu Iholas nam bi tu glic, 

'Sa Choill fin Chros. 

Am bheil ceol cluaife fan t faogal-fa bhos, 

Co binn 's co bras ? 
Re fior-bhorcadh ftoir mil an Eas, 

Re taobh Coille Chros. 

Tearnadh na buinne le creag, 

Gun uireafbhaidh neart ; 
Nach traoth 's nach tradh 's nach fas beag, 

Nach rodh 's nach ftad. , 

Is lionar bradan tarra-gheal duirm-bhreac, 

A leimeas ris ; 
Co luath 's a tharas iad as, 

Ag comh-ruith o'n Eas. 

'S laath an lag-fhamh le h iomadaidh faoth'r, 
Aig an ruig iad a mathair j 



Far 



( 289 ) 
Far am fèad iad an anail a thraotha' 
Gun fhlarnh gabhadh. 

Eas Mhor-oir foraidh le d' ftoirm, 
Bu mhoradhalach, gleodhrach do thriall, 
Bu bharra-gheal flluch dortadh nam Bare, 
Bha toir-ieim le braidliidh do chleibh. 

Na maodh-lirmtin tha balbh mall, 
Far nach bith facbh-rnruth ag leim, 
'S gile 'n cop re 'n taobh tha tamh 
Nan canach is ail' air an t fiiabh. 

'S a choille tba timchioU do bhruach, 
Bu cheolar teileiridh ian, 
Gu iarach air bharraibh nan geug, 
^Nani do'n ghrein togbhail o nial. 

As t Samhra nar thigeadh am biiis, 

Bu chumhraidh faile nan ros 

A dh' fhafadh 's na falaichin fraoich, 

Tha 'n taobhs' d'an Eas niheadhrach mhòr. 

As t Fhobhar anns a Choill fin chros. 
Nam biodh tu coifeachd na meafg, 
Chitheadh tu croit air gach gas, 
A lubada fa chudrum a meas. 

Bu nuallanach, binn-ghuthach fpreldh, 
Geimhich, iad fhein 's an cuid ail, 
Mu Innis mhullaich an Turr, 
Far am bidi 'a t fobhrach a' fas. 

Nar thigeadh am Buachail a mach, 
'S a ghabhadh e mu chul a Ni, 
Mu'n cuairt dd' Bhad~nan-cl?.ch-glas, 
A bhuair air 'm bu mhinic am Biiochd. 

Thigeadh Ban-aireach na fpreidhe, 
Baliog do Nighin chruinn ;:.luiiin, 

O « Jalt 



( '-9- } 
Fait clannach fioiin-bliuiglie dualach, 
Man cuairt da guaille gu fauieacl*. 

A gruaidhin air dreach meas a chaorain, 
'S a ciochan nan cnocanaibh àluam,. 
Air uchd geai is follta mhine 
Na iloda is fris na bhelbheid. 

Shealladh. i air feadh na fpreidhe, 
*S dh' eibheadh Buigheag is Blarag, 
Niofag is Donnag is Guailleann, 
Brine 's an t Agh ruagh it Cafgag. 

Shuigheadh i gu conard cruinn. 
*S cuman edir a da ghlun, 
'S ghabhadh i 'n t òran gu binn, 
" Thoir am Bainne a Bho dhoun." 

Nar tbigeadh an fpreidh a ris, 

Dh' A cha-uladaii air fliodar, 

B' oranach ceolar Clann Ian, 

Nan fuidheadh fon chrodh g'am bleodhan. 

Bu bhinne na cuachan an f hafaich, 
Nuallan nan gruagaicbin boidheacb, 
Ann', is Catriona is Wairi, 
Fionnaghual is Beathag is Seonaid. 

Lionadh iad gach uile fhoitheach, 
*S cha b' eagal gu'n tradhadh an dithe, 
Giod thigeadh na fluaigh fan radhad, 
Gheabhadh iad linntin na dibhe ; 

Gu flamanach, finne-mheogach, ònach, 
Mulchogacla, miofganacb, blachach, 
Muigheach, miofrach, miodrach, cuachack, 
Gruthach, uachdrach, fligeach, fpaineach. 

Nar dlfijreamid o'n Bhuaile, 
Suas vis na glacagan aluin, 



( 291 ) 
'M bi Crenmh 's am bi Mianrn, *s an Neonain, 
An t fobhrach, 's am Braonan, 's an t fealbhaj 

Bu ruideafach gamhan' agus laoigh, 

Bu mhigideach min is uain, 

B' aigiondach liadh agus earb, 

Ag direadli 's tearnadh nan cruach. ' 

B' ebhin an fealladh o'n traidh 
IjOJngis a' Tuaaih troinih na cacil j 
Turadh, is teas anns gach aird, 
*3 an Fhairge na clar co-re:dh caoin. 

Nui^ir ftadaimid aìg a bhaile 
An dlaidh a bhi igith 's a mhunadh, 
Bhiodh diiil aguinn re lan glaine 
A fearrag Mari Ni ChoÌL'. 



Seanchas na Piob' o thus, le Nlal Mor Msc Mliiiir. 
ich. 

EATROMAN Muice o hò, 
/Vir a Iheideadh gu h an-mhor, 
A cnead mhala nach raibh binn, 
Tiiainig o thus na dilinn. 

Bhn feal re Eatroman mhnc, 
Ga lionadh iuas as g.ah pìuic, 
Craice ; n fean nihuilt na dhiaidh fin, 
Re fearbhadas agus re dùrduil. 

Cha raibh 'n uair fin ann fa phiob, 
Ach fiunnfair agus aon liop, 
Agus maide chumadh na futnn, 
Do 'm cho-alnm an fumaire. 

Tamull dolbh na dhialdh fin 
Do fhuair ais-innleachd inneil, 

O o t Fear 



( 2()2 ) 

Fear fada, leobhar, garbh, 

Do dhurdan reamhar ro Ihearbh. 

Air faghail an durdaln fxieirbh, 
Agus a ghoithin gu loma leir, 
Chraobh-lcaoil a Chrannaghail mar fin. 
Re feirbhidis agus re durdan. 

Piob fgreadain Ian mhic Artuir, 
Mar eun curra air dol air 'n a;s, 
Lan ronn is i labhar luirgneach, 
Com galair mar gliuilbnich ghiais-. 

Piob Dhomhnuill do cheol na Cruinne 
Crannaghail bhreoite is breun roimh {hluagh, 
Cathadh a mhuin do 'n mhala ghrodaidh, 
Fo 'n t fuil ghrande robaich ruaidb. 

Ball Dhomhnuill is dos na picba. 
Da bheift churfta a chlai'ginn mhaoil, 
Scinnidh Corra-ghluineach a ghathuirin 
Fuaim truilich an tathuinn fheirbh. 

Do-cheol do bhi 'n Ifrinn iochdrach, 
Faodhar pioba nan dos cruaidh, 
Culaidh a dhufgadh nan deamhan, 
Lugail do mheoir reamhair ruaidh. 

Mar fheafgar ann Earrach min. 
Mar mhart caoilidh teachd gn tlus, 
Thig fgreadadh a chruim riabhaich. 
Mar bhreim toine 'n diabhail duibh. 

Chuir bhenus a bha feal an Ifrinn^, 

Mar dhearbhachd fgeul gu fearaibh Dhomhuin;, 

Gur corranach Bhan is piob ghleadhair, 

I)a leannan ciuil cluas nan Deomharj. 



Beap 



( -93 ) 
Bean gun Leannan. 

NA 'm faiceadh tu Bean gun Leannan, 
Bean gun leannan, bean gun leannan, 
N 'm faiceadh tu bean gun leannan 
Cha bhiodh fana' uair aic' ; 
Bith cota 's deacaid,,gùn is breacan, 
Brogan daLe ùr mu caian, 
Faibh gu faic'leach air feadh faichc. 
Ma bhios eifln (huas roimp'. 

Na *m faiceadh tu gaol nan nighean, 
Gaol nan nighean, gaol nan nighean, 
Na 'm faiceadh tu gaol nan nighean 
'S i na ruith roimh 'n bhuaile. 
Sud amach i, cuman aice, 
Buarach paifgte 's teach fo h achlals, 
*A chuilein fheircicb, deaida ftad rium 
'S gheabh thu fcailc do 'n uachda?'. 

Do bheathafa ghaoil nan nighean, • 
Ghaoil nan nighean, ghaoil nan nighean. 
Do bheatbafa ghaoil nan nighean, 
Na biodh crldhe fuar agad. 
Sud a fhladai' bu tu bradaidb, 
Bith dol da-tliigh le d' dhroch cleachdaibh 
Cuim a chaifg thu 'm fear a bh'agam, 
No na bhac thu uam e ? 

Na 'm faiceadh tu beadradh bodajcb, 
Beadradh bodaich, beadradh bodaich, 
Na 'm faiceadh tu beadrad^ bodaich, 
'Nuair bhiodh iogan uair air ; 
E Ian meifnich, s e Ian gliocais, 
Nigheadh iofgaidin an uifge, 
Paighir phioftal air a chrios aig, 
"S a j:heim brifg mu'n luaithre. 



Dua 



( 294 ) 

Dull aigs gu'm faigh e cailin, 

Faigh e cailin, faigh e cailin, 

Duil aige gu 'm fa'gh e cailin, 

Ma bliios barrachd gruaig air ; 

Ach och mo chlifge, mar tha mifc, 

Cum a ghogaid uam mas tig e 

Gs d* raibh a mheifneach ud air ticun 

Cha 'n fhear brifg no buan e. 

Na 'n tugadh tu 'n aire chailich, 
*Naire chailich, 'n aire chailich, 
Na 'n tugadh tu *n' aire chailich, 
Nualr bhios barrachd uaiil oirre 
Gu 'm bi' fpaid oirr' biih rafpars o'rr^ 
Craicionn cas oirr' is ce-ann glas oirr' 
Agus caiibheart inhaith niu cafsn, 
Breld is..breacan ualbch. 

Duil aice gu'm fa-glk-i fif^Tgach 
Faigh i fieafgach, f.iigli i fleafgach. 
Duil aice gu'm faigh i firargp.ch, 
Ge 'd raibh pcirclin cruavdh aice ; 
Fear gun mheifnich a gheabh ife 
'?iu' aiiideoin britie, no cuid nith-fm, 
"ha tig pifeach air feur idir 
?hofas Briogaid iliuarach. 

Na 'm faiceadh tn fear tnnr f ada 
Fear mor fada, fear mor fada, 
Na 'tn faiceadh tu fear mor fada, 
Nuair a lagadh fuachd e ; 
'S iTioran taip' aige mo chafan, 
Bhiodh a chafadaich ga thachda, 
Gun aon tachas na Bhali bearta, 
Ach mar ghad air ruadhadh. 

Na 'm faiceadh tu maighdin m.hoiteil, 
Maighdin mhciteil, maighdin mhoiteil 
Na'm faiceadh tu maighdin jnhoiteil 
'S i bn ftuirt is gruaime ; 



Cha 



i 29S ) . 
Cha chan facail, cha dean cafad, 
Dha 'n ith daJuin, deui* cha bhlais i, 
Bich ocb aice dol na leaba, 
'S b'fheird i acuinn ihaaite. 

Grealaibh duine dh' iarruidh liaich 
Dh' iarruidn liaich, dh' iarruidh liaich, 
Greafaibh duine dh' iarruidh iiaicb, 
Cha bhich 'n nighean buan de. 
Mur tcid thus a;in gun teid mis 'ann 
Dh' iarruidh Clioitair 's luithin bruiche, 
Rud beag peapair 's barr na'ni brifgein 
Beii*ear iud da uair dlii. 



Comhairlin Duine Ghlic do mh\c. 

GOMHAIRLE' a thug ora.fa Brian, 
Cun mo chiall a bhi gu tais. 
Gun dol an ccgadh no 'n fglec, 
Mun' faoilinn teachd bso as. 

Thug e orm comhairl' eile, 

'S ar leamla nach i bu taire, 

Ge bu leam earras an Domhain, 

Gun a chuir ann comh-ard re m' nairc. 

Culmhnich fior-thathaich an Teampuill, 
'S na cuir do theann-gheall fan ea-coir, 
'S na tugadh ort or no beatha 
Mionnan eitjiich a thoirt ar eadail. 

Ma chluinn thu faoin-fceul air fannj 
Na cuir do leath lamh na luib, 
Na bith na d' urruinn anns' a bhreig, 
Leig an fceul ud feachad uait. 

Bith ceutfach macant air h eolas, 
'S na tog trogbhail air h ain-eoil. 



( 296 ) 

Na h abair gu 'a diuk thu coir, 
Na h ob is na h iarr onoir. 

Bior na d' dhearn fein na faifg, 
T eafbhuidh re d' namhad na ruifg, 
Faobhar fgine re t fheoil no h eift, 
Beift nimhe do d' dheoin na Juilg. 

Na bi gu fracanta borb, 
Na taghaill gun lorg an Truth, 
'S na tigeadh amach as do bheul, 
Aon ni thoilleas duit fein guth. 

Na dean taVr air buirbidli fir, 
'S na h ol balgum garbh a goil, 
'N tra chi thu 'n ealtain gheur ghlan, 
Saltair gu feamh feacli a fa'gh. 

Na bi ro mhor is na bi beag. 
Air fal-ni na caith do chuid, 
Air ghradh h oinich na tog trold 
'3 na h ob i ;na 's eiginn duit. 

Na bi cairifiach air fra 
Na dean cnàid air duine bochd, 
Na mol 's na dif-moil an daoi 
Na gu'm faighcar faoi gun lochd. 

A laoigh o 's leor h oige, 
Na conihduich cuis chonnrpoid, 
Na ruifg le rabhladh do bhlagb. 
Is na tog a'bhar gun ughdoir. 



Cotnbalrlin Chormalg do mhac, j^ 

-> 

An tus ga fbeachatn, thubhairt e. ;à. 



m 



AIR a theid thu thigh an oil, 
Tionntadh choir bonn os cionn, 

Suidb 



( '2j97 ) 
Suldh gu fomalt' air cui4 chaich, 
Di-mall Is iia pai" an ieann. 

Na d' theirig fan oiche 'mach, 
Air eagal gu 'n glac thu fuachd, 
Dean na bhias agad na d' leaba fcin, 
*S na eirich gu pris an fhuail. 

Smachduich t athair na am, 
Tuig nach fearr e na thu fein, 
Aon fhocal air am bi bias, 
Na leig a mach as a bheul. 

Bi neo-fhiobhalta re mnaoi. 
'S bi gu garbh re duine bochd, 
Bi gu di-chuimhneach air t arm, 
'S bi gu tla re dol an troid. 



s 



An Cormaig ceudna da rireadh, 

EACHAIN caonag dhiqmhidis. 
Is ni e ciall a ghleitheadh dhuit. 



Seachain a nihuintear mhi-ruineach, 
Da'm biodh an teanga bhaobh-rathach, 
Leis an ionnfa breug na fireantachd, 
Mu'n toill e naire faoghalt duit. 

Na bi ftriudhall frifealair, * 
Ann tigh an oil ma thuiteas tu, 
Gle teangaiuh fheamhaidh fhicir ann, 
Nach toill nair an cuideachd dhuit. 

Dean taghall beag na'n companacb, 

O 's ol gu coftach raillteach dhoibh ; 

Bi ceart air cul gach aon duine, 

'S cha 'n f head iad aon iochd innfeadU crt . 

Pp Na 

■* Doichiallach. 



( 2p8 ) 

Na h innis-fe do d' chompanach, 
Ann uaignaidheas d' uil' inntin, 
Air eagal 's ma thig amh-ghar air. 
Am feirg gu'n dean e innfeadh ort. 

Thoir gaol do d' mhnaoi a rif-dich, 
Ma 's ail leat gras * mu chomhair fin j 
'S aon fhuil is f heoil 'nar diais fibh. 
An fhad 's is beo air Domhajn fibh. 

Na bi^bruineach an tjgh mor ; 
Na bi faoith'reach air fean-fbear. 

An onoir nach fhaigh thu glina, 
Na bi ga h iarraidh aon trà ; 
An fhailt bhruineach gun bhi buan, 
Mur runnnach an cuan ag fnamh. 

Beannachd ort *s na cum an fhearg, 
*S>na dean cealg air duine bochd, 
Na bi dian ge d' robh ort dith, 
Oir 's e Dia a bheir ni dhuit. 

Thoir do chomhairle mu'n feachy 
Air gach neach a bhios na feim j 
An rud a dhi-moiJeas tu 'chach 
A fhamhuil gu brath na dean fein. 

Comhairle do chqmhairlin Phoil, 
Na d' theirig an fpairn do d' dheoin ; 
Na dean fugradh riu fud, 
O 's trie friogh air an fhlor-bhruid. 

Caoidh Oig-mhna ann deis a leannain a mbarbhadh 
le h Athair agus le Brathairin. 



G 



E grlanach an latha, o f 
'S beag m' aighir 's is mor m' eiflein j 

Mu 

Gradh, f Re bhi gabbail an rathaid o. 



( 299 ) 

Mu mhac Dhughaill Mhic Ruaraidh, o 
Cha ghiuaifeadh da fiiear dheug e. 
Mu Mhac Dhughaill, ^c. 

Re bhi cuimhneach mo leannain o 
Cha bu greannach air feil thu 
Re bhi cuimhneach, ^c. 

'S maith a thigeadh an t fuaineach, 
Ghlas uaise gu feur dhuit. * 

Gur maith thigeadh balg dhuit o 
Agus calg a bhruic leith air. 

Agus bogha do 'n iuair o 
Chuireadh fiubhal fo fhaighdibh. 

Crios do leathar na'n aighjn o 
Ceann leathann is deadh thaim air. f 

Agus cloldheamh geur thanid o 
Meul fala o dheis air. 

Mile malachd d* an bhuachaille 
Chaidh chuairteach na fpreidhe, 

Chaidh dhufgadh na'n abhac o, 
Roimh latha mu'n, d' eirich. 

'S ann am bealach a gharaidh o, 
Fhuair mo gradhs a cheud eiflein. 

*S i mo ghradh do chos lu-mhor o, 
A chaidh gu glun ann fan fheidhe. 

S ann an fin a bha triumir ort o 
Mu 'n d' fhuair thu riamh eirigh, 

Truadh a Righ nach robh mis* anno 
fS tri fichead fear treabhach •, 

Pp 2- Chuisw 

* Air uachdar do leiae. } Air dhea'-^hreadìu. 



C 330 ) 

Chuirin fgaoileadh na m' bhraithrin 6, 
'S dheanain àr air luchd m' eiflein j 

Mu'n do chuir iad t fhuil bhrulte 
Air urlar do chlelbhe ; 

Mu'n robh full do chuirp chiuirte 
A ghaoil druthadh fo d' leine : 

Gut diumach mi do m' mliauiair o, 
'S i naraich o m' cheil mi ; . 

'S cha bhuigh' mi do m' athair o, 
'S trie e gabhail droch fgeil orm. 

Truadh nach mife bha 'n fafon o. 
No air JNIachair na beurla j 

Mu'n do chuir mi riamh bac or£ 
Moch maduin is tu 'g eiridh. 

11 JA n^^' DeargMacDeirg, 

BHA fliios aig an Dearg gu'n robh mor phradh aig ^ 
mhnaoi dho ; ghabh cuid *fa lalmh a dhearbhadh 
dho nach rcbe ^^r, •; ^•-eibh-dliireach, agus chufip na 
criche-fin ; chuir iad teachdair d'a h ionnfuidh, le xuJd 
eadach lun fc!a, a dh'innfeadh dh'i gu do mhaibhadh an 
Dearg le Fiachallach. Air cluintin an fceil dhubhaich, 
chum i an dzn fo, ghabh i air a clairfich e, bhris a cridhe 

^, 
Is ^parg Mac Deir g gur mis a bhcan ; 
ir an f hear ni 'n * d' f hidir lochd j 
Ni 'rn bhcil faoi nach d'fhuair a leireadh f 
'S Iruadh ata mi fein an nochd. 

fìear g Mac Cholh % 'craobk d' an TuV ij K 
Lris an feinnte gu ciuia cruit ; . 

■ ■ nj 

•*■ oud am fear r.scli. .'^'Leir. . J Ma: choija jj An inft, • 



/ 



( 30» ) 

'S ionmbuinn aoidh air nach luidh fearg : ^,r, 

Chlaoidheadh an Dearg leis a mhuic. 

B' ionmhuinn t aghaidh mhln-dearg rahor^ 

Bu deacair a cloth ann an cath. , 

Sin is cridhe farfuing fial, 'hl^ >V 

'S bu ghile na Ghrian a dhath. Yh t^ck txUtaui, Ji^ ti ^<i^ 

* » 
Mac Cu'tnn * a Tnnls Da-bhl, 
B'ionmhuinn Righ air fon ar fealbh ; f 
GioIIa gun ghaol bo no eich 
P.e am creich, ach cloidheamh Dearg. 

Ni 'n eitich e duine tftu d' ni, 

'S ni 'n d' iarr ni air neach £o 'n Gbreiix ; 

Fear bu mho '3 bu ghlaine dealbh ; 

Cha'n fhacas ann ach Dearg fein. ^ 

Ni n d larr tha duine fa Iheud, y c/uA^ 

Ni 'n d'rinn breug 's ni 'n d' fhidir lochd i 
'S niar mho dhiult thu comhrag arm 
O neach 'gan robh an'ra na chorp. 

'S mi nighean Laomuinn Mhic Roidh , 
Dha 'n trie 'na phronnatih or air cheird ; % 
Ge b' ioxnadh ga m' iarruidh faoi 
•^'fhear leam bhi 'nam mhnaoi aig Dearg. 

Gur mi ni gbean Athain fheinn 
Leis am^òfraichteadh gach dealbh j 
O fgaradh mo cheud fhear uam, 
Cuirear mi fan uaigh le Dearg, 

Sud a fhsabhac 's a dha choin, X ^ 
Leis an doi'iich j| cron na fealg ; '^^^ 'T* 
An tea leis am b' ionmhuinn an truir 
Cuirear i nochd uir le Dearg. 

• Print, picture. f Saoghn', % B'ioncann '* ?>ig*'' «i" fc:in 'j'a? 
ie^Ibh, ;| Le ceard. 



V Bha mi ann tigh an rair, * 
/a pia an t fliabh fin Clmoc na learg, 
*S biaidh mi ann an uaigh an nochd 
Mu'n fcarar mo chorp re Dearg. 
5 C^'^ 

Laoidh Laomuinn Mhic an Uaimh- 



fhir 



"TS cian o fin a Thulach ard. 



^^ Gu facas air do bharr uair 
I A bhuigheann nach diultadh roimh neachj 
Ge d' tha thu 'n diu gun teach gun tuar. 

*S ann ortfa bhiodh Laomann mor 
Mac Nuagh-fhir f a chlaoi gach treis, 
Fear a chuir Alb fo aon chain, 
Le fpionna dha laimh 's a chleis 

Acrulneachd, a h airglod 's a h or, 
A h iafga geal, a feoil 's a fion, 
A leuga logmhcr is a maoin 
Ghabhadh leis an laoch gun fhiach. 

A ris thainig cairioll 's an Fhiann 
Mac Righ Alba na'n fciath 'n oir ; 
Cha bu ladhaid thu fud mu d' rath 
A thulach dhaite dhea' ghlan fnuagh. 



r 



Bha finn ann cath niar thiom, 
Nach do phill re aite cruaidh, 
Gun eafbhnidh faobhs.ir no rainr, 
Ge mor a bh'air ar ceinn do ftiluagh. 

Thahiig Diartnad *s Caoilte cruaidh, 
Fo 'n bhrataich euchdaich arm-ruaidh, 
Le 'n eathaibh niillteach gun dail 
Bu dearg fochair an lomairaidh. 

Thaing an ceathramh Cath d'ar Feinn, 
Curaidh bu mhaith feinj; air tos. 







Ao 



Goita. 



Chp- bhi mi 's aD icoch a riar. 



^ 



( 3^3 ) 
An laoch nacb tugadh briathar tais, 
lolunn bras Mac Mornai moir. z: Xok 






Naoi mic-fhichead Mornai moir 
<L Thainig chugainn le 'n floigh mhear, 
Naoi fichead fciath gharg ann goU, 
A dheangadh ceud gach aon fhcir. 

Thainig chugainn Faolan fial, 

?Deich ceud fciath is cloidheamh glas, 
Goifridh do mhaithibh na'm Fiaim, 
Gu Dun-laomunn nan ciabh cas. 

Glaifein connachdach na'n tonn 
/, . Choncas an cath trom ag teachd. 
Fa choinne Feinn flathail Fiann 
Gu Dun-laomunn na'n ciabh cas. 

Thainig chugainn Galdui* mor 
U Agus Fiannachd Abarneachduinn, 
Fa choinne Feinn flathail Fiann, 
Gu Dun4aomunn na'n ciabh cas. 

Thainig chugainn an deis noin 
I) Cath Fheinn Mhic Cumhail Mhic Treunmhoir j 
Gu 'm b' i fud an Toirc ghreadhnach 
Fionn fein 's a Ian teaghlach. 

Thainig an Fhiann ghaolach gn mor, 
I *»» Leis na glas laoich bu chruaidh neart | 
" Sluagh, fothrom is caithreim na'm Fiann^ 

Thainig fin, 's bu trom am feachd. 



Bha fear rompa bu caoine gloir. 
Gun eafbhuidh fioda na faor-lhroil, 
Bhiodh air taobh deas an fhir mhoir 
An cuifeir gafta an-mor. 



I k"^ Or gu pailt air na h earluinn 

Air flios an laoich mhoir mhea:3#nnich 



Chuig€i 



/4 



'/ 



/% 



( 3^4 ') 

Chuige tliionailcadh an Fhiann 
As gach fliabh an ear 's an iar. ... 

Bu lionar fm a bha finn ann 
Lireach agus lann is fear.: 

Corr agus naoi mile Burc 

Dh' iath finn iad mu Dhun na'n do s ; '/^ 

Raineadh finn Tulach na 'm blath 

Ghabh finn tur is tamh is fois. 

Chuaidh finn fo 'n Ghil-ghreine 
Seachd catha na gna Fheinne, 
Fo 'n chrann chiuil bu mhath buaidh, 
Foi 'n Reilin daite arm-ruaidh. 

Chunnaic finn mu 'n cuairt d' an Dun 
/g Comhlaoich re daoradh dluth fhleagh, 
/ 'S an laoch fuileach air an ceann, 
'S cinnteach gu 'm bu fean a bhias. * 

Dh'eiijfch Laomunn gu deas, 
2 Air teachd oirne greis d'an lo, 
'S iomadh lamh agus cos 
A thea%adh leis agus ceann. 

'S iomad fleagh a chorcradh Icis, 
2.1 'S lionar cneas fna chuir e lann, 
Bu lionar draoifeach 'nar Feinn, 
B' aillfidh creachdan fo laimh. 

Dli'eivich Ofcar an aignidh mhoir, 
o A chofgadh 'n f hir bha 'n gar dho j 
''^ Dhofan comhrag chaogad laoch 
Niar dh'eitich an laoi la chleo. 

An t Oicar mor bras-bhuilleach 
, ^ Fear a reubadh gach cath, 

An tuil mhor gbarbh ghafta, 
Ur mbacan an ard-fhlath. 

* £ean, no teaun a mheas. 



Mo 



( 3^5 ) 
Mo mhac-fa bhuadhaich an cnoCj 
m . Le h Oicarr a thuit an t aoidh, 
I ^[ 'S ioma' reuba bha na chorp, 
*S ioma' loit na dheas-thaobh* 

Seachd rathain do 'n Almhain uir 
^ 2,^ ^^ leigheas ann cuir t na'n Gall , 
t *S cha dubairt Ofcar aich no iod, 

Ge h ioma cnead a bha ann. 

Is mife Oifain dea' mhac Fheinn, 
. Jj[l Is ann rinn gu leigeadh. e run ; 
An la fin bu mhor mo rath, 
Bu mhi an dara cath air thus. 

i Beir mo bheannachd uam an nochd* 

] %N Beir m' anam bochd gu Dia \ 

I Soruidh uam ad' chuideachd Fheinn } 
Leinn a Thulach ard is cian. 



Teanntacb mor na Feinhe. 

earmad fleadha gu'n d' rinn Fionti, 
San Albhainn * re linn nan laoch. 
Air cuid d'an Fheinn fhuas I)ruim-dearg, 
Gun d' eirich am fearg '9 am fraocb. 



/D 






Ma dhibir fibh finn mu*n ol, 
> Thuirt Mao Ronain le gloir bhinn, 
Bhetrims agus Aide ur 
Breiteach bla'na re mur Fheinn. 

Thog iad gu fciobalt an triall, 
\ An cloidheamh 's an feiath d'an luing, 
An dials fheinnidh, armaidh, fhial, 
Gu Righ Lochlainn na'n Irian fliom. 

/ Bu iligh air Lochlainn fan uair, 
' Fear a bhaidhneadh buaidh gacht War, 

Qj^ Earragan 

* Aloihaia 



( 3--'5 T 
Èarfagon Mac Ainnir nan long, 
Gu 'm bu mhaith a lann 's a lamh. 

Muintear.is bliana d' an Rlgh, 
^ Tug an dials a b' fhearr dreach, 

Mac R-'gh Conchair na'n fleagh geur, 
Agus AilJe nach d' ear neach. » 

, Thug Bann-ri'nn Locblann na'n fciath donn, 
l^ Trom ghaol troni 's clia b' ann gu deas, 
Ba ilde greadhnach an f huilt deirg. 
Is dh'fhalbh i an ceilg lois. 

Ghluais i leis a leabai 'n Righ, 

?Sud an gnionih mu'n doirtear full, 
*S a dh' ionnfuidh Flaitheas na'm Fionn, 
Tlwgadar an triall thair muir. 

Chruinnich Righ Lochlainn a ihluagh, 
Cabhlach cruaidh a dh'fhas gu deas, 
^ 'S e dh'eirich re aon uair 

Na naoi Righrin 's an fluagh leis. 

Lochlainich a bhuidheann bhorb, 
Is ro mhaith colg re dol am feim, 
/ Thug iad am mionna ag triall 

Nach pilleadh iad is Fiann nan diaidh. 

. Thcgadar an Albaiil ard, 
/ Seach criocha Eirinn nan colg teann, 

'S ann Albain leathann na'm Fiann, 

Thugadar an Triath air traidh. 

Shuidhich iad am puible gu tingh, 
/I Righ Lochlainn 's a fliluagh nach tinv, 
A.ir an tulach a bha muigh, 
Guairid c'n bhrughann raibh Fionn. 

1 ^ Teachdaireachd thainig gu Fionn, 

Teach daireachd chuir rinn gu truadh. 



Comhra* 



(3^7 ) 
Comhrag dluth d* Fhiannaibh Fheinnj 
Fhaotain air na gleinn niu thuath. 

Thairg Fionn doibh cumha mor, 
J\ Do na floigh a thain' ann cein, 

Po RigW Lochlainn nam arm fean, 
Far aon is a bhtan feiu. 

Comhairle chinn alg Fionn 
// 'S aig m?LJthibh na Feinne gu leir, 
7 Nighean righ na'n gabhtadh uap, 

Thoirt do Righ Lochlainn nan arm geur. 

AcU Lochlainnich a bhuidheann bhorb, 
/r^ Aig feabhas an colg is am mein, 

Ni 'm b' ail leo cumha chunnaic grian, 
'S an Fhiann f hagail na'n diaidh. 



// Ach Mun foghain leafta fin, 

Thoir leat do bhean is dean rinn fitho 



Earragan. 

GHA d' thugainn-ie fith d' Ailde fein, 
No mhathaibh na Feinne gu brath, 
Ach Fionn fein a chuir fo 'm bhreth 
Is a chreach a thoirt gu traidh. 

Cha 'tug thufa leat do neart, 
Do bhrigh mo bheachd-fa, thair fal, 
Na qhuireadh dhuit Fionn fp d' bhreth, 
No na bheir a chreach gu traidh. 

Fhjreagalr Ailde na'n comhrag cruaidh; 
Sceul a thainig truadh dha fein, 
Ceann mhic Neimhe 's mhic Lir 
Madit^ jieis aà dara beutn. 

Q^<1 a &achd 



( 3*8 ) 

Seachd fìchead do niheithibh ar Feiritte, 
Agus Ailde fein air thus, 
Thuit fud le laimh Earrgain mhoir, 
Mu 'n deachaidh na floigh ann dlus. 

'iS e labhair Fionn fiath ns'm buadh, 
'S e 'g amharc air fluagh Innfe-fail, 
Co dheangas Earrsgan fa ghreis 
Mu 'n Icigearaaid leis ar tair ? 

Do bhi freagradh fud aig GoU, 
An fonn bu deacair a chlaoidh, 
Deanamfa Earragaa fa ghreis, 
XiCagar eadrinn le'r cleas-luidh. 

Cuimlinichibh cath fèagarra Fcinnc, 
A Chlanna Morna 's mor cli . . 
A Chlanna Baoige na'n arm deas, 
l.eigibh ris bhur dca'-ghniomh, 

Beir leat OiiTain is Diarmad donn, 
Fearr-chuth crom is Mac an Leigh, 
Ga d' dhionadh o bhuiilibh an hoicb, 
Cuir diais air gach taobh mar fceith. 

Buin leat cath feagarra na Feinne 
tp Nach d'fhidir ceum a thoirt air cul, 

Cuir fud air do' ghualain deas, 
' •' Do fhiol Chumhail nan cleas-ludh. 



if. 



7 



Ochd latha dhuinnc gun tainh 

Sior chuir air ais an t Hogh, 

Ceann Righ Lochlainn na'n fciath donn 

Bhuighinn GpU an nacdhamh lo. 

Naoi fjchead is mile fonn 
Thuit fud le GaraJtin 's le Goll, 
O na dh' eirich a Ghrian moch 
^us an deachaidh i Har anmcch. 

Seachd 



( 3^9 ) 

Seachd fìchead do clilannaibh Righ, 
Qz 'm bu dual gaifg* is mor ghniomh, 
ThuU fud le Olcar an aigh 
Is le Cairioll Corra-chnamh. 

Mun' fear a chuaidh as o fhaobhar arin, , 
Ko 'n comhrag le maom do threig, 
Do Rigb Lochlainn no do (hluagh, 
Cha deachaidh duine do thir fein. 

Na'm faiglieadh e co'tbroai oa'n arm, 
Earragan Mac Ainnir na'n arm glas, 
'S an Albhuidh na'n abairt, air TriatAg 
Cha ghlactadh ach an Fhiann as. 

Corr agus leath ar Fiann, 
Thuit fud air an t fliabb mu dheas, 
Ach na'n luadhimid a Ghrian, 
Cha mho na ar trian thainig as, 

Ach na'n luaidhimid ar Righ, 
Cha mhnaoi is Triath fo bhron, 
'S ge d' thainig d'ar maithibh as, 
Cha d'rinn finn ar leas fan io. 

Na Bratichean. ^ 
Manus Righ Lochlainn. 

GE d' gheabhadh Righ Lochlainn fud, 
Na bha mhsoin 's do fheuda 'n Eirina, 
-' Cha philleadh e fhluagh air ais, 

Gus am biodh Eirinn uii' air earras. 

OlSSAIN, 

Scaoil Fearghvs a Bhratach o chrann, 
j/ Mar chomhar gu'n dhiult Righ Lochlainn cumha, 

( Ghluais an Fhiann ghaolach gu foill 

QiiS a,cn biodh Eirinn uil' air earras. 

.^a__ Thainig 



( 3^o ) 
Thainig fluagh falrim chairlm nan tonn, 
3 5~^ Thainig fud 's bu throm an fheachd ; 
Suil d'an tug Righ Lochlainn uaidh, 
Chunnaic e Bratach ag tidh'n amach, 
■ Agus gille gafta air a ceann, 
J ^ Air a lafadh do dh' or Eireannach. 



V 



3V 



Man US. 

Cia i a Bhratichfa Fhili dhuanaich ; 

An i fud Bratach Mbic Treun-bhuadhaich ? 

Chi mi gille gafta air a ceann, 

Is I fein ag togradb thair * (luaghadh. 

Fearguus. 

Cha 'n i fud ach an Llath-Iuineach, f 
Bratach Dhiarmuid o Duibbne, 
*N tra thigeadh an Fhiann nil' amach, 
Ghabtudh an Liath-iuineach toifeach. 

Man us. 




7 Cht 



Cia J a Bhratacb-fa fliili dhuanaich, 
An i fud Bratach Mliic Treun-bhuadhaich .' 
mi gille gafta air a ceann, 
fein ag logradh thair fluaghadh. 

Fearghus. 



Ai 



*..'i..a Vi i fud ath an Aon-chofach :| ruadh, 
Bratach Raine na 'm mor fliluagh, 
Biatach leis an (goiltear ceinn 
'S ÌC ';i doirtcai fuil gu aobranaibh. 

Man us. 

C.a i a ^hpatach-fa Fhili dhuanaich, 

An i fud brati.ch Mb;c Treun-bhuadhaich ? 

* B:-'.-. f Lvijc'"-.';:-.. \ FhloM-shofsicb, 



Chi 



( 3" ) 

Chi mi gille gafta air a ceann. 
Is i fcrin ag togradh thair fluagh. 

Fearghus. 

Cha 'n i fud ach a Bhriachaill Bhrochaiil, 
li Z, Bratach Ghuill mhoir mhic Morna, 

Nach d' thug traigh riamh air a h ais ; 

Gus 'n do chrith an talamh trom glas, 
""^ Gur h e bu (huaimhneas d' an t frol bhuidhe, 
^ J Toifeach teachd is deireadh falbh. 

Man us. 



h^ 



Cia i a Bhratach-fa Fhiji dhuanaich. 

An i fud Bratach Mhic Treun-bhuadhaich ? 

Chi mi gille gafta air a ceann, 

Is i fein ag tcgradh tl^air fluaghadh. 

Fearghus, 



Cha'n i fud ach an Dubh-nimhe, 
lj*r Bratach Chaoilte Mhic Reatha 5 

Air mheud d' am bitheadh fa chath, 

Cha bhiodh iomradh ach air an Duibh-nimhe. 

Man us. 

Cia i a Bhratach-fa Fhili dhuanaich ? 
lfC>^ An i fud Bratach Mhic Treun-bhuadhaich ! 
Agus gille gafta air a ceann, 
's i lafaradh ie h or aoibhin. 



^) 



Fearghus. - 

Cha *n i fud ach an fguab-ghabhaidb, 

Bratach Ofcair chrodha laidir, 

Nuair a rigteadh cath na'n cliar 

Cha b' fhiu a fiaraich ach an fguab-ghabbaidh. 

Theg 



kY 






( 312 ) 

OlSSAIN. 

Thpg^iinn an Deo-ghreine * re crann, 
Bratach Fheinn bu teann fa chath, 
Lom-lan do chlochaibh an or 
'S cofmhuil gu 'm bu mhor a (meas) rath. 

Manus. 

Saoilidh mi gu 'n thuit a bheinn. 

Fearghus. 

Is doilich dhuife na bheil ann, 
Gath-greine Mhic Cumhail re crann, 
"^ Is maoi flabhraidih aifte fxos 

Do 'n or bhuighe gun dall-fgiomb } 
Agus naoi naoi Ian ghaifgeach, 
' Fo cheann na h uile flabhraidh, 
" Ag togairt air feadh do Ihluaigh, 
Mar chliath f traodhadh gu traidh 
Biaidh gair chatha ga d' iomain. 
« 

Manus. 



Breugach do bheul Fhili bheinn, 
rl Trian na ta agam ann fo do fhluagh 
Cha robh riamh agaibh-s' ann Eirinn. 
^ Ge beag leats' an Fhiann thearc-fa, | 

Bheir thu do theann leim mu'n tig am feafcar 
Roimh lanna glas, no ni thu d' aimhleas. 



j-i 



'''k 



FlONN. 

Cromalbh bhur ceinn ia chath, 
^ deanadh gach fiath mar gheall. 

OlSSAIN. 

Bu liona ceann ga mhaoladh, 
Ag us gualaia ga fhnaigheadh, 

o 

* ^ Ohile-ghreine. \ Chliabh. \ Eàrrafuidh-fe. 



( 3^3 ) 

Q èlt'ìgh. Greihe gu feafcar. 
^ Cha deacli' o fhaobhar lann gu loingis, 
. Ach aon mhile do fhluagh barr •, 
/ ^ Theich iad mar fnruih o bharraibh. bhsann, 
Is finne fan chath ga 'ja iomain. 



K 



Bu lionmhor Fiannaldh agus fonrii 

Agus curaidh bu throm troll ; 

Ach famhuil d' Ofcar mo mhac-fa 

Cha robh v ca bhos no thall. 
■'^ Seachd cathai do bharr an t fluaigh 

Thuit fud le Ofcar na 'm buadh, 
n 'S an naonar mac a bh' arg Manus Ruadh. 
' Seachd fichead agus mile fonn 
"" Thuit fud eadar Conan is Goll ; 

Ach Mac Cumhaill 's a fhluagh garg, 
?ir Mar chaor theine na 'm mor f hearg ; 

Le fhradagaibh diana cas, 
" Bha buille gach laoich ann fa ghrds 

Fhad 's a mhair Lochlannaich ris. 



'7 



z 



Bas Ofcair. 
•I 

Gha 'n abair ml mo thriath re m' chepl, 
Ge b' oil le h Oifein e nochd 
Ofcar agus Cairbre calma', 
Tradhariad an Cath Ghabhra. 

An t fleagh nimhe 's i 'n laimh Chairbre, 
Gu'n croithteadh i re uair feirge ; 
jDeireadh am fiach ri * ghoimh, 
Gur ann lea' mhairbhteadh Ofcar. 

'S meafa deiveadh e ris fein. 

Am fiach dubh mu mhi-cheill, -j 

A chuigear ata fibh mu'n chlar 

Ach fuil fir a bhitli ga thachdadh. 

Dh' fharai finn, a Rath f gun cli«la A 

Cuim an tacdadh ar fuil fein ; 

R r Ciod 

* Thre. f BhasVhv 



/ / 



( 3^4 ) 

Ciod i ghiomh a th'air ar rofgaibh, 
Nuair a choineamaid a chaol reachda ? 

r 

Gairidh am iiach moch am maireach 
j) Air do ghrudhfa ann Ian ar-fhaich, 
Cuii'eadar do fhuil * a glue. 
As e fin a thig a thuiread. 

Is dearg an fhaobh fin ta thu nighcadh, 
A 'S dearg an t aogas do bhi uirre, 
Ach gus an d' thainig art diu', 
An fhaobh fin cha h' olc a h inneal. 

A Bhaobh a nigheas at t eadach, 
y Deanfa dhuinne faifd'neachd cheudna, 
/ An tuit aort duine dhiubh leinn, 

Ko 'n d' theid finn uile do neo-ni ? 

Marbhas leafta cuig ceud, 
^ is gonar leat an Righ fein, 

Araon 's am fear a laghadh f dh'e, 
Bhar faoghal uile gu'n d' thainig. 

Na cluinneadh e thu Rofg Mac Ruaidh, 
Q No duinne bhuineadh d' a fhluagh, 
7 Na cluinneadh an Fheinn thu nochd, 
Mu 'm bith finn uile gun mheifnich. 

• /c 
An cuala fibhfe turus Fhinn, 
; A Nuair ghluais e gu h Eirinn ? 

Thainig an Cairbre fleaghach garg, 
'ij ghlac e Eirinn fo aon fmachd. 

// 
Dh' fhalbh finne le dian damhair 
A lion d' an Fheinn as a bha finn, 
Leagadh leinn ar feachd 's »r fiuagh 
An jtaobh mu thuabh do dh' Eirinn. 

idiiuireadh le Cairbre anuas 
Tios air Ofcar cruaidh na Feinne, 

• A fliiiil. t Laoidheadh. 



// 



Pol 



/^ 



/r 



( 3'5 ) 

Dol a dh' ionnfuidh fleadh na Feinnc, '^ 

'S gu faigheadh e cis da reir fin. 

/-> 

Ghluais, o nach d' ob e namh. 
An t Oicar aluinn gu leachd an Righ, 
Triachad fear treun dh' imich leis, 
A fhreafdal d'a tboil 's' da fheim. 

Fhuair finn onoir fhuair finn biadh. 

Mar a fhuair finn roimhe riamh, // 

Bha finn gu fughach as teach, 

Maille re Cairbre fan Teamhraidh. 

IT 
An la^mu dheireadh d* an òl, 
Thuirt Cairbre le guth mpr, 
lomlait ceinn fleagha b' ail leam uait, 
Ofcair dhuinn na h Albhainn. 

Creud an lotnlah ceinn a bhiodh ort, 

A Chairbre ruaidh na'n Long-phort ? , . 

^S trie bu leat mi fein 's mo flileagh, Xy 

Ann latha catha agus comhraig. 

/> 
Cha b' uileor katnfa cis no cain. 

No aon feoid a bhiodh na'r tir, / ) 

Cha b' uileor leam re m' linn a bhos, / 

Gach feoid a dh' iarrain gu 'm faighinn. ^ 

Cha 'n 'eil or no earras gu fior, 

A dh' iarradh oirne an righ, /3 

Gun tair gun tailceas duinn d'e, 

Nach bu leatfa Fhighearnas. 

Ach malairt cinn gun mhalairt crainR 
B' ea-corach fud iarraidh oirn, /j^ 

'S e 'm fath mu 'n iarradh tu oirn e, 7 

Mife a bbith gun Fhiann gun athair. 

Ge do bhiodh an Fhiann is t athair, 

^0 juaith 's a bha iad rismh na 'm" beatha. 



( 3i<^ ) 

Cha b' uileor leamfa re m' linn, 

Gach feud a dh' iarrain gu 'm faighinru 

2f 
Na 'm biodh an Fhiann agus m' athair, 
Co maith 's a bha iad na'in beatha, 
Is teann ar am faigheadh tu finn 
Leud do thaighe an Eiriim. 

Lion fuarachd na laoich Ian, 
Re chiltin na h iomar-bbaidh, 
Bha briathra garbha leath mar leàth 
Eadar an Cairbre 's an t Ofcar. 

Bheirin-fe briathar tuan, 
'S e thubhairt an Cairbre ruadh, 
A^ t fleagh lin ata na d' laimh 
Gjr h ann innte tha do luath-bhas. 

*^ 
Briathar buan fin briathar buan, 
A bheireadh an Cairbre ruadh 
Cu'n cuireadh e fleagh nan feact fiong^ 
Eadar airne agus imleag. 

Briathar eil' ann aghaidh fin, 
Bheireadh an t Ofcar cahna, 
Gu'n cuireadh e fleagh nan naoi fiong, 
Mu chuma' fhuilt agus eadain. 

Briathar buan fin briathar buan, 
2^!, A bheireadh an Cairbie ruadh, 

Gu 'n d' thugadh e fealg agus creach 
A h Aibainn an la 'r na mhaireach, 

.J / Briathar eil' an aghaj^ll fin, 
Bheireadh an t Ofcar calma 
f Gun d' thuaadh e feaig agus creach 
I Do dh' Alba:r.n^.an la. 'r mhaireach. 
Z<r 

'iche fin duinp€ gu'n chabhair, 
ìj5 a lij;/^s;niu'n arph^inn, . 



If 



3h5 



( 3»7 ) 

Bha doirlinn leatli mar leath • 

Blia doirlinn mhor eadar-inn. 

Chualas OUa le guth tiom, 

Air chlairfich bhinn ag tuireadh bais j ^ 

Dh' eirich Ofcar am feirg 

Is ghlac e airm na dhornaibh aigh. 

^^ 

Dh' eirich finn an la 'r na mhaireach, ^ 

Ar fluagh uil' ann fin na bha dh'inn, <-^ 

^ Thogadh fealg agus creach leinn, / j • 

.A Gu'n fhiaraich do Righ Eirinn. ( i - 

3 ' 

^ Mharbh finn Righ Luthaidh na'n lann^ ) / 

^ Laoch fuileach le faobhar arm, I I 

I'hog finn creach re fliabh Goill, 
Gu luath lois gearnach lu'-mhor. 

An uair a rainig finn ann 

Beallach cumhaing an caoil-ghleann, 

'S ann a bhlodh an Cairbre ard, 

Ag lonmaireachd ag teachd na 'r co-dkail., 

Cuig fichead Gai4heal garg, 

Thainig o 'n tir fhuair ghairbh * 

Thuit fud le laimh Ofcair thall, J/ 

*S mofgiadh re Righ Eirinn. 

H 

Seachd fichead do Chlannaibh Righ, 

Bu mhor gaifg agus gniomh : 
Thuit fud le laimh Ofcair thall, 
*S e mofgiadh re Righ Eirinn. 

Mungan Mac Scire a bha *o naimh. 



•S e mofgiadh re Righ Eirinn. 

* Cuig fichead Albannach ard, 
Th^iniff thaar muir shairgiuich ghairbh, 



¥ 



%' 



5i 



A chuimhricheadh ceud doidheamh glas, o 

Thuit fud le lamh Oifcair thalL ^/ 



Cui^ 



3^ ( 318 ) 

Culg fichead fear cloidheamh glais, 
^ Nach deach' aon cheim riamh air ais ; 
7 Thuit fud le laimh Ofcair thall, 

^S e mofgladh re righ Firinn. 

Cuig fichead fear bogha, 
Q A thainig air Cairbrc d'a chobhair ; 
'^'- Thuit fud le laimh Ofcair thall, 

'S e mofgladh re Righ Eirinn. 

Seachd fichead do dh' f hearaibh feachd> 
9 Q A thainig a tir an t fneachd ; 
^ -J Thuit fud le laimh Ofcair thall, 

*S e mofgladh re B^gh Eirinn. 

'if 
■)( Cuig fichead Cairbre ruadh, 

y, Bha cos'lach re Cairbre an t fluaigh j 
-,1, Thuid fud le laimh Ofcair thall, 
S. "Ò c mofgladh re Righ Eirinn. 
ko 
A chuigear a b' fhaigfe d' an Righ, 
D' am bu dual gaifg' is gniomh i 
/^ Thuit fud le laimh Ofcair thall, 
-S e mofgladh re Righ Eirinn. 

Nualr chunnaic an Cairbre ruadh, 
q J. Ofcar ag fnoigheadh an t fluaigh, 
^ / A chraoifeach nimhe bha na laimh 
' Gu'n do leig e i na cho-(ttiail. 

AL. 

Thuit Ofcar air a glilun deas, 
/ *S an t fleagh nimhe troimh a chneas, 

7 ^ Thug e urchaire eile nunn, 

is niharbhadh ieis Righ nah Eirinn. 

Eirich Art is glac ,do chloidh eamh, 
. Is feafamh ann aite t ?,thar, 
>y / is ^^ gheabh thu do dhiol faoghail, 
^voi^i'Ih mi g-r ;-;^: righ thuo 



Tbug? 



Thug e urchair efle 'n airde^, 
Ar leinne gu 'm bu leoir a h airde 
Leagadh leis aig meud a chuimfeadh. 
Art mac Cairbre air an ath urchair. 

Chuir iad chum an Righ mu cheap, 
Siuagh Chairbre bu gharbh gleac, 
Los gu 'm buidh' nte leo buaidh laralch. 
Air faicin doibh Ofcair gu craiteach. 

^/. 
Thog e leacog cnonart chruaidh, 
Bharr na talmhainn taobh-ruaidh, 
Bhris e 'n Cath-bharra mu'n cheap, 
Gniotnh mu dheireadh mo dheadh mhic. 

Togaibh Ubh mi noife Fhiann 
Nior thog fibh mi roimhe riamh, 
Thugaibh mi gu tulaich ghlain, 
Ach gu 'm buin fibh diom an t eadach. 

,Chualas aig traidh mu Thuath 
Eiraheach fluaigh is fadhar arm', 
Chlifg ar gaifgich gu luath, 
Mu 'n raibh ofcar fadhafd marbh. 

Marbh'-afg ort a mhic na buaidhe 
Ni thu breug an darna h uair dhuinn, 
Loingis mo fhean-athar * ata ann 
'S iad ag teachd le cabhair chugainn. 

Bheanniuch finn uile do Fhionn, 
Ge ta cha do bheannuich dhuinn, 
Gus an d' thainig e tulach nan deur 
Far an robh ofcar na'n arm geur. 

'S meafa mhic a bhiodh f tu dh'e 
Latha catha fin Beinn-eadain, 
Shnamha na corran throimh d' chneas 
*i3 i mo lamhfa rinn do leigheas. 



'2, 



^3 



^> 



fr 



M 



4ir^ 



^/ 



Mo> 



r 



Shean-'ar. 



t Bhi. 



f3 



; ; fz • (. 320 ) 

Mo leigheas cha *n ^il.am rath, * 

'S cha mUo nitheare gu brath j 
^'^Q Chuir Cairbre fluagh na'n feachd fioRg 

Eadafm* airtiin agus ra' imleog. 
T3 

Chuir mife fleagh na'n naoi fiong, 
r- : Mu chuma fhuilt agus eadain, 
' ' 'S na'n rigeadh mo dhuirn a chneas, I 

Cha deanadh aon leigh a leigheas. 

r<f ' 

*S meafa mhic a bhiodh tu dh'e 
1--0 Latha catha fin duindealgainn 
^ Shnamhadh na geoidh throimh d' chneas. 
Is i mo lamhfa rian do leigheas. 

rr 

Mo leigheas cha 'n 'eil am fath, 
S cha mho dheantar e gu brath, 
An gath domhainn am thaobh deas, 
Cha dual at) leigh a kigheas. 

Sin an uair a--chaoidh Fionn, 
Air an tulai&h os ar cionn, 
Shruthadh na deoir fios o rofgaibh, 
Thiontadh t reinn a chulthaobh. 

'Mo laogh feia thu, laogh mo laoigh .^jjf' 

^ Le^vQabh mo leinibh ghil chaoibh, ,;jr 

ÌMo ch^dhe leimnich mar Ion, 

Glil^Vbhrath cha 'n eirch Olcar. 

'S truadh nach mlfe thuiteadh ann 
ArijCath Ghabhradh, gniomh nach gann. 
Is thufa an^Ear 's an lar, 
A bhi roirph na Fiannaidh Gfcau:'. 

Cha d'fhidir duinc roimhe riamh, 
Gur cndhe feola^bha'm chliabh, 
Ada cridhe do chuimhfle cuir 
An: a aturnhdachadkle ftaillinn, 

-■■■-' DonnahicTif 



^r? 



7Ly Scm^A^rvK. citù-srcvt cuua'ìvìx,, 
Cc€^ Ua^ 5 a. Òhc^ Sc'h T^tu} h^ X^oU^^ 

fUm. SiWh^ luC Ccu^in^ik àSiuUr - 



tdUS'u. ^cecxA^M^ J%Ciyu^X^ ^^v^-<>/^ ^<^l/\^ <^«V^ 



C!XAR-INN5£AX1H ■ JM- 



i A 



{ 



>ȓ 



\5*- 



>•«»--*«' Uj.' 



W 



ìc> 



in^CoZvic^ e^tV/n^ccc ÙxJZ'X/' /b7/ — - b^:^ 
^ ^ . S'h*^J^ ' ' — — • 2^5 

g 5r ^a^^^ - - t^. 

I& 6»" i(<4jU'ht.U*^ - • — 3u z^ 

?^^ %u^oU^ '^ < 5ir 

%% Cc^^<j^'SoirrM*4^ /62. 

g)/o . ^vi^u^ X ^^f^^ . 3^ 

if^C- — ^ r\ U ' . o 

^Jòfi^ ^Cavu^^ c^uwix. <r~ O^U^ — , ^Ì 

J-'UtcOtX^ ^ /o> 

C(^c^tx^ CUòn^^'f^ ' ^^^ 







7 



Ì ^OAAAA^ . m » / ^ y^ 

^ dvtw 'Vvia-c CM>vQ)etv» 59 X 

/o :h'\rou€,<M . V- — /ay-^'l^ 



/4't. 


)^: 


/4; 


X 


/;6 


X 


Xi'^ 





z// 


f 


-233 


Oi 


^r^ 


:x 


2^0 


75^ 


2^4 


X 


Ja^ 




ÒOZ 


X 


Zor 


^y 




X 


5i3 


X 



* iAi^ 









^ t 



N> 






-vS 






Wm %3 






mk -i 




^s w 



fum 



mmM 






u,,%